Opis
W publikacji w sposób kompleksowy przedstawiono problematykę wpływu zaburzeń psychicznych na pozycję procesową głównych kategorii uczestników postępowania karnego. Opracowanie odpowiada na pytanie, w jaki sposób zaburzenia psychiczne oddziałują na zdolność procesową, zdolność do czynności procesowych i faktyczną zdolność do realizacji praw i obowiązków procesowych. Zakresem podmiotowym rozważań objęto strony, osobę podejrzaną, quasi-strony, przedstawicieli procesowych, świadków, biegłych oraz organy procesowe, u których in tempore processus występują tytułowe zaburzenia. W opracowaniu przedstawiono m.in. takie zagadnienia jak: wpływ zaburzeń psychicznych na zdolność do składania oświadczeń woli i wiedzy, dopuszczalność wyłączenia z procesu sędziego z uwagi na jego stan psychiczny, sposób reprezentacji ubezwłasnowolnionych quasi-stron i świadków czy możliwość zawieszenia postępowania z powodu zaburzeń psychicznych strony czynnej. W książce zostały też omówione najnowsze regulacje wprowadzone do procedury karnej mające ścisły związek z problematyką zaburzeń psychicznych. Dotyczy to w szczególności rozwiązania przewidzianego w art. 313 §1a k.p.k., które pozwala na rezygnację z promulgacji postanowienia o przedstawieniu zarzutów z powodu stanu zdrowia, nietrzeźwości bądź odurzenia podejrzanego, czy specjalnego trybu przesłuchania świadka z zaburzeniami psychicznymi bądź rozwojowymi, o którym mowa w art. 185e k.p.k. Spis treściWykaz skrótów Wstęp Rozdział I Zagadnienia terminologiczne Uwagi ogólne Zaburzenia psychiczne – pojęcie 2.1. Zaburzenie psychiczne w ujęciu medycznym 2.2. Zaburzenie psychiczne w ujęciu prawnym 2.2.1. Choroba psychiczna 2.2.2. Upośledzenie umysłowe (niepełnosprawność intelektualna) 2.2.3. Inne zakłócenia czynności psychicznych 2.3. Zaburzenie psychiczne w ujęciu ujednoliconym (prawno-medycznym) 2.4. Zaburzenia psychiczne a terminy pokrewne 2.4.1. Zespół psychopatologiczny 2.4.2. Person of unsound mind (art. 5 EKPC)41 2.4.3. Niepełnosprawność 2.4.4. Niepoczytalność 2.4.5. Ubezwłasnowolnienie Rozdział II Symptomatologia i klasyfikacja zaburzeń psychicznych Uwagi ogólne Symptomatologia zaburzeń psychicznych 2.1. Zagadnienia wstępne 2.2. Zaburzenia czynności poznawczych 2.2.1. Zaburzenia uwagi 2.2.2. Zaburzenia spostrzegania 2.2.3. Zaburzenia pamięci 2.2.4. Zaburzenia myślenia i mowy (porozumiewania się) 2.3. Zaburzenia czynności emocjonalnych i motywacyjnych 2.4. Zaburzenia woli 2.5. Zaburzenia aktywności 2.5.1. Zaburzenia aktywności ruchowej 2.5.2. Zaburzenia aktywności impulsywnej 2.5.3. Zaburzenia aktywności złożonej (intencjonalnej) 2.6. Zaburzenia scalania czynności psychicznych 2.6.1. Zaburzenia świadomości 2.6.2. Zaburzenia orientacji 2.6.3. Zaburzenia sprawności intelektualnej (inteligencji) 2.6.4. Zaburzenia osobowości Klasyfikacje zaburzeń psychicznych 3.1. Zagadnienia wstępne 3.2. Zaburzenia psychotyczne i niepsychotyczne 3.3. Kategorie zaburzeń psychicznych wyodrębnione w ICD-10, ICD-11 oraz DSM-5 Rozdział III Konstytucyjne i międzynarodowe standardy ochrony praw osób z zaburzeniami psychicznymi w toku postępowania karnego Uwagi wstępne Gwarancje wynikające z Konstytucji RP Gwarancje wynikające z aktów prawa międzynarodowego i prawa unijnego 3.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka, Karta praw podstawowych UE oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych 3.2. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych 3.3. Konwencja ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (KZT) Rozdział IV Wpływ zaburzeń psychicznych na zdolność procesową stron oraz quasi-stron Uwagi ogólne. Zdolność procesowa sensu stricto i sensu largo Zaburzenia psychiczne a zdolność procesowa strony czynnej 2.1. Wpływ zaburzeń psychicznych na zdolność procesową pokrzywdzonego 2.2. Zaburzenia psychiczne a zdolność procesowa oskarżyciela posiłkowego 2.3. Wpływ zaburzeń psychicznych na zdolność procesową oskarżyciela prywatnego Zaburzenia psychiczne a zdolność procesowa strony biernej 3.1. Niepoczytalność sprawcy czynu zabronionego 3.1.1. Uwagi ogólne 3.1.2. Rodzaje i przyczyny niepoczytalności 3.1.3. Ocena poczytalności w procesie karnym 3.1.4. Karnomaterialne i karnoprocesowe skutki zniesionej (ograniczonej) poczytalności 3.2. Zaburzenia psychiczne występujące in tempore criminis a zdolność procesowa oskarżonego 3.3. Zaburzenia psychiczne występujące u oskarżonego in tempore procedendi a jego zdolność procesowa Zaburzenia psychiczne występujące u osoby podejrzanej jako przeszkoda w kreacji strony biernej 4.1. Badanie psychiatryczne osoby podejrzanej 4.2. Niemożność przedstawienia zarzutów z uwagi na stan zdrowia, stan nietrzeźwości bądź odurzenia osoby podejrzanej a powstanie strony biernej (art. 313 § 1a k.p.k.) 4.3. Zaburzenia psychiczne osoby podejrzanej a przedstawienie zarzutów i przesłuchanie w trybie art. 308 § 2 k.p.k. Zaburzenia psychiczne a zdolność procesowa quasi-stron 5.1. Zdolność procesowa podmiotu zobowiązanego 5.2. Zdo