Opis
W publikacji omówiono zagadnienia rzymskiego prawa publicznego w ujęciu chronologicznym: od założenia Rzymu, poprzez okres królewski, republikański, pryncypat i dominat, aż do czasów cesarza Justyniana I Wielkiego. Rzymskie prawo publiczne stanowi nieocenione źródło wiedzy na temat różnych ustrojów, zasad administrowania państwem, organizacji armii, a także relacji między państwem a jednostką i państwem a rodziną. Rzymscy juryści stworzyli definicje, podziały i typologie stosowane do dzisiaj. Dzięki nim wykształciły się też zasady, stanowiące podstawę dzisiejszego państwa prawnego. To Rzymianie sformułowali zasadę kontradyktoryjności procesu, nieretroakcji prawa czy domniemania niewinności. Opracowanie zawiera przejrzysty układ treści, jest opatrzone wyborem tekstów źródłowych w polskim przekładzie, a także kazusami, które pokazują praktyczne zastosowanie przedstawianych zagadnień. Książka zainteresuje studentów prawa i administracji, a także prawników, historyków, filologów klasycznych oraz miłośników antyku. Spis treściRozdział I. Zagadnienia wstępne 1.1. Chronologia ustroju Rzymu i historii prawa 1.2. Definicje i podziały prawa Rozdział II. Królestwo 2.1. Początki państwa rzymskiego 2.2. Źródła prawa 2.3. Pierwotna organizacja wspólnoty rzymskiej 2.3.1. Król 2.3.2. Interregnum 2.3.3. Kurie rzymskie 2.3.4. Rody rzymskie 2.3.5. Rodzina rzymska 2.3.6. Tribus plemienne 2.4. Reformy polityczne 2.4.1. Podział ludności według cenzusu majątkowego i reorganizacja wojska 2.4.2. Comitia centuriata 2.4.3. Tribus terytorialne 2.5. Prawo karne 2.6. Armia w okresie królewskim 2.7. Religia w okresie królewskim 2.8. Wypędzenie królów Rozdział III. Republika 3.1. Początki republiki 3.2. Kształtowanie się ustroju republikańskiego 3.3. Struktura społeczna 3.3.1. Patrycjusze 3.3.2. Plebejusze 3.3.3. Klienci 3.3.4. Nobilitas 3.3.5. Equites 3.3.6. Proletariat 3.3.7. Niewolnicy 3.4. Rodzina w okresie republiki 3.4.1. Status prawny osób 3.4.2. Małżeństwo 3.4.3. Patria potestas 3.5. Nabycie obywatelstwa rzymskiego 3.6. Uprawnienia polityczne obywateli 3.6.1. Prawo do służby w legionach 3.6.2. Ius suffragii 3.6.3. Ius honorum 3.6.4. Ius provocationis 3.6.5. Ius auxilii 3.7. Ustrój polityczny republiki rzymskiej 3.7.1. Specyfika ustroju republiki rzymskiej 3.7.2. Zgromadzenia ludowe 3.7.3. Senat rzymski 3.7.4. Urzędnicy republikańscy 3.7.4.1. Konsulowie 3.7.4.2. Decemwirowie 3.7.4.3. Trybuni wojskowi z władzą konsularną 3.7.4.4. Pretorzy 3.7.4.5. Dyktator 3.7.4.6. Cenzorzy 3.7.4.7. Edylowie kurulni 3.7.4.8. Kwestorzy 3.7.4.9. Urzędnicy pomocniczy 3.7.5. Zasady piastowania urzędów 3.8. Polityczna organizacja plebsu 3.8.1. Zgromadzenia plebejskie 3.8.2. Edylowie plebejscy 3.8.3. Trybuni plebejscy 3.9. Stanowienie prawa 3.9.1. Uchwalanie ustaw i plebiscytów 3.9.2. Procedura ustawodawcza 3.9.3. Zrównanie ustaw z plebiscytami 3.9.4. Leges a privilegia 3.9.5. Edykty urzędników 3.9.6. Uchwały senatu 3.10. Wierzenia Rzymian 3.10.1. Wprowadzenie 3.10.2. Poszczególne bóstwa 3.10.3. Kult bóstw 3.10.4. Kapłani 3.11. Organizacja administracyjna państwa 3.11.1. Italia 3.11.2. Prowincje rzymskie 3.12. Skarb państwa w okresie republiki 3.12.1. Zarządzanie finansami publicznymi 3.12.2. Dochody państwa w okresie republiki 3.13. Prawo karne w okresie republiki 3.14. Armia w okresie republiki 3.15. Kryzys republiki rzymskiej 3.15.1. Reformy grakchańskie 3.15.2. Reforma wojskowa Mariusza 3.15.3. Quaestiones perpetuae 3.15.4. Wojna ze sprzymierzeńcami 3.15.5. Dyktatura Sulli 3.15.6. Powstania niewolników 3.15.7. W stronę tak zwanego pierwszego triumwiratu 3.15.8. Wojna domowa i dyktatura Cezara 3.154.9. Upadek republiki 3.15.10. Przyczyny upadku republiki Rozdział IV. Pryncypat 4.1. Tradycje republikańskie pryncypatu 4.2. Struktura społeczna w okresie pryncypatu 4.2.1. Stan senatorski 4.2.2. Stan ekwicki 4.2.3. Ordo decurionum 4.2.4. Żołnierze armii rzymskiej 4.2.5. Ludność wiejska 4.2.6. Ludność miejska 4.2.7. Niewolnicy 4.3. Ustawodawstwo małżeńskie Augusta 4.4. Sytuacja ekonomiczna w okresie pryncypatu 4.5. Finanse w okresie pryncypatu 4.5.1. Skarb państwa 4.5.2. Dochody w okresie pryncypatu 4.5.2.1. Podatki bezpośrednie 4.5.2.2. Podatki pośrednie obrotowe 4.5.2.3. Cła i inne dochody państwa 4.5.3. Wydatki państwowe w okresie pryncypatu 4.6. Źródła prawa w okresie pryncypatu 4.7. Ustrój w okresie pryncypatu 4.7.1. Prawne umocowanie princepsa 4.7.2. Zgromadzenia ludowe 4.7.3. Senat 4.7.4. Urzędnicy republikańscy w okresie pryncypatu 4.7.4.1. Konsulowie 4.7.4.2. Pretorzy 4.7.4.3. Cenzorzy 4.7.4.4. Edylowie 4.7.4.5. Kwestorzy 4.7.4.6. Trybuni plebejscy 4.7.5. Urzędnicy cesarscy w okresie pryncypatu 4.7.5.1. Prefekt pretorianów 4.7.5.2. Prefekt miasta 4.7.5.3. Prefekt aprowizacji 4.7.5.4. Prefekt straży miejskiej 4.7.5.5. Prefekt poczty 4.7.5.6. Prokuratorzy majątków państwowych 4.7.6. Kancelarie cesarskie 4.7.7. Cursus honorum 4.7.8. Rada cesarska 4.8. Struktura administracyjna 4.8.1. Italia 4.8.1.1. Zgromadzenia ludowe miast italskich 4.8.1.2. Rada mie