Opis
Praca ma układ chronologiczno-problemowy i obejmuje dzieje Drugiej Rzeczypospolitej, a więc lata 1918-1939 oraz dwie płaszczyzny: teoretyczno-prawną (rozdział I i II) oraz sferę działalności stowarzyszeń (rozdział III i IV), czyli sferę społeczno-polityczną i sferę gospodarczą. Uwagę poświęcono głównie problemom społeczno-politycznym oraz prawnym uwarunkowaniom powstania i działalności stowarzyszeń oraz kształtowaniu się ich rodzajów i typów. Rozdział pierwszy poświęcono omówieniu prawnych i politycznych uwarunkowań kształtowania się stowarzyszeń w okresie tworzenia podstaw ustrojowych Drugiej Rzeczypospolitej. Rozdział drugi zawiera wyjaśnienie podejścia badawczego do zagadnienia stowarzyszeń w ujęciu instytucjonalnym. Rozdział trzeci obejmuje rozważania na temat stowarzyszeń działających w sferze społeczno-politycznej. W rozdziale czwartym omówiony został problem miejsca i roli stowarzyszeń w sferze gospodarczej. Spis treściWstęp 7 Rozdział 1 Polityczne i prawne uwarunkowania procesu kształtowania się stowarzyszeń 39 1.1. Zewnętrzne oraz wewnętrzne przesłanki powstawania koncepcji odbudowy państwa 39 1.2. Ustrój polityczny państwa polskiego w okresie przejściowym 46 1.3. Unifikacja prawno-polityczna ziem trzech zaborów 56 1.4. Geneza stowarzyszeń oraz ich konstytucyjne i prawne podstawy 66 1.5. Istota i charakter zmian ustrojowych po zamachu majowym w latach 1926-1939 113 Rozdział 2 Charakterystyka stowarzyszeń 129 2.1. Pojęcie i cechy stowarzyszenia 129 2.2. Rodzaje i typy stowarzyszeń 151 2.3. Nadzór nad stowarzyszeniami 165 2.4. Stowarzyszenia wyższej użyteczności 188 2.5. Instytucjonalizacja stowarzyszeń 195 Rozdział 3 Stowarzyszenia działające w sferze społeczno-politycznej 203 3.1. Stronnictwa i partie polityczne 204 3.1.1. Geneza oraz definicja 204 3.1.2. Sytuacja prawna 211 3.1.3. Instytucjonalizacja partii politycznych 234 3.2. Stowarzyszenia i związki religijne 247 3.2.1. Kształtowanie się stosunków między państwem a związkami religijnymi w świetle regulacji prawnych 252 3.2.2. Zrzeszenia i związki religijne w świetle Konstytucji, ustaw oraz prawa kanonicznego 263 3.3. Stowarzyszenia mniejszości narodowych 286 3.3.1. Mniejszości narodowe w Polsce ? geneza, liczebność i rozmieszczenie 286 3.3.2. Konstytucyjne i prawne usytuowanie mniejszości narodowych w systemie społeczno-politycznym Drugiej Rzeczypospolitej 302 3.4. Stowarzyszenia szkolne i akademickie 311 Rozdział 4 Stowarzyszenia działające w sferze gospodarczej 331 4.1. Pracownicze związki zawodowe 331 4.1.1. Geneza i prawne podstawy działalności pracowniczych związków zawodowych 331 4.1.2. Oblicze polityczne i zasięg wpływów ruchu zawodowego 367 4.1.3. Główne cele i kierunki działania 391 4.2. Zrzeszenia gospodarcze 417 4.3. Spółdzielnie a Prawo o stowarzyszeniach 447 4.4. Polityka etatystyczna państwa a stowarzyszenia przemysłowe 459 Zamiast zakończenia 479 Dorobek prawno-polityczny Drugiej Rzeczypospolitej a proces restytucji stowarzyszeń w Polsce po II wojnie światowej w kontekście współczesnych teorii trzeciego sektora 479 1. Stowarzyszenia w Drugiej Rzeczypospolitej 479 2. Restytucja stowarzyszeń w Polsce Ludowej 496 3. Współczesne spojrzenie na stowarzyszenia 516 Bibliografia 527 Indeks osobowy 563 Spis tabel 573 Spis wykresów 573