Opis
Opracowanie dotyczy kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej za niezgodne z prawem działania organów administracji publicznej, w tym. m.in. zakres przedmiotowy i podmiotowy odpowiedzialności; katalog działań niezgodnych z prawem oraz pozostałe przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej; przedawnienie roszczeń odszkodowawczych; odpowiedzialność odszkodowawczą organów władzy publicznej w prawie międzynarodowym. W monografii dokonano także: oceny skuteczności i efektywności regulacji konstytucyjnej i ustawowej z perspektywy ochrony prawa jednostki, oceny tendencji rozwojowych w kwestii kompensacji za szkody wyrządzone niezgodnie z prawem organów administracji publicznej. Publikacja uwzględnia zmiany legislacyjne wynikające z nowelizacji ustawy z 7.04.2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1.06.2017 r. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla pracowników administracji rządowej i samorządowej. Może być przydatna także adwokatom, radcom prawnym i sędziom w ich codziennej pracy. Spis treściWykaz skrótów 10 I. Źródła prawa 10 II. Czasopisma 11 III. Sądy i inne instytucje 12 IV. Inne 13 Wstęp 14 ROZDZIAŁ I 19 Ewolucja zasad odpowiedzialności odszkodowawczej za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej 19 1. Wprowadzenie 19 2. Konstytucja marcowa z 1921 r. 20 3. Kodeks zobowiązań 25 4. Ustawa o odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przy wykonywaniu powierzonych czynności z 15 listopada 1956 r. 28 5. Kodeks cywilny z 1964 r. 35 6. Nowelizacja k.p.a. z 31 stycznia 1980 r. 41 7. Nowelizacja Kodeksu cywilnego z 23 sierpnia 1996 r. w związku z reaktywacją samorządu terytorialnego 47 8. Uchwalenie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. 49 9. Wyrok TK z 4 grudnia 2001 r. (SK 18/00) 49 10. Ustawa nowelizująca z 2004 r. 53 Podsumowanie 54 Rozdział II 56 Zagadnienia intertemporalne związane ze zmianami ustawodawczymi i tzw. derogacją trybunalską 56 1. Informacje ogólne 56 2. Konsekwencje intertemporalne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 61 2.1. Wina jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej państwa (zagadnienia intertemporalne powstałe po wyroku TK z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00) 62 2.1.1. Problemy intertemporalne związane z derogacją trybunalską art. 418 k.c. 62 2.1.2. Problemy intertemporalne związane z orzeczeniem interpretacyjnym dotyczącym art. 417 k.c. 64 2.2. Zakres odszkodowania w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego 68 2.2.1. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2003 r., K 20/02 69 2.2.2. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 kwietnia 2014 r., SK 56/12 70 3. Problemy intertemporalne powstałe na gruncie art. 5 ustawy nowelizującej z 2004 r. 74 3.1. Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych z art. 160 k.p.a. 75 3.1.1. Moment wydania nadzwyczajnej decyzji weryfikacyjnej jako łącznik czasowy 76 3.1.2. Moment wydania decyzji szkodzącej jako łącznik czasowy 85 3.2. Droga dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z art. 160 k.p.a. 92 3.2.1. Informacje ogólne 92 3.2.2. Artykuł 5 ustawy nowelizującej z 2004 r. nie jest normą intertemporalną prawa procesowego 93 3.2.3. Moment wydania nadzwyczajnej decyzji weryfikacyjnej jako łącznik czasowy 96 3.2.4. Moment wydania decyzji szkodzącej jako łącznik czasowy 98 Podsumowanie 99 ROZDZIAŁ III 103 Zakres przedmiotowy odpowiedzialności 103 1. Informacje ogólne 103 1.1.Wzajemna relacja art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i art. 417 k.c. 103 1.2. Źródło trudności interpretacyjnych pojęcia „wykonywania władzy publicznej” 107 2. Dotychczasowe poglądy doktryny 109 2.1. Kryterium władztwa 109 2.1.1. Kryterium władztwa w doktrynie i orzecznictwie 109 2.1.2. Ocena przydatności kryterium władztwa dla ustalenia zakresu przedmiotowego odpowiedzialności za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej 113 2.2. Kryterium aktów gospodarczych 121 2.3. Kryteria mieszane 122 2.4. Kryterium nadrzędności 124 2.5. Kryterium „aktów swoistych” 125 3. Proponowane rozwiązanie 127 3.1. Sfera imperium a wykonywanie władzy publicznej 127 3.1.1. Czym jest sfera imperium? Jaka jest geneza wyodrębnienia sfery imperium i dominium? 127 3.1.2. Podział na sferę imperium i dominium a problem rozgraniczenia prawa prywatnego i publicznego 136 3.1.2.1. Podział na prawo publiczne i prywatne – informacje ogólne 136 3.1.2.2. Podział na prawo publiczne i prywatne a podział na sferę imperium i dominium 142 3.1.3. Czy można utożsamiać wykonywanie władzy publicznej z działaniami w sferze imperium? 145 3.2. Kryterium wyznaczające zakres przedmiotowy odpowiedzialności za niezgodne z prawem działania organów administracji publicznej 146 3.2.1. Wykonywanie zadań publicznych 146 3.2.2. Norma kompetencyjna – informacje ogólne 149 3.2.3. Zadanie publiczne a norma kompetencyjna 153 3.2.4. Norma kompetencyjna jako kryterium ustalenia zakresu przedmiotowego odpowiedzialności odszkodowawczej za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej 154 3.2.4.1. Norma kompetencyjna – analiza od strony przedmioto