Opis
Książka poświęcona jest listom i utworom okolicznościowym z XVII wieku, które powstały w rodzinnym kręgu magnatów litewskich – głównie Radziwiłłów i Sapiehów. Omawiane, nieznane teksty rękopiśmienne i drukowane zostały wydobyte z polskich i zagranicznych bibliotek i archiwów. W poszczególnych rozdziałach ukazano nie tylko prywatne piśmiennictwo związane z wydarzeniami rodzinnymi (narodziny, śluby, pogrzeby), ale także przybliżono sporne kwestie różniące rywalizujących ze sobą magnatów. Dzięki listom sługi księcia Krzysztofa – Piotra Kochlewskiego można poznać różne aspekty funkcjonowania Kiejdan, prywatnego miasta Radziwiłłów, natomiast wymiana epistolografii między sławnym poetą, jezuitą Maciejem Kazimierzem Sarbiewskim a synem przywódcy różnowierców na Litwie – Januszem Radziwiłłem ukazuje w ciekawym świetle zagadnienia tolerancji religijnej. Wiersze okolicznościowe omówione w drugiej części pracy wskazują na emocjonalny stosunek ówczesnych autorów do głównych bohaterów książki – w panegirykach wychwalano ich zasługi, wyrażano radość z powodu powiększenia się rodzin i zwycięstw na bitewnych polach, a także smutek związany ze śmiercią hetmana wielkiego litewskiego. W paszkwilach piętnowano natomiast uczestników tumultu wileńskiego oraz opowiadającego się za Szwedami księcia Janusza Radziwiłła. Omówienia listów i utworów okolicznościowych uzupełniono o zagadnienia związane z edytorstwem tych form piśmienniczych. Spis treściWprowadzenie / 7 Część I Epistolografia Z problemów edytorstwa staropolskiej korespondencji / 13 Listy z XVI i XVII wieku w obiegu czytelniczym / 33 Familijne pisania / 51 Narodziny, chrzest, dzieciństwo / 51 Swaty, wesele, pożycie małżeńskie / 57 Choroby, śmierć, pogrzeby / 69 „Uszczypliwe skrypty” szwagrów / 79 „Niesmaczne pisania” Krzysztofa Mikołaja Dorohostajskiego / 79 Korespondencja Krzysztofa Radziwiłła i Lwa Sapiehy w okresie walki o buławę hetmana wielkiego litewskiego / 85 Listy Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Janusza Radziwiłła / 103 Kiejdany w epistolografii Piotra Kochlewskiego / 113 Część II Utwory okolicznościowe Wydawanie literatury okolicznościowej – zarys problematyki edytorskiej / 137 Wierszowany i oratorski komentarz do elekcji Zygmunta III Wazy / 147 Dymitriada w utworach okolicznościowych / 161 Epitalamium i paszkwile – obraz Radziwiłłów i Sapiehów w piśmiennictwie XVII wieku / 173 Rodzina Radziwiłłów birżańskich w utworach sylwicznych / 185 Genetliakony / 186 Wiersze imieninowe / 196 Wiersze żałobne dla Krzysztofa Radziwiłła / 200 Obraz Janusza Radziwiłła w literaturze okolicznościowej / 221 Zakończenie / 231 Bibliografia / 237 Nota bibliograficzna / 251 Wykaz skrótów nazw archiwów i bibliotek / 253 Indeks osobowy / 255 Summary / 267 ?????? / 269