Opis
Książka otrzymała wyróżnienie w XII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego” na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2019 roku. Książka jest pierwszą na polskim rynku publikacją, w której w sposób przystępny i kompleksowy zostały omówione precedensowe zagadnienia prawne dotyczące ochrony praworządności państw członkowskich w prawie Unii Europejskiej. Autor wyjaśnia pojęcie praworządności (art. 2 TUE) i bada jego znaczenie w unijnym porządku prawnym, przedstawia też charakterystykę istniejących mechanizmów ochrony praworządności: politycznych (procedura z art. 7 TUE, postępowanie Komisji na podstawie Komunikatu „Nowe ramy na rzecz umocnienia praworządności”), sądowych (procedura uchybieniowa z art. 258–260 TFUE, ochrona praworządności w ramach postępowań przed sądami krajowymi i procedury prejudycjalnej z art. 267 TFUE). W monografii została przeprowadzona krytyczna analiza najnowszych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczących omawianego zagadnienia oraz problemów prawnych odnoszących się postępowań prowadzonych na poziomie krajowym i unijnym w związku z niezależnością sądownictwa polskiego. Książka otrzymała wyróżnienie w XII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego” na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2019 roku. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla przedstawicieli nauki prawa europejskiego, międzynarodowego i konstytucyjnego, jak również studentów prawa oraz sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych, urzędników państwowych, polityków i działaczy organizacji pozarządowych, którzy chcą się dowiedzieć, za pomocą jakich narzędzi w ponadnarodowym unijnym porządku prawnym budowany jest system ochronny wobec poczynań niepraworządnego państwa, a także jaki to może mieć wpływ na jego system prawny. Spis treściWykaz skrótów | str. 13 Słowo wstępne Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich | str. 15 Wstęp | str. 19 1. Moment konstytucyjny dla europejskiej praworządności | str. 19 2. Przedmiot badań, cele i założenia badawcze | str. 24 3. Uwagi dotyczące terminologii | str. 29 4. Struktura dalszych rozważań | str. 32 Część pierwsza Zagadnienia wprowadzające Rozdział I Punkt wyjścia: „przebudzenie” systemu ponadnarodowego | str. 37 1. Wielkie otwarcie: wykorzystanie mechanizmów przystosowanych do ochrony praworządności | str. 37 2. Stare sposoby, nowe kierunki: ochrona praworządności w zakresie zastosowania prawa Unii Europejskiej | str. 38 2.1. Wyrok ASJP: objęcie zakresem zastosowania prawa unijnego statusu sądów krajowych | str. 40 2.2. Wzmocnienie osi integracyjnej: Trybunał – sądy krajowe | str. 45 2.3. Wprowadzenie konstytucyjnego „bezpiecznika” w razie zagrożenia dla praworządności | str. 49 3. Wsparcie legislacyjne: budowa standardów sektorowych | str. 51 Rozdział II Praworządność (art. 2 TUE) jako wartość podlegająca ochronie w relacji z państwem członkowskim Unii Europejskiej | str. 59 1. Praworządność jako standard wymagany od państw członkowskich | str. 59 1.1. Elementy praworządności w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości | str. 67 1.2. Charakterystyka elementów praworządności wynikających z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości | str. 69 1.3. Naruszenie praworządności przez państwo członkowskie | str. 75 2. Charakter prawny praworządności: Klauzula tożsamości narodowej a rebours? | str. 79 2.1. Praworządność jako wartość ponadnarodowego systemu prawnego Unii Europejskiej | str. 79 2.2. Samodzielne znaczenie prawne wartości praworządności | str. 81 2.3. Znaczenie prawne wartości praworządności w kontekście skuteczności systemowej (eff et utile) i klauzuli tożsamości narodowej (art. 4 ust. 2 TUE) | str. 83 2.4. Znaczenie prawne klauzuli tożsamości narodowej (art. 4 ust. 2 TUE) w kontekście oceny prawa krajowego pod kątem prawa UE | str. 86 2.5. Wnioski płynące ze sposobu oddziaływania klauzuli tożsamości narodowej na prawo unijne dla możliwego funkcjonowania wartości praworządności | str. 91 2.6. Kolizja klauzuli tożsamości narodowej (art. 4 ust. 2 TUE) z wartością praworządności (art. 2 TUE) | str. 94 3. Podsumowanie | str. 96 Część druga Mechanizmy oceny politycznej Rozdział III Przed procedurą z art. 7 TUE | str. 103 1. Komisja: nowe ramy na rzecz umocnienia praworządności | str. 103 1.1. Uwagi wstępne | str. 103 1.2. Podstawy prawne | str. 105 1.3. Zakres zastosowania | str. 114 1.4. Postępowanie na podstawie Komunikatu | str. 117 1.4.1. Przesłanki uruchomienia mechanizmu | str. 117 1.4.2. Aspekty proceduralne | str. 120 1.4.3. Ocena postępowania na podstawie Komunikatu wobec Polski | str. 122 1.5. Konsekwencje zastosowania mechanizmu | str. 130 1.6. Rola Trybunału Sprawiedliwości | str. 137 1.7. Relacja do pozostałych mechanizmów ochrony praworządności | str. 139 2. Inicjatywy dotyczące monitorowania praworządności przez pozostałe podmioty uprawnione do wszczęcia procedury z art. 7 ust. 1 TUE | str. 140 2.1. Parlament Europejski: Pakt Unii Europejski