Opis
Zamieszczone w monografii, powstałej w ramach Humanistycznego Konsorcjum Naukowego UAM–UJ, artykuły dotykają wszystkich niemal zagadnień, aspektów oraz sfer aksjologicznych i znaczeniowych związanych z kulturowymi reprezentacjami pychy – od nowatorskiego spojrzenia na antyczne strategie jej ujmowania i na zasoby chwytów retorycznych służących opisywaniu i ekspresji wyniosłych postaw i megalomańskich uroszczeń przez średniowieczne rozważania o skomplikowanych relacjach łączących dumę z własnych dokonań z obowiązkiem wyrażania graniczącej z samoponiżaniem się pokory oraz ukazanie kłopotów towarzyszących leksykografom podczas konstruowania hasła pycha po odkryte w romantyzmie indywidualistyczne identyfikacje jednostki ludzkiej i imagologiczny namysł nad kwestią dumy narodowej. To, że współcześnie, po wielu wiekach swej niejednoznacznej obecności w europejskiej (i nie tylko) kulturze łacińska superbia i grecka hybris wciąż budzą emocje odbiorców i badawcze fascynacje znawców, świadczy, że ani nauka, ani literatura nie powiedziały jeszcze na jej temat ostatniego słowa. Spis treściWstęp (Anna Gawarecka) 7 Olga Śmiechowicz, ?ß??? intelektualnej elity w tekstach komedii staroattyckiej 13 Kazimierz Ilski, Pycha gnozy – strategie argumentacyjne Euzebiusza z Cezarei 25 Elżbieta Wesołowska, Pycha cierpienia, czyli Niobe jako figura skamieniałego paradoksu 39 Jakub Handszu, Hybris Odyseusza jako ekspresja pierwiastka apollińskiego i dionizyjskiego u Nietzschego 51 Tomasz Sapota, Tezeusz upokorzony 65 Mateusz Stróżyński, Pycha u Plotyna 79 Monika Miazek-Męczyńska, Skrzydła Dedala – symbol pychy? 95 Radosław Piętka, „Debellare superbos”. Kilka uwag na temat Wergiliańskiej formuły oraz jej antycznych i nowożytnych zastosowań 109 Piotr Bering, Komu wiele dano, od tego wiele wymagać się będzie. Pycha na szczytach władzy w średniowiecznych przekazach 123 Anna Kotłowska, Ideologiczne znaczenie opisu wojny w Zdobyciu Krety (De Creta capta) Teodozjusza Diakona 133 Włodzimierz Szturc, Alegorie pychy w teologii, teatrze i malarstwie do połowy XV I wieku 149 Izabela Lis-Wielgosz, Przepisałem nie dla zaszczytu, lecz z pokory... „Niepyszne” autoprezentacje twórców mikrotekstów cerkiewnosłowiańskich. Rzecz o nieoczywistym zakresie konwencji 173 Agata Firlej, Pycha i pokora jako kategorie narodowe. Przykład czeski 193 Krzysztof Korotkich, Pycha romantyczna 205 Ewa Gorlewska, Semantyka nazwy „pycha” w świetle współczesnych opisów leksykograficznych 225