Opis
W rozprawie autorka dokonuje z jednej strony analizy różnych aspektów społecznego funkcjonowania człowieka jako świadomego podmiotu w relacjach ze sobą i światem zewnętrznym, budującego własną koncepcję siebie. Przedmiotem refleksji są więc między innymi takie pojęcia, jak: obraz siebie, samoocena, poczucie własnej wartości, motywacje, samodzielność. Analizuje nie tylko istotę i cechy opisywanych zjawisk, ale również czynniki i przebieg ich rozwoju u dzieci. Spis treściWstęp 9 Rozdział I. Komponenty kognitywne, afektywne i behawioralne funkcjonowania psychospołecznego dziecka 15 Wprowadzenie 15 1.1. Samoocena: pojęcie, cechy i funkcje rozwojowe 16 1.1.1. Poczucie własnej skuteczności jako naczelna struktura samooceny 27 1.1.2. Wpływ doświadczeń rozwojowych na kształtowanie samooceny 29 1.2. Motywacja i sposób zachowania się w sytuacji zadaniowej 31 1.2.1. Motywacja i jej rodzaje 31 1.2.2. Motywacja do nauki 33 1.3. Kompetentny przedszkolak 38 1.3.1. Koncepcja psychospołecznego rozwoju dziecka 38 1.3.2. Kompetencje dziecka w wieku przedszkolnym 41 Rozdział II. Modele edukacji przedszkolnej a rozwój dziecka 57 2.1. Pojęcie modelu edukacji przedszkolnej 57 2.2. Elementy współtworzące modele edukacyjne zależne od nauczyciela 81 2.2.1. Przestrzeń edukacyjna przedszkola 81 2.2.2. Relacje między dziećmi w grupie przedszkolnej 86 2.2.3. Klimat edukacji 89 2.2.4. Organizacja zajęć w przedszkolu 103 2.3. Rodzaje modeli edukacyjnych 112 2.3.1. Założenia i praktyka tradycyjnego modelu edukacji przedszkolnej 114 2.3.2. Założenia i praktyka modelu holistycznego edukacji przedszkolnej 118 Rozdział III. Metodologiczne założenia badań własnych 129 3.1. Zarys problematyki 129 3.2. C el badań, problemy i hipotezy badawcze 132 3.3. Przegląd zmiennych 139 3.4. Metody i narzędzia badawcze 146 3.4.1. Pomiar zmiennej niezależnej 146 3.4.2. Pomiar zmiennych zależnych 156 3.5. Charakterystyka wykorzystanych metod analizy danych 172 3.6. Organizacja badań 173 3.7. Osoby badane i teren badań 174 Rozdział IV. Funkcjonowanie psychospołeczne dzieci – analiza wyników badań 177 Wprowadzenie 177 4.1. Poziom i zmiany samooceny dzieci 178 4.1.1. Samoocena ogólna 178 4.1.2. Poziom i zmiany samooceny szczegółowej w zakresie relacji społecznych 188 4.1.3. Samoocena stanów emocjonalnych i zachowań społecznych 196 4.2. Doświadczenia dziecka w zakresie kontaktów z rówieśnikiem i nauczycielem 207 4.3. Poczucie własnych umiejętności skutecznego działania 216 4.4. Samopoczucie dziecka w przedszkolu 228 4.5. Motywacja dziecka i sposób podejścia do zadania 234 4.6. Umiejętności dzieci umożliwiające samodzielne korzystanie z zasobów otoczenia społecznego i środowiskowego 249 Podsumowanie 288 Rozdział V. Zróżnicowanie modeli edukacyjnych i kontekstów środowiskowych a funkcjonowanie psychospołeczne dzieci 295 Wprowadzenie 295 5.1. Konteksty edukacyjne a funkcjonowanie psychospołeczne dzieci 296 5.2. Związek między zmiennymi uwarunkowanymi pracą nauczyciela 320 5.3. Związek między zmiennymi z uwzględnieniem czynników środowiskowych i rozwojowych 324 5.4. Dynamika zmiany samooceny dzieci 329 Podsumowanie 334 Rozdział VI. Związek między modelami edukacyjnymi i kontekstem środowiskowym a funkcjonowaniem psychospołecznym dzieci 337 Wprowadzenie 337 6.1. Analiza regresji dla modeli edukacyjnych i kontekstów środowiskowych 338 6.1.1. Model edukacyjny i kontekst środowiskowy a samoocena dziecka 338 6.1.2. Model edukacyjny i kontekst środowiskowy a poziom doświadczeń poznawczych dzieci 341 6.1.3. Model edukacyjny i kontekst środowiskowy a poczucie umiejętności skutecznego działania 343 6.1.4. Model edukacyjny i kontekst środowiskowy a motywacja dziecka do wykonania zadania 347 6.1.5. Model edukacyjny i kontekst środowiskowy a umiejętności psychospołeczne dziecka 350 6.2. Analiza czynnikowa struktury edukacji dziecka w wieku przedszkolnym w obszarze umiejętności dzieci 363 Podsumowanie 366 Zakończenie i synteza wyników 373 Bibliografia 393 Spis tabel 427 Spis wykresów 433 Spis rysunków 435 Spis schematów 435 Załączniki 437 1. Narzędzia badawcze 437 2. Materiał fotograficzny 459 3. Rysunki dzieci 461 4. Funkcjonowanie dzieci a samoocena stanów emocjonalnych 463