Opis
Książka - jako pierwsza na naszym rynku wydawniczym - zawiera wszechstronną analizę niezawisłości sędziowskiej w różnych kontekstach ustrojowych i przedstawia współczesne zagrożenia dla jej gwarancji. Poruszona problematyka zyskała znacząco na aktualności w świetle ostatnich wydarzeń, związanych z odmową odebrania przez prezydenta ślubowania od prawidłowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, uchwaleniem kolejnych ustaw o Trybunale oraz planowaną reformą Krajowej Rady Sądownictwa i Sądu Najwyższego. Zawetowane ustawy lipcowe są przejawem najpoważniejszego po 1989 r. kryzysu relacji władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej. Kryzys ten pokazuje, jak słaba jest de facto w Polsce pozycja władzy sądowniczej i że gwarancje niezawisłości sędziowskiej są właściwie iluzoryczne. Skutkiem forsowanych zmian będzie upolitycznienie wymiaru sprawiedliwości, co z pewnością uczyni aktualną debatę nad kwestią, czy wciąż jeszcze żyjemy w demokratycznym państwie prawa. Autorka nie uchyla się od refleksji nad tym zagadnieniem i ukazuje, jak destrukcyjne dla obywateli skutki może pociągnąć za sobą unicestwienie niezawisłości ustrojowej sędziego i niezależności sądów. Adresaci: Publikacja jest skierowana zarówno do praktyków prawa: sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz aplikantów tych zawodów, jak i do pracowników naukowych oraz studentów wydziałów prawa i nauk politycznych. "Monografia zgłębia niezwykle szczegółowo właściwie każdy aspekt niezawisłości i niezależności sędziowskiej. Takie opracowanie potrzebne jest szczególnie teraz, gdy w niektórych europejskich jurysdykcjach - w tym w państwach należących do Unii Europejskiej - podejmowane są mniej lub bardziej zawoalowane próby «przejęcia», jeśli nie całego wymiaru sprawiedliwości, to przynajmniej pewnych jego kluczowych elementów, w celu zapewnienia władzy wykonawczej większego wpływu na sposób, w jaki ten wymiar działa. Jak zauważa Autorka pod koniec swojej pracy, niezawisłość i niezależność sędziowska nie są przywilejem wąskiego grona osób - sędziów, lecz absolutnie niezbędną gwarancją dla wszystkich tych, którzy codziennie zwracają się do sądów w poszukiwaniu sprawiedliwości. Tam, gdzie pod pretekstem reform osłabia się wymiar sprawiedliwości, państwo traci znaczenie (...). Polecam tę książkę wszystkim, którym sprawnie funkcjonujący wymiar sprawiedliwości leży na sercu". Vincent A. De Gaetano, Sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu Spis treściSpis treści NIEZAWISŁOŚĆ SĘDZIOWSKA I JEJ GWARANCJE W PROCESIE CYWILNYM 1 Wstęp 4 Założenia metodologiczne 6 CZĘŚĆ I 8 ISTOTA NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ 8 ROZDZIAŁ I 8 LEGITYMIZACJA WŁADZY SĄDOWNICZEJ 8 1.Istota legitymizacji władzy sądowniczej 8 2.Źródła legitymizacji władzy sądowniczej w Europie 10 ROZDZIAŁ II 13 SYSTEM PODZIAŁU WŁADZY 13 1. Doktryna podziału władzy 13 2. System hamulców w doktrynie podziału władzy 15 3.Wpływ doktryny Monteskiusza na kształtowanie się niezawisłości sędziowskiej 17 Rozdział III 21 ISTOTA, ZNACZENIE I FUNKCJA PRAWA DO NIEZAWISŁEGO SĄDU 21 1.Aksjologiczne i normatywne źródła niezawisłości sędziowskiej 21 2.Prawo do niezawisłego sądu jako element składowy rzetelnego procesu 24 3.Konstytucjonalizacja prawa do niezawisłego sądu 26 ROZDZIAŁ IV 30 POCZĄTKI NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ 30 1.Początki gwarancji niezawisłości sędziowskiej 30 2.Niezawisłość sędziowska pod zaborami 31 3.Niezawisłość sędziowska pod rządami konstytucji marcowej. 32 4.Niezawisłość sędziowska pod rządami konstytucji kwietniowej 37 5.Niezawisłość sędziowska pod rządami konstytucji stalinowskiej 38 6.Niezawisłość sędziowska po zmianach ustrojowych z 1989r. 43 7.Niezawisłość sędziowska po uchwaleniu Konstytucji z 1997r. 44 ROZDZIAŁ V 47 Niezawisłość sędziowska i niezależność sądów jako zasady ustrojowe wymiaru sprawiedliwości 47 ROZDZIAŁ V 51 POJĘCIE NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ 51 1.Niezawisłość sędziowska w poglądach doktryny 51 2.Rozbieżności terminologiczne dotyczące pojęcia niezawisłość sędziowska 58 ROZDZIAŁ VI 62 DEFINICJA NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ 62 1.Niezawisłość sędziowska w ujęciu pozytywnym i negatywnym 62 2.Niezawisłość sędziowska w ujęciu pozytywnym 64 2.1.Pojęcie urzędu sędziego 65 2. 2. Podległość sędziego konstytucji i ustawom 67 2.3. Podległość sędziego sumieniu 70 3. Niezawisłość sędziowska w ujęciu negatywnym 76 3.1. Niezawisłość od władzy ustawodawczej 77 3.2. Niezawisłość od władzy wykonawczej 78 3.3 Niezawisłość od stron procesu 80 3.4 Niezawisłość od mediów i społeczeństwa 81 3.5 Niezawisłość wewnętrzna sędziego 85 3.6. Niezawisłość wewnętrzna w obrębie władzy sądowniczej 86 3.61. Niezawisłość względem innych sędziów 88 3.7 Niezawisłość w stosunku służbowym 89 Rozdział VII 95 SPRZENIEWIERZENIE SIĘ ZASADZIE NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ - 95 DYSPOZYCYJNOŚĆ SĘDZIOWSKA 95 Rozdział VIII 102 PODZIAŁ NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ 102 1.Klasyfikacje podziału niezawisłości sędziowskiej 102 Rozdział IX 105 NIEZAWISŁOŚĆ ORGANIZACYJNA, PODMIOTOWA I PRZEDMIOTOWA SĄDU 105 1.Pojęcie niezawisłości or