Opis
W ciągu ostatnich dwóch wieków obserwujemy co najmniej kilka fal masowych wyjazdów rosyjskich Żydów z Rosji. Pierwsza fala przypada na przełom XIX i XX stulecia, druga miała miejsce po rewolucji 1917 roku, kiedy żydowska elita intelektualna uciekała przed pogromami i rządami bolszewików i trzecia w latach 1971–1986. Po 1990 roku masowo z Rosji wyjeżdżało pokolenie „szestidiesiatników”, głównie intelektualistów i ludzi kultury. Powody były różne: pragnienie lepszego życia, chęć ocalenia dziedzictwa narodowego, poszukiwanie wolności i demokracji, ucieczka przed cenzurą i antysemickimi prześladowaniami, wreszcie „powrót do korzeni”. Ważny wpływ na kształt ośrodków emigracyjnych miało przywiązanie do tradycji, kultury i języka kraju pochodzenia, czyli Rosji, a także tempo procesów aklimatyzacyjnych oraz chęć czy potrzeba asymilacji. Na emigracji, nawet jeśli w przypadku przedstawicieli rosyjskiej alii w Izraelu jest to powrót do domu, zawsze zachodzi proces (re)konstruowania własnej tożsamości. Los człowieka-obywatela, mającego dwie ojczyzny, to nieustające rozterki, poczucie istnienia na rozdrożu, typowa dla losu każdego emigranta bifurkacja. Twórczość dla wielu literatów stała się formą terapii chroniącej przed utratą tożsamości. Rosyjskojęzyczne życie literackie w Izraelu i w innych ośrodkach na świecie, którego twórcami są literaci żydowskiego pochodzenia, biorąc pod uwagę zarówno liczebność jego przedstawicieli, jak i wartość interpretacyjną pisanych przez nich tekstów, stanowi istotną część kultury rosyjskiej. Wiedza naukowa w tym zakresie niestety jest niepełna i nieusystematyzowana, brakuje zwartych opracowań, opisujących rozmiary i złożoność zjawiska. Niniejsza publikacja ma ambicje zapoczątkować szczegółowe badania. Spis treściSPIS TREŚCI LITERATURA ROSYJSKA A KWESTIA ŻYDOWSKA gościnnie pod redakcją MIROSŁAWY MICHALSKIEJ-SUCHANEK i AGNIESZKI LENART Mirosława Michalska-Suchanek, Agnieszka Lenart: Słowo wstępne / 7 Roman Kacman: ?????? ????????? ????????? (?????? ???????? ??????-??????????? ??????????) / 9 Eleonora Szafrańska: ????????????? ????????? ???? ? ??????? ?????????? / 29 Agnieszka Lenart: Kobiety w literackiej przestrzeni „rosyjskiego Izraela” / 44 Witold Kowalczyk: „Cnotliwa” Żydówka Zuzanna. O empatii w opowiadaniu Antoniego Czechowa Grzęzawisko / 59 Iwona Krycka-Michnowska: Żydzi i kwestia żydowska w prozie niefikcjonalnej Zinaidy Gippius / 71 Marian Kisiel: Rachela Bojmwoł. Szkic do portretu / 87 Franciszek Apanowicz: Poszukiwanie tożsamości. Na przykładzie wiersza Inny Lisnianskiej „??????????? ??, ??? ????? ???????…” / 98 Mirosława Michalska-Suchanek: „Między synagogą i kosmodromem Bajkonur”. O powieści Diny Rubiny Oto idzie Mesjasz! / 108 Beata Waligórska-Olejniczak: Dialog kultur we współczesnym kinie izraelskim. Klara cudotwórczyni Ariego Folmana i Oriego Sivana oraz Cyrk Palestyna Eyala Halfona / 127 Sławomir Jacek Żurek: Sprawa rosyjska w literaturze polskiej w Izraelu. Rekonesans / 140 Noty o autorach / 151