Opis
W monografii omówiono problematykę równości płci w zatrudnieniu w prawie polskim, a także na tle międzynarodowego i europejskiego prawa pracy. Celem publikacji jest przedstawienie zagadnienia nierówności płci w zatrudnieniu i jego negatywnych skutków oraz wykazanie niedoskonałości polskiej regulacji prawnej w tym zakresie i problemów w praktyce jej stosowania. Opracowanie zawiera analizę m.in. takich zagadnień jak: pojęcie i konstrukcja prawna równego traktowania oraz dyskryminacji ze względu na płeć w stosunkach pracy, naruszenia oraz przejawy nierównego traktowania i dyskryminacji na polskim rynku pracy, obowiązki pracodawcy w zakresie równości płci w stosunkach pracy oraz zakres jego odpowiedzialności z tytułu ich naruszenia, ochrona proceduralna i instytucjonalna przed nierównym traktowaniem i dyskryminowaniem. W pracy szczególną uwagę zwrócono na zmiany kodeksu pracy w zakresie prawa antydyskryminacyjnego, wprowadzone w celu dostosowania polskiego prawa do prawa unijnego. Omówiono m.in. nowe brzmienie art. 176 k.p., który przewiduje, że zakaz zatrudniania kobiet przy pracach uciążliwych, niebezpiecznych i szkodliwych dla ich zdrowia nie będzie już dotyczył co do zasady wszystkich pracownic, ale zostanie ograniczony tylko do kobiet będących w ciąży i karmiących dziecko piersią. Adresaci: Publikacja przeznaczona jest dla adwokatów, radców prawnych i sędziów. Zainteresuje również praktyków zajmujących się na co dzień interpretacją i stosowaniem przepisów prawa pracy: pracowników działów kadr oraz przedstawicieli związków zawodowych i organizacji pracodawców. Spis treściWykaz skrótów |17 Wstęp |21 Rozdział 1 Nierówne traktowanie i dyskryminacja w zatrudnieniu ze względu na płeć jako zjawiska społeczno-kulturowe |29 1.1. Istota oraz cechy charakterystyczne zjawiska nierównego traktowania i dyskryminacji ze względu na płeć we współczesnym świecie |29 1.2. Nierówne traktowanie i dyskryminacja a inne zjawiska patologiczne w środowisku pracy |39 1.3. Przyczyny nierównego traktowania i dyskryminacji w zatrudnieniu |43 1.4. Skutki nierównego traktowania i dyskryminacji w zatrudnieniu |49 Rozdział 2 Pojęcie i konstrukcja prawna nierównego traktowania oraz dyskryminacji w zatrudnieniu |56 2.1. Pojęcie dozwolonego różnicowania (dyferencjacji) w prawie pracy |56 2.2. Pojęcie nierównego traktowania oraz dyskryminacji w polskim prawie na tle prawa międzynarodowego oraz prawa Unii Europejskiej |62 2.3. Elementy składowe dyskryminacji w zatrudnieniu |72 2.3.1. Podmiot dyskryminacji |72 2.3.1.1. Podmioty dyskryminowane i podmioty dyskryminujące |72 2.3.1.2. Osoba fizyczna pozostająca w zatrudnieniu jako podmiot dyskryminowany |80 2.3.2. Kryteria niedozwolonego różnicowania (dyskryminacji) |83 2.3.3. Zakres przedmiotowy dyskryminacji. Substrat dyskryminacji |91 2.3.4. Kontratypy dyskryminacji – wyjątki od zakazu dyskryminacji |94 2.3.4.1. Uwagi wprowadzające |94 2.3.4.2. Niezatrudnianie pracownika, jeżeli jest to obiektywnie uzasadnione, tj. jeśli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym |96 2.3.4.3. Wypowiedzenie warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników, bez powoływania się na inne przyczyny różnicowania zabronione prawem |100 2.3.4.4. Stosowanie środków różnicujących status prawny osoby zatrudnionej ze względu na ochronę rodzicielstwa |101 2.3.4.5. Kształtowanie warunków zatrudnienia z uwzględnieniem kryterium stażu pracy |102 2.3.4.6. Stosowanie działań wyrównawczych (działań wyrównujących szanse) wszystkich lub znacznej liczby osób danej płci (kobiet) |105 Rozdział 3 Prawnomiędzynarodowe podstawy równości płci w zatrudnieniu |108 3.1. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka oraz Pakty Praw Człowieka |108 3.2. Konwencje i zalecenia MOP |114 3.3. Europejska Konwencja Praw Człowieka |122 3.4. Europejskie Karty Społeczne |131 Rozdział 4 Prawne podstawy równości płci w zatrudnieniu w Unii Europejskiej |139 4.1. Ogólna charakterystyka prawa i polityki równości płci Unii Europejskiej |139 4.2. Równość płci w zatrudnieniu w prawie pierwotnym Unii Europejskiej |144 4.2.1. Prawo traktatowe |144 4.2.2. Wspólnotowa Karta Społecznych Praw Podstawowych Pracowników oraz Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej |151 4.3. Równość płci w zatrudnieniu w prawie wtórnym Unii Europejskiej |156 4.3.1. Ewolucja prawa antydyskryminacyjnego w UE |156 4.3.2. Dyrektywa 54/2006/WE |161 4.3.3. Dyrektywy 113/2004/WE oraz 391/1989/EWG |167 4.3.4. Rozporządzenia, rezolucje, decyzje i komunikaty |171 Rozdział 5 Prawna regulacja równości płci w zatrudnieniu w prawie krajowym |174 5.1. Równość płci w zatrudnieniu jako składnik funkcji ochronnej prawa pracy |174 5.2. Konstytucyjne podstawy równości płci w zatrudnieniu |178 5.2.1. Aksjologiczne uwarunkowania równości płci w zatrudnieniu w Konstytucji RP |178 5.2.2. Konstytucyjne podstawy ochrony praw jednostki w aspekcie równości płci w zatrudnieniu |183 5.2.3. Ochrona dóbr osobis