Opis
"Tropy sekularyzacji w prozie dwudziestolecia międzywojennego" to opracowanie książkowe doktoratu bronionego w Instytucie Nauk o Literaturze Polskiej (promotor: prof. zw. dr hab. Józef Olejniczak). Zasadniczo skierowane jest do odbiorcy profesjonalnego (literaturoznawcy), ale pisane jest z myślą o tym, żeby było zrozumiałe i interesujące dla szeroko rozumianego odbiorcy humanistycznego, przede wszystkim zainteresowanego kwestią sekularyzacji (i tzw. zwrotu postsekularnego), sytuacją religii w nowoczesnym świecie oraz relacją literatury i religii. Praca jest zwieńczeniem grantu Preludium NCN – Tropy sekularyzacji w prozie dwudziestolecia. Spis treściSpis treści Wstęp / 9 Rozdział 1. Powieść jako gatunek sekularny / 21 Lektura wielkanocna / 22 Praktyczna przeszłość wielkanocnej wędliny / 28 Powieść i sekularyzacja etyki (i Boy) / 32 Powieść jako wyparty inny religii / 36 Podstępne zastępowanie / 41 Nowoczesne epifanie – w stronę doświadczenia / 42 Fikcja nie-do-wiary / 44 Zmierzch bogów, czyli trudna dojrzałość powieści (Lukács) / 48 Narodziny powieści z ducha sekularyzacji (Frye, Watt) / 51 Powieść religijna (Bez oręża) / 56 Doświadczenie religijne / 61 Doświadczenie wewnętrzne a doświadczenie religijne / 67 Bóg-narrator i narrator-przyrodoznawca / 69 Sekularny narrator i religijne pozostałości (Witkacy) / 78 Narracje sekularne / 80 Rozdział 2. Przygody szkolnego umysłu. Sekularyzacja świadomości i historia intelektualna / 85 Wprowadzenie / 85 Nauka i religia: konfrontacja (pierwsze rozpoznanie) / 88, Out of joint / 93, Z duńskiego dworu do galicyjskiego gimnazjum / 97 Lektury / 99 Polska zdziecinniała / 104, Peiper: niedokończona profanacja / 107, Sienkiewicz, czyli Bóg? / 109, Człowiek oczytany i człowiek intelektu / 111, Sienkiewiczowski motłoch / 114, Apokryf nowoczesny / 115, Modlitwa, która nie egzorcyzmuje zmór / 120, W stronę etyki / 121, Sienkiewicz, czyli styl / 125, Posiadanie zmarłego ojca / 129 Instytucje / 131 Rewolucja Gałkiewiczowska / 139, Katecheta, czyli władza świecka i duchowa / 143, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego / 148, Józio Barącz chce zostać księdzem / 151 Nauka i religia: konfrontacje / 160 Przyroda przeciw przyrodoznawstwu / 166, Ptaki / 168, Małpy w szkole / 171, Statyczny porządek nauki / 174, Dynamiczny porządek nauki / 181, Etyka, czyli religia w obrębie samego rozumu / 184, Nauka jako nowa wiara / 186, Generalizacje / 188 Rozdział 3. Narracje sekularne i narracje o sekularyzacji / 193 Czy w szkole dyrektora Piórkowskiego nie uczy się religii (i biologii)? / 194 Szkoła jako religia zsekularyzowana / 198, Ateistyczna powieść i powrót wypartego Boga / 199, Hipotezy / 201 Religijne obrazowanie i sekularyzacja – postrzeganie miasta w Bezrobotny Lucyferze Aleksandra Wata / 203 Potrójne spojrzenie / 203, Sekularyzacja i odczarowanie / 205, Kłopot z obrazowaniem / 209, Miasto nowoczesne, czyli porządek nie do utrzymania / 210 Jak nowoczesność wypierała (się) diabła? Wat, kino, odczarowane i niesamowite / 213 Człowiek faustyczny i człowiek odczarowany / 213, Lucyfer, który jest Mefistofelesem / 216, Powrót wypartego / 219, Faust i widmowe media / 221, Przemysł kulturalny / 224 Doświadczenie religijne i dwie fantazmatyczne role kobiece / 225 Czy religia ma płeć? / 225, Męskie sprawy i kobiece role / 226, Religia jest kobietą / 233 Powieść jako pole doświadczeń – religia w Pożegnaniu jesieni Stanisława Ignacego Witkiewicza / 238 Realizm w stronę metafizyki / 238, Z powrotem do materiału historycznego / 241, Religia z uczucia metafizycznego / 242, Religia w Pożegnaniu jesieni / 244, Wyprztyk, czyli instytucja / 245, Hela, czyli doświadczenie / 248, Atanazy, czyli język i kulturowa determinacja / 252 „Garaż Męki Pańskiej”. Sekularyzacja jako kategoria socjologiczna w Pasjach błędomierskich Jarosława Iwaszkiewicza / 254 Fabuła i kategorie nowoczesności / 257, Ubogi duch kapitalizmu / 259, Żart marksistki / 260, Bohaterowie i zmierzch bogów / 262, Narracja i tradycja / 264, Garaż Męki Pańskiej, czyli język przeciwko sekularyzacji / 265 Zakończenie. Tropy sekularyzacji / 267 Bibliografia / 271 Summary / 279 Zusammenfassung / 281