Opis
Książka odpowiada potrzebie stworzenia nowej definicji roli banków i parabanków w "społeczeństwie kredytowym". Zasady sztuki bankowej nie pozwalają udzielać pożyczek każdemu "na życzenie", co powoduje ogromne konflikty i spory. Dostawcy usług consumer finance, poszerzając swoją działalność na nowe segmenty rynku, są oskarżani o "drapieżne pożyczanie" - sprzedaż drogich usług konsumentom, co wpędza ich w pułapkę zadłużenia oraz nie sprzyja integracji społecznej. Prawodawca proponuje wiele nowych instytucji, które powinny łagodzić ten konflikt interesów i skłaniać banki do akceptacji dobrych praktyk, lecz niestety nie zawsze są to regulacje skuteczne. Monografia będzie cennym uzupełnieniem podręczników do prawa bankowego, które już od dawna opiera się nie tylko na ustawie - Prawo bankowe, lecz obejmuje m.in. regulacje dotyczące kredytu konsumenckiego, upadłości konsumenckiej, elektronicznych instrumentów płatniczych, bankowości spółdzielczej i spółdzielczości kredytowej. Książka zainteresuje pracowników naukowych i studentów kierunków ekonomii, zarządzania i prawa, kadrę kierowniczą banków i innych instytucji finansowych, pracowników instytucji publicznych zaangażowanych w ocenę skutków regulacji (OSR), a zwłaszcza w problemy ochrony konsumenta, etyki biznesu oraz integracji społecznej. Spis treściWykaz skrótów 11 Uwagi wstępne 15 Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance 23 1.1. Wspólny rynek usług finansowych Unii Europejskiej 23 1.2. Zasada kraju pochodzenia dostawcy a problemy ochrony odbiorcy (dyrektywa 2000/31/WE o handlu elektronicznym a dyrektywa 2002/65/WE dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość) 24 1.3. Czy świadczenie konsumenckich usług finansowych na odległość jest realne? 28 1.4. Wpływ Internetu na pośrednictwo finansowe 31 1.5. Czy grozi nam odpośredniczenie? Wzrost znaczenia usług płatniczych 32 1.6. Wpływ nowych technologii na rynek consumer finance 34 1.7. Rynek kart płatniczych - kierunki rozwojowe 35 1.8. Bankowość elektroniczna - problem bezpieczeństwa 38 1.9. Kontekst systemowy wdrażania nowoczesnej technologii - perspektywa dopuszczalności pomocy publicznej, wprowadzania "usług w ogólnym interesie gospodarczym" oraz współpracy kartelowej 41 1.10. Harmonizacja prawa a konkurencja regulacyjna 42 Rozdział II Łagodzenie asymetrii informacyjnej na rynku consumer finance (wiedza - umiejętność - zaufanie) 46 2.1. Dorobek ekonomii instytucjonalnej 46 2.2. Prawo informacyjne a ochrona konsumenta 51 2.3. Finansowa umiejętność konsumenta 54 2.3.1. Kluczowa koncepcja - unikanie nadmiaru informacji 54 2.3.2. Problem optymalnej regulacji kredytu konsumenckiego 56 2.3.3. Przejrzystość kredytowania - odpowiedzialne udzielanie kredytu - jak pogodzić punkt widzenia konsumentów i dostawców? 58 2.3.4. Główny problem rynku consumer finance - możliwość najlepszego skorzystania z informacji 60 2.3.5. Finansowa edukacja konsumenta 63 Rozdział III Ochrona konsumenta - tendencje rozwojowe 71 3.1. Ochrona konsumenta - uwagi ogólne 71 3.2. Ochrona konsumenta usług bankowych - regulacje europejskie czy krajowe? 76 3.2.1. Wprowadzenie 76 3.2.2. Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych 77 3.2.3. Problem harmonizacji prawa kontraktowego 78 3.2.4. Odpowiedzialne kredytowanie (kredyt konsumencki) 79 3.2.5. Regulacje antylichwiarskie (kontekst nieuczciwych klauzul kontraktowych) 81 3.2.6. Brak harmonizacji upadłości konsumenckiej 83 3.2.7. Dyrektywa o usługach płatniczych 84 3.2.8. Koncepcja rachunku bankowego jako usługi powszechnej 86 3.2.9. Lojalność a mobilność klientów banków - czy istnieje potrzeba regulacji? 88 Rozdział IV Społeczna odpowiedzialność banków a bankowość socjalna 91 4.1. Uwagi ogólne 91 4.2. Prawo umów - autonomia woli czy ochrona słabszych? 94 4.3. Ekonomia społeczna 95 4.4. Podejście instytucjonalne w ekonomicznej analizie prawa 98 4.5. Wykluczenie społeczne, finansowe i cyfrowe (współzależności) 101 4.6. Finanse socjalne 104 4.7. Problem społecznej odpowiedzialności banków 106 4.8. Doświadczenia Stanów Zjednoczonych 109 4.8.1. Community Reinvestment Act 109 4.8.2. Sprzeczne oceny Community Reinvestment Act 111 4.9. Społeczna odpowiedzialność banków - poczucie misji czy chwyt marketingowy? 113 4.10. Dobre praktyki jako element ładu korporacyjnego - przykłady 118 4.11. Banki alternatywne 125 4.12. Banki spółdzielcze i spółdzielczość kredytowa 131 4.12.1. Banki spółdzielcze a SKOK-i (misja społeczna - ratio legis?) 131 4.12.2. Udziały członkowskie w bankach spółdzielczych trwałym elementem kapitałów własnych? 135 Rozdział V Rachunek bankowy jako usługa powszechna 144 5.1. Celowość regulacji instytucji "rachunku dla każdego" jako instrumentu integracji społecznej osób o niskich dochodach 144 5.2. Rachunek bankowy jako usługa powszechna 145 5.3. Rozwój koncepcji "rachunku dla każdego" 148 5.4. Wymogi praktyczne dostępu do rachunku 149 5.5. Kierunki regulacji prawnej "rachunku dla każdego" 151 5.5.1. Uwagi wstępne 151 5.5.2. Doświadczenia krajów regulujący