Opis
Używamy ich na co dzień, mówiąc: „Będę za godzinę.”, „Jeszcze 10 kilometrów.”, „Jutro ma być 30 stopni.” Jednostki miary – te powszechnie znane i te mniej popularne – są właśnie tematem tej książki. Zastanowimy się, skąd się wzięła tak duża ich różnorodność. Dowiemy się, co oznaczają przedrostki mega-, nano- i jeszcze ponad 20 innych. Poznamy historię układu, który rządzi (prawie całym) światem, oznaczonego symbolem SI. Ale przede wszystkim przyjrzymy się jednostkom takim, jak niuton, dżul, wat, kelwin czy amper. Łączy je to, że zostały utworzone od nazwisk wybitnych uczonych. Autor, mimo że żyje już na tym świecie ponad 1,75 gigasekundy, nie traktuje jednak tematu z nadmierną powagą. Nie zabraknie zatem ciekawostek, a także absurdalnych rymowanych historyjek poświęconych patronom poszczególnych jednostek. Czy zastanawialiście się kiedyś: co mierzymy w helenach, a co w mikromortach? co jest dłuższe, attoparsek czy nanosekunda świetlna? czy grożą nam kary, jeśli nie używamy wyłącznie jednostek SI? czy wzorce z Sevres rzeczywiście są wzorcami i znajdują się w Sevres? siłę ilu niutonów miały mięśnie Isaaca Newtona? Lektura Wybitnych jednostek ułatwi udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania. Spis treściOd autora 7 1. Jednostka miary 11 Jak powstały jednostki miar? 12 Dążenie do miary uniwersalnej 15 Do wyboru, do koloru 16 Jednostki o krótkich i długich nazwach 17 Stopnie 19 Czy wszystkie jednostki mają stałą, określoną wartość? 21 Czy wszystko można zmierzyć? Co nieco o dziwnych jednostkach 22 Podsumowanie 25 2. Jednostki wielokrotne i podwielokrotne 27 System przedrostków 27 Uniwersalność przedrostków 31 Rzadkie zestawienia 32 Wieloznaczność 34 3. Układy jednostek miar 37 Związki między jednostkami miar 37 Układy jednostek miar 40 System metryczny i układ jednostek MKS 41 Układ jednostek SI 43 Układ jednostek CGS 47 Inne warianty systemu metrycznego 47 Systemy oparte na jednostkach brytyjskich 49 Na styku systemów (bywa groźnie) 50 Układ jednostek atomowych 51 System FFF 51 Dlaczego kilogram jest podstawową jednostką masy w układzie SI? 52 Dlaczego nie zawsze używamy jednostek SI? 54 4. Jednostki odimienne 59 Jednostki-eponimy 59 Nie całkiem serio 63 Wybitne jednostki 67 Jednostki mechaniczne 69 Długość 69 Prędkość 72 Przyspieszenie 75 Masa 79 Siła 82 Ciśnienie 86 Energia 92 Moc 100 Częstotliwość 106 Lepkość 108 Temperatura 112 Jednostki elektryczne i magnetyczne 119 Natężenie prądu elektrycznego 119 Ładunek elektryczny 124 Moment dipolowy 129 Napięcie elektryczne, potencjał elektryczny, siła elektromotoryczna 132 Opór elektryczny (rezystancja) 135 Przewodność elektryczna (konduktancja) 138 Pojemność elektryczna 140 Indukcyjność, przewodność magnetyczna 143 Indukcja pola magnetycznego, natężenie pola magnetycznego 146 Strumień indukcji magnetycznej (strumień magnetyczny) 151 Jednostki związane z promieniowaniem 156 Aktywność promieniotwórcza 156 Dawka pochłonięta 163 Dawka ekspozycyjna 165 Dawka promieniowania jonizującego 168 Liczność 170 Liczba fotonów 170 Liczba sztuk 172 Indeks jednostek miar 175 Indeks osób 183