Opis
Miejsce zwykłego pobytu dziecka jest podstawowym łącznikiem jurysdykcyjnym w rozporządzeniu nr 2019/1111 (Bruksela II ter), które zaczęło obowiązywać 1 sierpnia 2022 r. Łącznik ten występuje współcześnie w wielu umowach międzynarodowych regulujących prawo właściwe, jurysdykcję krajową oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych, a także w rozporządzeniach unijnych z zakresu współpracy sądowej w sprawach cywilnych. Szczególną rolę odgrywa w regulacjach obejmujących problematykę prawnorodzinną. Autorka odpowiada na wątpliwości pojawiające się w praktyce przy ustalaniu jurysdykcji krajowej na podstawie tego łącznika także w sytuacjach nietypowych, takich jak: • naprzemienne przebywanie dziecka w dwóch różnych państwach (np. w ramach pieczy naprzemiennej), • przebywanie w państwie wbrew woli dziecka lub jego rodziców, • nielegalne przebywanie dziecka na terytorium danego państwa. Poruszane zagadnienia ilustrowane są kazusami. Autorka omawia je w kontekście orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i sądów państw członkowskich Unii Europejskiej, Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, a także piśmiennictwa w języku polskim, angielskim i niemieckim. Rozważania obejmują również problematykę współstosowania przepisów rozporządzenia nr 2019/1111 i Kodeksu postępowania cywilnego. Książka jest przeznaczona przede wszystkim dla przedstawicieli zawodów prawniczych: sędziów, adwokatów, radców prawnych. „ (…) Mobilność obywateli poszczególnych państw Unii Europejskiej przekłada się na zwiększenie liczby spraw rodzinnych z elementem zagranicznym (sprawy małżeńskie, sprawy dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej, sprawy uprowadzenia dziecka), zaś zawarte w pracy rozważania mają także aspekt praktyczny, zyskują na aktualności”. Z recenzji dra hab. Tadeusza Zembrzuskiego, prof. Uniwersytetu Warszawskiego Spis treściWykaz skrótów 13 Wstęp 19 Rozdział I Miejsce zwykłego pobytu jako łącznik jurysdykcyjny 31 1. Wprowadzenie 31 2. Miejsce zwykłego pobytu – uwagi terminologiczne 32 2.1. Uwagi de lege lata 32 2.2. Wnioski de lege ferenda 38 3. Łącznik miejsca zwykłego pobytu jako element normy jurysdykcyjnej 43 3.1. Jurysdykcja krajowa, właściwość międzynarodowa, jurysdykcja, jurysdykcja międzynarodowa – uwagi terminologiczne 43 3.2. Norma jurysdykcyjna 46 3.3. Struktura i rodzaje łączników jurysdykcyjnych 52 4. Geneza łącznika jurysdykcyjnego miejsca zwykłego pobytu 57 4.1. Uwagi wstępne 57 4.2. Od origo do domicilium 57 4.3. Miejsce zwykłego pobytu jako nowy domicyl 64 5. Zwykły pobyt na tle zamieszkania i pobytu prostego 69 5.1. Miejsce zwykłego pobytu a miejsce zamieszkania 69 5.2. Zwykły pobyt a pobyt prosty 73 5.3. Miejsce zwykłego pobytu jako łącznik kolizyjny i jurysdykcyjny 75 6. Wnioski 79 Rozdział II Geneza łącznika miejsca zwykłego pobytu dziecka w konwencjach Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego i w europejskim prawie procesowym cywilnym 81 1. Wprowadzenie 81 2. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w pracach Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego 83 2.1. Uwagi wstępne 83 2.2. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w konwencjach Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego 86 2.2.1. Konwencja haska z 1902 r. 86 2.2.2. Konwencja haska z 1956 r. 87 2.2.3. Konwencja haska z 1961 r. 89 2.2.4. Konwencje haskie z 1973 r. 91 2.2.5. Konwencja haska z 1980 r. 93 2.2.6. Konwencja haska z 1993 r. 97 2.2.7. Konwencja haska z 1996 r. 98 2.2.8. Protokół haski i konwencja haska z 2007 r. 105 2.3. Znaczenie pojęcia miejsca zwykłego pobytu dziecka w konwencjach Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego 107 3. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w europejskim prawie procesowym cywilnym 110 3.1. Europejskie prawo procesowe cywilne 110 3.1.1. Uwagi wstępne 110 3.1.2. Konwencja brukselska z 1968 r. i konwencja lugańska I 111 3.1.3. Rozporządzenie nr 44/2001 i konwencja lugańska II 115 3.2. Współpraca państw członkowskich Unii Europejskiej w dziedzinie prawa rodzinnego 119 3.2.1. Uwagi wstępne 119 3.2.2. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w rozporządzeniu nr 1347/2000 128 3.2.3. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w rozporządzeniu nr 2201/2003 130 3.2.4. Miejsce zwykłego pobytu dziecka w rozporządzeniu nr 4/2009 132 4. Wnioski 136 Rozdział III Sprawy z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej jako przedmiot rozporządzenia nr 2019/1111 141 1. Wprowadzenie 141 2. Stosunek rozporządzenia nr 2019/1111 do innych aktów prawnych z zakresu międzynarodowego prawa rodzinnego 142 2.1. Uwagi wstępne 142 2.2. Stosunek rozporządzenia nr 2019/1111 do umów bilateralnych zawartych z państwami trzecimi 144 2.3. Stosunek rozporządzenia nr 2019/1111 do konwencji haskiej z 1980 r. 147 2.4. Stosunek rozporządzenia nr 2019/1111 do konwencji haskiej z 1996 r. 157 3. Element obcy 160 3.1. Element obcy w sprawach z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej 160 3.2. Jurysdykcja krajowa jako przesłanka procesowa a problem elementu obcego 161 3.3. Rozporządzenie nr 2019/1111 a sprawy „cz