Opis
Publikacja ukazuje ewolucję ustrojową państwa polskiego i następujące kolejno przekształcenia jego instytucji politycznych i prawnych. Polska jako państwo powstała w X wieku. Pod koniec wieku XVIII - w wyniku rozbiorów dokonanych przez Austrię, Prusy i Rosję - utraciła niepodległość, aby następnie w 1918 roku odrodzić się jako wolna Rzeczpospolita. W tym czasie zmieniały się jej terytorium, struktury społeczne, formy rządu, instytucje władzy i prawo. Zmiany te były wymuszane okolicznościami obiektywnymi, a zarazem wpływ na nie mieli konkretni ludzie odgrywający rolę liderów, w szczególności panujący książęta i królowie oraz osoby przynależące do elity społecznej i narodowej. Na tle innych publikacji tego rodzaju podręcznik ten wyróżnia się nowatorskim ujęciem tematu, lekkością języka i aktualnością prezentowanej wiedzy. Jego lektura wzbogaca znajomość zagadnień Polski przedrozbiorowej, kreśląc wolny od uprzedzeń i zgodny z prawdą historyczną obraz instytucji ustrojowych i prawnych z uwzględnieniem praktyki ich funkcjonowania. Wiedza z tego zakresu umożliwia głębsze poznanie przeszłości państwa i tym samym przygotowuje do podjęcia wyzwań, jakie stoją przed współczesnym pokoleniem Polaków. Adresaci: Opracowanie jest przeznaczone przede wszystkim dla studentów prawa, historii, politologii i wszystkich innych kierunków, które w swym programie mają zajęcia z historii ustroju i prawa polskiego. Może też w wysokim stopniu zaspokoić potrzeby poznawcze czytelników zainteresowanych przeszłością Polski. Spis treściPrzedmowa | str. 17 Rozdział 1 Zagadnienia wstępne | str. 19 1. Przedmiot historii państwa i prawa polskiego | str. 19 2. Historia dyscypliny | str. 20 3. Pojęcie prawa i państwa | str. 24 3.1. Prawo | str. 24 3.2. Państwo | str. 26 4. Periodyzacja historii państwa i prawa polskiego | str. 29 Rozdział 2 Monarchia piastowska (966-1370) | str. 34 1. Geneza polskiej państwowości | str. 34 2. Charakterystyka ogólna | str. 37 3. Zasady ustrojowe | str. 39 3.1. Zasada monarchicznej formy rządu | str. 39 3.2. Zasada suwerenności państwa polskiego | str. 43 3.3. Zasada stratyfikacji społeczeństwa | str. 46 3.4. Zasada powiązania państwa i Kościoła katolickiego | str. 52 3.5. Zasada koncentracji władzy w osobie władcy | str. 56 3.6. Zasada personalizacji władzy państwowej | str. 60 3.7. Zasada hierarchicznej struktury urzędów państwowych | str. 62 3.8. Zasada rozporządzalności terytorium państwa przez władcę | str. 66 3.9. Zasada dziedziczności tronu | str. 67 3.10. Zasada ponoszenia ciężarów osobistych i majątkowych na rzecz państwa przez jego mieszkańców | str. 69 4. Źródła prawa w monarchii piastowskiej | str. 70 4.1. Źródła materialne. Prawo boże | str. 70 4.2. Źródła formalne | str. 71 4.2.1. Zwyczaj i prawo zwyczajowe | str. 71 4.2.2. Prawo stanowione, czyli ustawowe | str. 74 4.2.2.1. Przywileje | str. 74 4.2.2.2. Statuty | str. 77 4.2.2.3. Statuty Kazimierza Wielkiego | str. 78 4.2.2.4. Samodzielne ustawodawstwo królewskie | str. 81 4.2.2.5. Umowy międzypaństwowe | str. 82 4.2.3. Prawa obce | str. 83 4.2.3.1. Źródła prawa kościelnego | str. 83 4.2.3.1.1. Źródła powszechnego prawa kanonicznego | str. 83 4.2.3.1.2. Prawo kościelne partykularne | str. 84 4.2.3.1.3. Znaczenie prawa kanonicznego dla rozwoju prawa polskiego | str. 85 4.2.3.2. Prawo niemieckie w Polsce | str. 86 4.2.3.2.1. Zwierciadło Saskie (Sachsenspiegel, Speculum Saxonum) | str. 87 4.2.3.2.2. Weichbild magdeburski (Ius municipale Magdeburgense) | str. 87 4.2.3.2.3. Ortyle | str. 87 4.2.3.2.4. Prawo chełmińskie | str. 88 4.2.3.2.5. Prawo lubeckie | str. 88 4.2.3.2.6. Przywileje miejskie | str. 89 4.2.3.2.7. Wilkierze, czyli statuty miejskie | str. 90 4.2.3.3. Prawo lenne | str. 90 4.3. Dokumenty i ich znaczenie. Notariat publiczny | str. 91 4.3.1. Definicja i rodzaje dokumentu | str. 91 4.3.2. Forma dokumentu | str. 92 4.3.3. Recepcja dokumentu w Polsce | str. 93 4.3.4. Notariat publiczny w średniowiecznej Polsce | str. 94 4.4. Nauka prawa | str. 94 5. Prawo sądowe | str. 95 5.1. Organizacja sądów i postępowanie sądowe | str. 95 5.1.1. Sądy książęce prawa polskiego | str. 95 5.1.2. Sądy prawa niemieckiego | str. 97 5.1.3. Sądy kościelne | str. 97 5.1.4. Niezawisłość sędziowska | str. 98 5.1.5. Postępowanie sądowe | str. 99 5.1.5.1. Proces polski | str. 99 5.1.5.2. Proces sądowy kościelny | str. 100 5.2. Prawo prywatne | str. 101 5.2.1. Prawo osobowe i rodzinne | str. 101 5.2.1.1. Podmioty prawa | str. 101 5.2.1.2. Małżeństwo i rodzina | str. 103 5.2.1.3. Inne podmioty zbiorowe | str. 105 5.2.2. Prawo rzeczowe | str. 106 5.2.3. Zobowiązania | str. 109 5.2.4. Spadkobranie (dziedziczenie) | str. 111 5.3. Prawo karne | str. 113 5.3.1. Przestępstwa i ich karanie | str. 113 5.3.2. Rodzaje kar | str. 116 5.4. Kultura prawna | str. 117 Rozdział 3 Monarchia Andegawenów i Jagiellonów (1370-1572) | str. 119 1. Charakterystyka epoki. Unia z Królestwem Węgierskim i Wielkim Księstwem Litewskim | str. 119 2. Zasady ustrojowe monarchii Andegawenów i Jagiellonów