Opis
W książce omówiono standardy ochrony praw człowieka w kontekście przymusowego umieszczania w zakładach psychiatrycznych. Autor poruszył kwestie związane ze stosowaniem mechanizmów prawnokarnych, cywilnych, a także trudnych do jednoznacznego zakwalifikowania. Z książki można dowiedzieć się m.in.: czemu ma służyć przymusowa hospitalizacja; jak powinna być skonstruowana procedura przymusowego umieszczenia w zakładzie, aby spełniać wymóg rzetelności; jakie warunki bytowe i terapeutyczne należy zapewnić pacjentom przymusowo umieszczonym w zakładach psychiatrycznych; czym jest deinstytucjonalizacja i jakie są obowiązki państwa w zakresie zapewniania osobom z zaburzeniami psychicznymi dostępu do nieizolacyjnych form wsparcia i opieki. W publikacji powołano orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przywołano także regulacje krajowych i międzynarodowych aktów prawnych oraz rekomendacje formułowane przez międzynarodowe organy ochrony praw człowieka. Autor nie ograniczył się do omówienia obowiązującego prawa, lecz przedstawił wymogi, jakie powinno spełniać prawo normujące zasady stosowania detencji psychiatrycznej. Wykorzystano również bogatą literaturę prawniczą i psychiatryczną, w tym wiele źródeł zagranicznych. Adresaci: Opracowanie jest przeznaczone dla prawników praktyków i pracowników naukowych zajmujących się omawianą tematyką. Zainteresuje także lekarzy psychiatrów, pracowników administracji odpowiedzialnych za funkcjonowanie domów pomocy społecznej i osoby zatrudnione w tych placówkach, a także pracowników organizacji pozarządowych, w szczególności działających w obszarze ochrony praw osób z niepełnosprawnością. Spis treściWykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 15 Rozdział I Przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym a ewolucja pojęcia niepełnosprawności | str. 27 1. Zaburzenia psychiczne, upośledzenie umysłowe oraz zaburzenia osobowości jako pojęcia medyczne i prawne | str. 27 1.1. Zaburzenia psychiczne w medycynie | str. 27 1.1.1. Choroba psychiczna | str. 30 1.1.2. Niepełnosprawność intelektualna | str. 32 1.1.3. Zaburzenia osobowości | str. 34 1.1.4. Zaburzenia preferencji seksualnych | str. 36 1.2. „Zaburzenia psychiczne” jako pojęcie prawne | str. 37 2. Zaburzenia psychiczne a ewolucja pojęcia niepełnosprawności | str. 41 2.1. Zaburzenia psychiczne jako przyczyna niepełnosprawności | str. 41 2.2. Modele niepełnosprawności | str. 43 2.2.1. Model moralny | str. 43 2.2.2. Model medyczny | str. 44 2.2.3. Model społeczny | str. 46 2.2.4. Model funkcjonalny | str. 49 2.3. Niepełnosprawność jako pojęcie prawne | str. 51 2.3.1. Niepełnosprawność jako pojęcie konstytucyjne | str. 51 2.3.2. Termin „niepełnosprawność” w prawie międzynarodowym | str. 53 2.3.3. Niepełnosprawność w ustawodawstwie polskim | str. 57 3. Ewolucja pojęcia niepełnosprawności a przymusowe umieszczanie w zakładach psychiatrycznych osób z zaburzeniami psychicznymi | str. 61 3.1. Rys historyczny | str. 62 3.2. Przymusowe umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym współcześnie | str. 68 4. Przymusowe umieszczanie w zakładach psychiatrycznych osób z zaburzeniami psychicznymi w Polsce – ramy prawne | str. 71 4.1. Rys historyczny | str. 71 4.2. Współczesne ramy prawne | str. 75 4.2.1. Tryb cywilny | str. 75 4.2.2. Tryb karny | str. 78 4.2.3. Tryby „hybrydowe” | str. 79 4.2.4. Obserwacje psychiatryczne | str. 81 Rozdział II Przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym jako pozbawienie wolności | str. 83 1. Wolność osobista we współczesnym prawie międzynarodowym | str. 83 2. Wolność w Konstytucji RP | str. 87 2.1. Wolność w Konstytucji RP oraz wcześniejszych ustawach zasadniczych | str. 87 2.2. Wolność jako kategoria konstytucyjna | str. 90 2.3. Wolność jako zasada konstytucyjna | str. 99 2.4. Istnienie „ogólnego prawa podmiotowego do wolności” | str. 103 2.5. Wolność osobista jako wolność podstawowa | str. 106 2.5.1. Wolność osobista jako jedna z konstytucyjnych wolności podstawowych | str. 106 2.5.2. Treść wolności osobistej w świetle art. 41 Konstytucji RP i orzecznictwa TK | str. 109 2.5.3. Wolność osobista a autonomia w kwestiach medycznych | str. 114 2.5.4. Podmioty wolności osobistej | str. 115 3. Pojęcie pozbawienia wolności | str. 120 3.1. Pojęcie pozbawienia wolności w prawie międzynarodowym | str. 120 3.2. Pojęcie pozbawienia wolności w Konstytucji RP | str. 124 4. Przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym jako forma pozbawienia wolności | str. 129 4.1. Kryteria obiektywne | str. 129 4.2. Kryteria subiektywne | str. 133 4.3. Szczególna sytuacja dzieci | str. 138 Rozdział III Warunki dopuszczalności przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym | str. 149 1. Dopuszczalność przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym w świetle prawa międzynarodowego i Konstytucji RP | str. 149 1.1. Uwagi wstępne | str. 149 1.2. KPON i absolutny zakaz przymusowego umieszczania w zakładach psychiatrycznych | str. 150 1.3. KPON a standardy konstytucyjne i Rady Europy | str. 167 1