Opis
Przedstawiana praca jest próbą socjologicznego wyjaśnienia konfliktów społecznych poprzez analizę współczesnych, to znaczy wypracowanych w drugiej połowie XX i początkach XXI wielu, teorii konfliktu społecznego. Stara się odpowiedzieć na pytania: czy teorie konfliktu społecznego pełnią funkcje deskryptywne, normatywne, wyjaśniające czy prognostyczne, w jaki sposób służą zrozumieniu tego zjawiska, oraz społeczeństwom, ich instytucjom i jednostkom w praktyce ich rozwiązywania. Zadaniem pracy jest więc zebranie i omówienie poszczególnych teorii, które dotyczą tego zagadnienia i analizują go z różnych punktów widzenia. Rozdział pierwszy książki omawia podstawowe terminy oraz teorie konfliktu społecznego. Wprowadza najważniejsze założenia teoretyczne zaproponowanej analizy, porządkuje definicje konfliktu oraz analizuje zagadnienie konfliktowych modeli społeczeństwa. Następna część poświęcona jest szerokiemu omówieniu różnych źródeł konfliktów społecznych z uwzględnieniem uwarunkowań psychologicznych, społecznych, politycznych, ekonomicznych i kulturowych. Część trzecia prezentuje występujące w literaturze typologie konfliktów, ujawniając jednocześnie, jak wiele jest rodzajów sporów i napięć w społeczeństwie. Zadaniem tej części jest pokazanie wagi społecznej tego zagadnienia. Rozdział czwarty to próba zbudowania modelu dynamiki konfliktu oparta na krytycznej analizie współczesnych teorii rozważających konflikt. Celem części piątej jest zapoznanie czytelnika z teoriami omawiającymi rozwiązanie konfliktów. Ostatni rozdział – podsumowujący – wskazuje na rolę i znaczenie możliwości wykorzystania teorii konfliktów społecznych w teorii i praktyce nauk społecznych. Spis treściWstęp 7 1. Przedmiot i zadania analizy konfliktu społecznego 21 1.1. Założenia teoretyczne analizy konfliktu społecznego 21 1.2. Definicje konfliktu społecznego 30 1.3. Konfliktowe modele społeczeństwa a konflikt społeczny 37 2. Przyczyny konfliktów społecznych 56 2.1. Wprowadzenie 56 2.2. Psychospołeczne uwarunkowania konfliktów 63 2.2.1. Przekonania 67 2.2.2. Stereotypy i uprzedzenia 69 2.2.3. Postawy 79 2.2.4. Potrzeby 81 2.2.5. Interesy 92 2.2.6. Wartości 96 2.3. Konflikt a uwarunkowania psychologiczne 100 2.4. Konflikt a uwarunkowania społeczne 114 2.4.1. Uwarunkowania społeczno-ekonomiczne 114 2.4.2. Uwarunkowania społeczno-polityczne 117 2.4.3. Uwarunkowania społeczno-kulturowe 121 2.5. Teoretyczny model przyczyn konfliktów społecznych 133 3. Rodzaje konfliktów 139 3.1. Modele klasyfikacji konfliktów 139 3.2. Teoretyczne modele klasyfikacji konfliktów 140 3.3. Modele klasyfikacji konfliktów społecznych wynikające z obserwacji realnych konfliktów społecznych 147 4. Dynamika konfliktu 157 4.1. Definiowanie dynamiki konfliktu społecznego 157 4.2. Modele dynamiki konfliktu 159 4.3. Teoretyczny model dynamiki konfliktu społecznego 172 5. Metody i techniki rozwiązywania sytuacji konfliktowych 178 5.1. Wprowadzenie 178 5.2. Zarządzanie konfliktem 181 5.2.1. Model podwójnego zainteresowania jako styl zarządzania konfliktem 184 5.3. Instytucjonalizacja konfliktu społecznego 195 5.4. Uwarunkowania rozwiązywania konfliktów 202 5.5. Teoretyczny model rozwiązania konfliktu 205 6. Rola konfliktów we współczesnym społeczeństwie – perspektywa socjologiczna 207 Podsumowanie. Próba zbudowania modelu procesu konfliktu 223 Bibliografia 229 Indeks rzeczowy 243 Indeks nazwisk 247 Spis rysunków 251 Spis tabel 251