Opis
Książka przedstawia uporządkowaną i przystępną analizę unijnych aktów regulujących współpracę sądów w sprawach cywilnych. Przeanalizowano w niej 13 rozporządzeń unijnych zawierających klauzulę uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, w tym rozporządzenia Bruksela I, Bruksela I bis, Bruksela II bis oraz ponad 150 interpretujących je orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W opracowaniu zaprezentowano m.in: powiązania między przepisami o uznawaniu orzeczeń a regulacjami dotyczącymi jurysdykcji, doręczeń, przeprowadzania dowodów i egzekucji; zakresy zastosowania poszczególnych rozporządzeń i powiązania między nimi; kluczowe dla tematyki pojęcie orzeczenia sądu krajowego oraz trzy mechanizmy uznawania i wykonywania orzeczeń. Systemowe spojrzenie na swobodny przepływ orzeczeń w Unii Europejskiej prowadzi autorkę do postulatu radykalnej reformy w tym zakresie i przyjęcia jednej klauzuli uznawania. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla praktyków prawa: sędziów, adwokatów, radców prawnych, którzy w swojej pracy zawodowej spotykają się ze sprawami z elementem transgranicznym. Będzie przydatna również dla komorników w zakresie wykonywania przez nich orzeczeń innych państw Unii Europejskiej. Spis treściWykaz skrótów | str. 19 Przedmowa | str. 27 Wstęp | str. 31 Rozdział I Geneza i specyfika europejskiej przestrzeni sądowej | str. 39 1. Ewolucja zasady wzajemnego uznawania orzeczeń cywilnych w UE | str. 39 1.1. Konwencja brukselska (1968) i konwencja z Lugano (1988) | str. 39 1.2. Działania w latach 80. i pierwszej połowie lat 90. XX w. | str. 42 1.3. Traktat z Amsterdamu i szczyt w Tampere | str. 43 1.4. Działania prawodawcze w XXI w. | str. 45 1.4.1. Prawo pochodne z zakresu współpracy sądów w sprawach cywilnych przyjęte w latach 2000-2016 | str. 47 1.4.2. Przegląd chronologiczny rozporządzeń zawierających klauzulę uznawania orzeczeń przyjętych w latach 2000-2016 | str. 50 2. Zróżnicowany stopień wzajemnego uznawania w europejskiej przestrzeni sądowej | str. 59 2.1. Pojęcie europejskiej przestrzeni sądowej | str. 59 2.2. Wzajemne zaufanie jako podstawa EPS | str. 62 3. Aktualne kompetencje Unii do regulowania wzajemnego uznawania orzeczeń | str. 69 3.1. Kompetencje wewnętrzne Unii dotyczące współpracy sądów w sprawach cywilnych | str. 69 3.2. Wzmocniona współpraca | str. 73 3.3. Kompetencje Unii do zawierania umów międzynarodowych dotyczących współpracy sądów w sprawach cywilnych | str. 75 3.4. Podsumowanie | str. 76 Rozdział II Konieczność zapewnienia skuteczności prawa unijnego - wykładnia autonomiczna i zakaz naruszania effet utile rozporządzeń unijnych | str. 77 1. Uwagi wstępne | str. 77 1.1. Autonomia proceduralna państw członkowskich versus skuteczność prawa unijnego | str. 77 1.2. Specyfika pytań prejudycjalnych w zakresie współpracy sądów w sprawach cywilnych | str. 79 2. Autonomiczna wykładnia prawa unijnego | str. 82 2.1. Pojęcia autonomiczne | str. 82 2.2. Sposób przeprowadzania wykładni autonomicznej | str. 86 2.3. Aspekt negatywny wykładni autonomicznej | str. 87 2.3.1. Wykładnia w oderwaniu od prawa krajowego | str. 87 2.3.2. Wykładnia w oderwaniu od przepisów unijnych dotyczących innych polityk | str. 90 2.3.3. Wykładnia w oderwaniu od przepisów unijnych dotyczących innych zagadnień z zakresu współpracy sądów w sprawach cywilnych | str. 91 2.4. Aspekt pozytywny wykładni autonomicznej | str. 93 2.4.1. Systematyka/kontekst rozporządzenia | str. 95 2.4.1.1. Kontekst danego rozporządzenia | str. 95 2.4.1.2. Szersze postrzeganie kontekstu - zalążki wykładni systemowej | str. 99 2.4.2. Cele europejskiej przestrzeni sądowej w sprawach cywilnych - cele poszczególnych rozporządzeń | str. 102 2.4.2.1. Cele konwencji brukselskiej i rozporządzeń Bruksela I i I bis | str. 102 2.4.2.2. Cele rozporządzenia Bruksela II bis | str. 106 2.4.2.3. Cele rozporządzenia o alimentach (4/2009) | str. 109 2.4.2.4. Podsumowanie | str. 110 2.5. Wykładnia w poszanowaniu praw podstawowych | str. 111 3. Zakaz naruszania skuteczności (effet utile) rozporządzeń unijnych | str. 118 3.1. Sprawy, w których Bruksela I ma zastosowanie, ale stosuje się krajowe przepisy proceduralne | str. 119 3.2. Sprawy, w których rozporządzenie Bruksela I ma zastosowanie, ale pierwszeństwo ma umowa międzynarodowa | str. 121 3.3. Sprawy, w których rozporządzenie Bruksela I nie ma zastosowania | str. 123 3.4. Zakaz naruszania skuteczności rozporządzenia Bruksela II bis | str. 125 Rozdział III Uznawanie i wykonywanie orzeczeń na tle innych unijnych regulacji dotyczących współpracy sądów w sprawach cywilnych | str. 128 1. Wzajemne uznawanie a harmonizacja przepisów dotyczących jurysdykcji | str. 128 1.1. Równoległe regulowanie jurysdykcji i uznawania orzeczeń | str. 128 1.2. Regulacja jurysdykcji jako warunek konieczny uznawania orzeczeń | str. 131 1.3. Ogólny zarys regulacji dotyczących jurysdykcji i mechanizmów jej kontroli | str. 134 1.3.1. Równouprawnienie sądów do badania jurysdykcji i zakaz kontroli jurysdykcji przez sądy