Opis
Książka dotyczy wymiaru instytucjonalnego wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce. Przedmiotem rozważań są zagadnienia z zakresu prawa konstytucyjnego oraz prawa międzynarodowego publicznego, głównie standardów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz dokumentów soft law przyjętych przez Radę Europy, a także praktyka funkcjonowania poszczególnych instytucji potwierdzona dokumentami wewnętrznymi. Ponadto zostały przedstawione dobre praktyki występujące w niektórych państwach – zwłaszcza te, które mogą stanowić wzór dla krajowych organów władzy publicznej. Autor analizuje m.in.: jakie normy konstytucyjne odnoszą się do kwestii wykonywania wyroków ETPC, które instytucje krajowe oraz w jakim zakresie są lub powinny być odpowiedzialne za zapewnienie wykonania wyroków ETPC i czy mają wystarczające kompetencje, w jaki sposób powinny one korzystać ze swoich uprawnień, jak kształtuje się zakres nadzoru nad wykonywaniem wyroków ETPC oraz jaki jest jego wpływ na krajowe rozwiązania instytucjonalne. W monografii uwzględniono Deklarację Kopenhaską przyjętą w dniach 13–14 kwietnia 2018 r., która odnosi się do przyszłości systemu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, oraz najnowsze zmiany dotyczące sądownictwa w Polsce. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla przedstawicieli doktryny prawa konstytucyjnego, praw człowieka oraz prawa międzynarodowego publicznego, jak również dla urzędników administracji publicznej, sędziów, prokuratorów oraz adwokatów i radców prawnych, szczególnie reprezentujących skarżących przed ETPC. Książka zainteresuje też pracowników organizacji pozarządowych prowadzących działania strategiczne na szczeblu Rady Europy. Spis treściWykaz skrótów | str. 17 Wstęp | str. 21 Rozdział I Odpowiedzialność państwa-strony za wykonanie zobowiązań na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka | str. 37 1. Odpowiedzialność za wykonanie zobowiązań na podstawie EKPC na gruncie Konstytucji RP | str. 37 1.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka jako ratyfikowana umowa międzynarodowa w rozumieniu Konstytucji RP | str. 37 1.2. Konstytucyjny obowiązek przestrzegania umów międzynarodowych dotyczących praw człowieka | str. 40 1.3. Konstytucyjny obowiązek wykonania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 47 1.4. Funkcje poszczególnych konstytucyjnych rodzajów władzy w kontekście wykonania wyroków ETPC | str. 51 1.5. Konstytucyjne zasady wpływające na rzetelność i sprawność realizacji obowiązku wykonania orzeczeń ETPC | str. 56 2. Odpowiedzialność za wykonanie orzeczeń ETPC w świetle zasad prawa międzynarodowego publicznego | str. 63 2.1. Uwagi ogólne | str. 63 2.2. Odpowiedzialność za wykonanie wyroku ETPC w świetle art. 46 EKPC | str. 70 2.3. Zakres obowiązku wykonania wyroku w świetle praktyki orzeczniczej ETPC | str. 72 2.4. Rozwój praktyki wskazywania przez ETPC zakresu obowiązku wykonywania wyroku | str. 75 2.5. Ocena praktyki ETPC w zakresie wskazywania środków indywidualnych oraz ogólnych | str. 80 2.6. Niewykonanie wyroku ETPC przez państwo-stronę Konwencji jako naruszenie zobowiązań wynikających z Konwencji stwierdzane przez ETPC | str. 83 2.7. Nieskuteczność procedur wydawania wyroków interpretacyjnych oraz wyroków stwierdzających naruszenie | str. 88 2.8. Trwałe i systemowe niewykonywanie wyroku ETPC – zadanie dla ETPC czy dla dyplomacji? | str. 91 3. Wykonanie wyroku ETPC a zasada subsydiarności, pierwszorzędności i marginesu oceny | str. 93 3.1. Zasada subsydiarności | str. 93 3.2. Zasada pierwszorzędności zobowiązań wynikających z Konwencji | str. 96 3.3. Doktryna marginesu oceny a legitymizacja ETPC | str. 99 3.4. Wolność implementacyjna państwa-strony Konwencji a zasada subsydiarności | str. 101 4. Podsumowanie | str. 104 Rozdział II Zakres zobowiązania do wykonania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 109 1. Standardy Rady Europy | str. 109 2. Rodzaje orzeczeń ETPC w kontekście obowiązku ich wykonania | str. 113 2.1. Wyroki ostateczne | str. 113 2.2. Wyroki w sprawach międzypaństwowych | str. 118 2.3. Ugody i jednostronne deklaracje | str. 120 2.4. Postanowienia dotyczące środków tymczasowych (interim measures) | str. 128 2.5. Postanowienia o niedopuszczalności oraz ich ewentualne wykonanie | str. 130 3. Wyroki dotyczące Unii Europejskiej oraz państw członkowskich | str. 133 4. Skutki wyroków ETPC dla państw-stron postępowania oraz dla innych państw | str. 139 4.1. Skutki inter partes | str. 139 4.2. Skutki res interpretata – uwagi ogólne | str. 140 4.3. Skutek res interpretata – podstawy na gruncie Konwencji | str. 142 4.4. Skutek res interpretata w praktyce Trybunału Konstytucyjnego | str. 143 4.5. Skutek res interpretata w praktyce innych sądów konstytucyjnych | str. 146 4.6. Podsumowanie – warunki pogłębionego skutku res interpretata | str. 149 5. Środki indywidualne | str. 151 5.1. Dostosowanie środków indywidualnych do charakteru sprawy | str. 151 5.2. Zadośćuczynienie za szkodę majątkową i niemajątkową | str. 151 5.3. Restitutio i