Opis
Książka jest poświęcona jednej z podstawowych instytucji prawnych z dziedziny ochrony pracy. Rozważania autora koncentrują się wokół przyjętego założenia badawczego, zgodnie z którym treść regulacji dotyczących inspekcji pracy jest determinowana przez zmieniające się uwarunkowania natury społecznej, ekonomicznej i politycznej. Monografia ma przede wszystkim charakter dogmatycznoprawny oraz uwzględnia w szerokim zakresie źródła prawa międzynarodowego, europejskiego i obcego. Na gruncie prawa polskiego wywód został dodatkowo osadzony w kontekście historycznym i ewolucyjnym. Tak zróżnicowany dobór źródeł normatywnych pozwolił przedstawić tytułową instytucję w ujęciu modelowym. W publikacji wyeksponowano znaczenie sfery kompetencyjnej inspekcji pracy, w ramach której kluczową rolę odgrywają funkcje tej inspekcji. Spis treściWykaz skrótów 9 Wstęp 11 Rozdział I. Inspekcja pracy jako przedmiot regulacji prawnych 21 1. Inspekcja pracy w prawie międzynarodowym 21 1.1. Inspekcja pracy w aktach MOP 21 1.1.1. Geneza norm MOP w dziedzinie inspekcji pracy 21 1.1.2. Zakres stosowania konwencji MOP dotyczących inspekcji pracy 25 1.1.3. Znaczenie aktów MOP dotyczących inspekcji pracy 33 1.2. Inspekcja pracy na gruncie Europejskich Kart Społecznych Rady Europy 36 2. Inspekcja pracy w aktach UE 42 3. Inspekcja pracy w świetle wybranych ustawodawstw obcych 47 3.1. Inspekcja pracy w ustawodawstwie konstytucyjnym 47 3.2. Inspekcja pracy w ustawodawstwie zwykłym 50 4. Ewolucja przepisów prawa polskiego dotyczących inspekcji pracy 55 4.1. Inspekcja pracy w ustawodawstwie konstytucyjnym 55 4.2. Inspekcja pracy w ustawodawstwie zwykłym 60 4.2.1. Inspekcja pracy w regulacjach Dwudziestolecia międzywojennego 60 4.2.2. Inspekcja pracy w regulacjach PRL (w latach 1945–1981) 73 4.2.3. Inspekcja pracy na gruncie ustawy o PIP z 1981 r. 82 4.2.4. Inspekcja pracy na gruncie ustawy o PIP z 2007 r. 87 Rozdział II. Ustrój inspekcji pracy 93 1. Miejsce inspekcji pracy w systemie organizacyjnym aparatu państwowego 93 1.1. Miejsce inspekcji pracy na gruncie prawa międzynarodowego oraz wybranych ustawodawstw obcych 93 1.2. Miejsce inspekcji pracy w prawie polskim 95 1.2.1. Miejsce inspekcji pracy w systemie organizacyjnym aparatu państwowego w ujęciu ewolucyjnym 95 1.2.2. Podległość PIP Sejmowi w świetle konwencji MOP nr 81 i 129 99 1.2.3. Podległość PIP Sejmowi a zasady ustroju państwa i administracji 102 2. Organizacja inspekcji pracy 109 2.1. Jedność czy wielość inspekcji pracy 109 2.1.1. Uwagi wprowadzające 109 2.1.2. Modele organizacji inspekcji pracy na gruncie konwencji MOP nr 129 oraz wybranych ustawodawstw obcych 110 2.1.3. Zasada jednolitej podmiotowo inspekcji pracy w prawie polskim 113 2.2. Wewnętrzna struktura organizacyjna inspekcji pracy 117 2.2.1. Organy inspekcji 117 2.2.2. Jednostki organizacyjne inspekcji 121 3. Status inspektorów pracy 125 3.1. Status inspektorów pracy na gruncie prawa międzynarodowego oraz wybranych ustawodawstw obcych 125 3.2. Status inspektorów pracy w prawie polskim 131 3.2.1. Kategorie pracowników PIP 131 3.2.2. Prawne gwarancje niezależności i obiektywizmu inspektorów pracy 132 3.2.2.1. Status urzędniczy inspektorów pracy 132 3.2.2.2. Ochrona trwałości stosunków pracy 134 3.2.2.3. Inne gwarancje 138 3.2.3. Niezależność inspektorów pracy a konstytucyjny standard administracyjnego toku instancji (problem niezależności orzeczniczej inspektorów) 140 Rozdział III. Zadania inspekcji pracy 147 1. Pojęcie zadań inspekcji pracy 147 2. Klasyfikacja zadań inspekcji pracy 157 2.1. Klasyfikacja zadań inspekcji pracy w świetle prawa międzynarodowego 157 2.2. Klasyfikacja zadań inspekcji pracy na gruncie prawa polskiego 161 3. Podstawowe formy realizacji zadań inspekcji pracy (funkcje inspekcji) 164 3.1. Kontrola 164 3.2. Nadzór 172 3.3. Instruktaż i poradnictwo 181 3.4. Współdziałanie na rzecz podnoszenia poziomu ustawodawstwa pracy 187 3.5. Ściganie wykroczeń 190 3.6. Inne funkcje inspekcji pracy 196 3.6.1. Funkcja gromadzenia danych statystycznych 196 3.6.2. Funkcja sygnalizacyjna 198 3.6.3. Funkcja kształtowania „klimatu społecznego” 200 3.6.4. Funkcja procesowa 206 4. Zakres zadań inspekcji pracy (zakres działania inspekcji) 207 4.1. Uwagi wprowadzające 207 4.2. Przedmiotowy zakres działania inspekcji pracy 208 4.2.1. Przedmiotowy zakres działania inspekcji na gruncie prawa międzynarodowego oraz wybranych ustawodawstw obcych 208 4.2.2. Przedmiotowy zakres działania inspekcji na gruncie prawa polskiego 215 4.2.2.1. Przedmiotowy zakres działania inspekcji w ujęciu ewolucyjnym 215 4.2.2.2. Przestrzeganie prawa pracy jako przedmiot kontroli i nadzoru PIP 220 4.2.2.3. Zakres przedmiotowy funkcji instruktażowej i poradniczej inspekcji 227 4.3. Podmiotowy zakres działania inspekcji pracy 230 4.3.1. Podmiotowy zakres działania inspekcji na gruncie prawa międzynarodowego oraz wybranych ustawodawstw obcych 230 4.3.2. Podmiotowy zakres działania inspekcji na gruncie prawa polskiego 232 4.3.2.1. Podmiotowy zakres działania insp