Opis
Tytułowy problem tej pracy ma obecnie szczególne znaczenie, zarówno naukowe, jak i praktyczne. W płaszczyznach gospodarczej i prawnej zaczynają bowiem współistnieć zarówno w Europie, jak i na świecie co najmniej dwa modele odpowiedzialności za naruszenia zakazu karteli: administracyjny i karny. Istotne jest więc, że na rynku ukazuje się książka, która jest odbiciem rozważań dogmatycznych i praktyki. Podjętą tu problematykę należy ocenić jako w pełni aktualną i mającą duże znaczenie poznawcze dla polskiego i europejskiego prawa konkurencji. Monografia nie tylko porządkuje dotychczasową wiedzę, lecz także wytycza kierunki jej dalszego rozwoju. (z recenzji dr. hab. Pawła Podreckiego, WPiA UJ) Książka stanowi cenny wkład w rozwój doktryny prawa antymonopolowego i karnego. Będzie z pewnością przydatna w praktyce stosowania przepisów antykartelowych.. Może się też przyczynić do właściwego ukierunkowania przedsięwzięć ustawodawczych. Autorka wykazała się imponującą erudycją, wykorzystując w szerokim zakresie zagraniczną literaturę przedmiotu. Poruszone problemy omawia w sposób wnikliwy i krytyczny, w wielu sprawach jej analizy mają charakter pionierski. (z recenzji prof. dr. hab. Lecha Gardockiego, WPiA UW) Dr hab. Małgorzata Król-Bogomilska jest profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Prawa i Administracji UW i w Instytucie Nauk Prawnych PAN. Kieruje Zakładem Prawa Konkurencji w INP PAN, jest członkiem Izby Adwokackiej i Izby Radców Prawnych w Warszawie. Jest wykładowcą Podyplomowego Studium Prawa Konkurencji w INP PAN, Podyplomowego Studium Własności Intelektualnej oraz Podyplomowego Studium Prawa Spółek działających przy WPiA UW. W latach 1991–2008 pracowała w Departamencie Prawnym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; jako pełnomocnik Prezesa UOKiK reprezentowała ten organ przed sądami rozstrzygającymi sprawy antymonopolowe, w tym wielokrotnie przed Sądem Najwyższym. Specjalizuje się w problematyce prawa karnego, w szczególności prawa karnego gospodarczego oraz w problematyce prawa konkurencji. Odbyła liczne staże naukowe, m.in. w Londynie, Paryżu, Luksemburgu, Dijon, Sztokholmie, Wiedniu, we Florencji oraz w Brukseli. Jest autorką wielu prac naukowych, m.in. monografii „Formy winy" w prawie karnym w świetle psychologii (1991) i Kary pieniężne w prawie antymonopolowym (2001) oraz autorką licznych artykułów i glos w czasopismach prawniczych, a także ekspertyz prawniczych. Spis treściWykaz skrótów 13 Od Autorki 15 Rozdział 1 Wprowadzenie 17 1.1. Uwagi wstępne 17 1.2. U źródeł współczesnego prawa konkurencji 19 1.3. Czy Europa pójdzie w ślady Ameryki? 21 1.4. W obliczu wzrastającej liczby państw dokonujących kryminalizacji naruszeń kartelowych 24 1.5. Cele opracowania i pytania badawcze 26 1.6. Płaszczyzny i metody badawcze 29 1.6.1. Płaszczyzny badawcze 29 1.6.2. Metody badawcze 35 1.7. Kwestie terminologiczne 36 Rozdział 2 Zwalczanie karteli – problematyka prawno-ekonomiczna 43 2.1. Porozumienie kartelowe jako forma walki rynkowej 43 2.2. Rywalizacja rynkowa z zastosowaniem innych metod 45 2.3. Ekonomiczne źródła rozwoju prawa kartelowego 47 2.4. Ekonomiczne (i nie tylko) podstawy definicji naruszeń kartelowych 49 2.5. Znaczenie nurtu ekonomizacji w praktyce stosowania prawa konkurencji 51 Rozdział 3 Podstawy odpowiedzialności za naruszenia kartelowe… w unijnym i polskim prawie antymonopolowym 55 3.1. Porozumienie kartelowe jako delikt administracyjny 55 3.2. Rozwój prawa kartelowego 58 3.3. Zróżnicowanie źródeł prawa we współczesnym prawie konkurencji 67 3.4. Zakaz porozumień kartelowych 74 3.5. Pojęcie przedsiębiorcy i związku przedsiębiorców 76 3.6. Pojęcie i rodzaje porozumień kartelowych 85 3.7. Wyłączenia spod zakazu porozumień kartelowych 96 3.8. Porozumienia kartelowe a zachowania paralelne 98 3.9. Zbieg przepisów o zakazie porozumień i o zakazie nadużycia pozycji dominującej 101 Rozdział 4 Szczególne formy uczestnictwa w porozumieniach kartelowych 102 4.1. Różnorodność form udziału w porozumieniu kartelowym 102 4.2. Pomocnictwo jako forma współdziałania w porozumieniu kartelowym (facilitator liability) 105 4.3. Odpowiedzialność biernego uczestnika uzgodnień kartelowych 115 4.4. Wnioski 121 Rozdział 5 Podmiotowe umiejscowienie odpowiedzialności za naruszenia kartelowe 123 5.1. Odpowiedzialność za naruszenia w ramach grupy kapitałowej (parental liability) 123 5.2. Odpowiedzialność następcy prawnego (successor liability) 141 Rozdział 6 Sankcje administracyjne, penalne i cywilne… z tytułu naruszeń kartelowych w unijnym i polskim prawie antymonopolowym 149 6.1. Sankcje administracyjne 149 6.2. Sankcje penalne 161 6.3. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w postępowaniach ugodowych w sprawach kartelowych prowadzonych przez Komisję 194 6.4. Dobrowolne poddanie się karze w świetle projektu polskiej ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 196 6.5. Sankcje cywilnoprawne 197 6.6. Wnioski 201 Rozdział 7 Polityka łagodzenia kar (leniency) w sprawach kartelowych 204 7.1. Uwagi wstępne 204