Konstytucyjny status osób ubezwłasnowolnionych

Opis

Publikacja porusza problematykę statusu prawnego osób ubezwłasnowolnionych w prawie publicznym przez pryzmat autonomiczności pojęcia ubezwłasnowolnienia w Konstytucji RP. Monografia zawiera gruntowne omówienie instytucji ubezwłasnowolnienia - zarówno w prawie prywatnym, jak i w prawie publicznym - dzięki czemu ukazane zostały wszystkie możliwe jej skutki prawne i społeczne. Pokazuje także funkcjonowanie tej instytucji w niemieckim systemie prawnym od XIX wieku, jej przeniknięcie do polskiego porządku prawnego i obowiązywanie w praktycznie niezmienionym kształcie aż do dnia dzisiejszego. Spis treściWykaz skrótów 11 Przedmowa 13 Wprowadzenie 17 Rozdział 1 Instytucja ubezwłasnowolnienia w prawie cywilnym 23 1.1. Instytucja ubezwłasnowolnienia w Konstytucji z 1997 r. 23 1.2. Prawo rzymskie 26 1.2.1. Ciągłość prawa rzymskiego 27 1.2.2. Status prawny osób w rzymskim prawie osobowym 28 1.2.2.1. Zdolność prawna 28 1.2.2.2. Zakres zdolności do czynności prawnych 31 1.2.2.3. Opieka i kuratela 33 1.2.3. Porównanie prawa rzymskiego i współcześnie obowiązującego ubezwłasnowolnienia 34 1.3. Instytucja Entmündigung w niemieckim prawie prywatnym 34 1.3.1. Recepcja prawa rzymskiego w Niemczech 34 1.3.2. Ubezwłasnowolnienie w BGB 35 1.3.3. Zniesienie kodeksowej instytucji ubezwłasnowolnienia w Niemczech 38 1.3.4. Obowiązywanie BGB w państwie polskim 40 1.4. Instytucja ubezwłasnowolnienia w Polsce 40 1.4.1. Regulacja ubezwłasnowolnienia przed kodeksem cywilnym 40 1.4.2. Obecnie obowiązująca regulacja ubezwłasnowolnienia 43 1.4.2.1. Materialnoprawne podstawy ubezwłasnowolnienia 43 1.4.2.2. Dodatkowa orzecznicza przesłanka ubezwłasnowolnienia 47 1.4.2.3. Postępowanie o ubezwłasnowolnienie 50 1.4.2.4. Ograniczenie zdolności prawnej osób ubezwłasnowolnionych 59 1.4.2.5. Udział osób ubezwłasnowolnionych w obrocie prawnym 64 1.4.2.6. Podsumowanie 65 1.4.3. Ku nowym regulacjom w prawie prywatnym 65 Rozdział 2 Ubezwłasnowolnienie w polskim porządku konstytucyjnym 67 2.1. Wprowadzenie 67 2.2. Ubezwłasnowolnienie w regulacjach konstytucyjnych przed 1997 r. 68 2.3. Problematyka ubezwłasnowolnienia w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego 74 2.3.1. Wprowadzenie 74 2.3.2. Ubezwłasnowolnienie w projektach Konstytucji 75 2.3.2.1. Projekt Prezydenta RP Lecha Wałęsy 75 2.3.2.2. Projekt Klubu Parlamentarnego SLD 76 2.3.2.3. Projekt Senatu I kadencji 76 2.3.2.4. Projekt Klubu Parlamentarnego PSL 77 2.3.2.5. Projekt Klubu Parlamentarnego KPN 77 2.3.2.6. Projekt Klubu Parlamentarnego Unii Demokratycznej 78 2.3.2.7. Projekt Obywatelski 78 2.3.3. Prace w Komisji Konstytucyjnej 79 2.3.4. Uchwalenie projektu i jego ocena 85 Rozdział 3 Ubezwłasnowolnienie w prawie publicznym 88 3.1. Ubezwłasnowolnienie a prawo wyborcze 88 3.2. Ubezwłasnowolnienie a dostęp do służby publicznej 94 3.3. Ubezwłasnowolnienie a kodeks postępowania cywilnego 100 3.4. Ubezwłasnowolnienie a inne obszary życia społecznego 103 3.5. Ubezwłasnowolnienie a regulacje prawa medycznego 105 Rozdział 4 Autonomiczność konstytucyjnego pojęcia ubezwłasnowolnienia 108 4.1. Interpretacja pojęć konstytucyjnych 108 4.2. Ubezwłasnowolnienie w orzecznictwie TK 112 4.2.1. Sprawy z zakresu prawa prywatnego 112 4.2.2. Sprawy z zakresu prawa publicznego 115 4.2.3. Autonomiczność pojęcia ubezwłasnowolnienia w orzecznictwie TK 116 4.3. Ubezwłasnowolnienie jako pojęcie zastane 116 4.4. Znaczenie normy programowej z art. 69 Konstytucji 117 4.4.1. Treść normatywna art. 69 Konstytucji 117 4.4.2. Konsekwencje art. 69 Konstytucji jako normy programowej 120 Rozdział 5 Treść konstytucyjnego pojęcia ubezwłasnowolnienia 122 5.1. Szczególna rola art. 62 ust. 2 w systematyce Konstytucji 122 5.1.1. Artykuł 62 ust. 2 Konstytucji jako klauzula o charakterze szczegółowym wobec art. 31 ust. 3 Konstytucji 122 5.1.2. Artykuł 62 ust. 2 Konstytucji a kodeksowa instytucja ubezwłasnowolnienia 126 5.2. Zakres związania ustawodawcy 130 5.3. Wpływ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na konstytucyjną instytucję ubezwłasnowolnienia 133 5.3.1. Orzecznictwo strasburskie jako źródło standardów konstytucyjnych 133 5.3.2. Sprawa Alajos Kiss przeciwko Węgrom 135 5.3.3. Sprawa Kędzior przeciwko Polsce 143 5.4. Różne sposoby rozumienia ubezwłasnowolnienia z art. 62 ust. 2 Konstytucji 146 5.4.1. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 1 Konstytucji jako pojęcie zastane 147 5.4.2. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 2 Konstytucji a Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych 151 5.4.3. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 2 rozumiane jako samodzielna instytucja konstytucyjna 155 Podsumowanie 159 Bibliografia 169