Opis
Istota firmy rodzinnej polega na połączeniu dwóch systemów – rodziny i biznesu. Spoiwem tych elementów jest nie tylko kapitał, lecz wie?z´ osób należących do jednej rodziny w układzie pokoleniowym. Wyznacza to sposób funkcjonowania podmiotu gospodarczego, determinuje cele, wpływa na kulturę? organizacyjna? i strategie działania Równocześnie nakładanie się systemów rodzinnego i firmowego prowadzi do wzajemnego nasilania relacji pomiędzy tymi systemami. Badania potwierdzają, że efektywność firmy rodzinnej nie może być analizowana i oceniana bez analizy systemu rodzinnego. Firmy rodzinne są skłonne do wielkich ofiar, nawet do przetrwania długookresowego załamania, aby tylko oszczędzić firmę i społeczność wokół niej. Potwierdza to istnienie innej logiki niż tylko w wymiarze ekonomicznym. Firma rodzinna stała się modelem dla wszystkich firm. Powodem tego zainteresowania jest fakt, że dzisiejsza firma, bardziej niż kiedykolwiek (…), zbudowana jest w oparciu o budulec, z którego zbudowane są również same rodziny. Podejście to uwypukliło się w obliczu kryzysu gospodarczego ostatnich lat, który pokazał, że przedsiębiorstwa rodzinne mają wysokie kompetencje do przetrwania w trudnych warunkach gospodarczych i radzą sobie lepiej niż firmy nierodzinne. Ze wstępu Teza główna publikacji dotyczy potrzeby, możliwości i konsekwencji wynikających z harmonizacji kodów wartości, które autorka przedstawia w modelu BELIEFS, będącym syntezą wartości wywodzących się z systemu rodzinnego i firmowego. Im większa harmonizacja, tym większa szansa na sukces. Główne wnioski, które autorka na podstawie tych badań wyprowadza są takie, że decyzje, jakie zapadają w firmach rodzinnych na różnych etapach tego procesu, nie mają swojego uzasadnienia w analizie strategicznej, ani też częstokroć - jak pokazują strategie funkcjonalne - w racjonalności ekonomicznej. Za decyzjami strategicznych firm rodzinnych stoją również inne zmienne niż logika biznesowa. Różnice te najwyraźniejsze są w obszarze analizy zasobów, stawiania celów, funkcjonalnych strategii HR, oraz strategii finansowych. Zestawione w ramach procesu strategicznego dały pierwszy obraz na proces porównawczy: zarządzania strategicznego w firmach rodzinnych i nierodzinnych. Z recenzji dra hab. Jana Klimka, prof. SGH Spis treściPrzedmowa 9 Wstęp 13 ROZDZIAŁ 1 29 Istota i specyfika przedsiębiorstw rodzinnych 29 1.1. Rodzina – rozumienie systemu i zależności jako punkt wyjścia 30 1.2. Znaczenie rodziny w kształtowaniu postaw przedsiębiorczych 34 1.3. Definicja przedsiębiorstwa rodzinnego w teoriach systemowych i strukturalnych 39 1.4. Teoria koewolucji systemów 51 1.5. Teoria zasobowa i wpływ „rodzinności” (ang. familiness) na typologie firm rodzinnych 60 1.6. Dominująca własność jako immanentna cecha firm rodzinnych 72 ROZDZIAŁ 2 77 Determinanty rozwoju przedsiębiorstw rodzinnych 77 2.1. Teoria agencji versus teoria słuz˙ebnos´ci menedżerów 78 2.2. Teoria kontyngencji – podejście sytuacyjne 82 2.3. Model ciągłości działania i orientacja na długowieczność 84 2.4. Krytyczne czynniki hamujące rozwój 91 ROZDZIAŁ 3 97 Korelacja strategii biznesu i strategii rodziny, zakresy oddziaływania 97 3.1. Proces zarządzania strategicznego w firmie i rodzinie 98 3.2. Strategia właścicielska 102 3.3. Konflikty systemowe w stawianiu celów – rodzina versus firma 106 3.4. Strategia sukcesyjna – punkt krytyczny w rozwoju firmy rodzinnej 111 3.5. Deskryptory sukcesu firmy rodzinnej 118 ROZDZIAŁ 4 127 Wartości – soczewka długookresowej perspektywy działania firm rodzinnych 127 4.1. Perspektywa socjalno-emocjonalnego bogactwa 128 4.2. Wartości – podejście definicyjne osadzone w teoriach Rokeacha i Schwartza 136 4.3. Znaczenie wartości w przedsiębiorstwach rodzinnych 143 4.4. Zarządzanie przez wartości w firmie rodzinnej 149 ROZDZIAŁ 5 157 Koncepcja i metodyka trójetapowych badań własnych 157 5.1. Założenia i podstawy teoretyczne badań 158 5.2. Zakres i organizacja badań własnych 162 5.3. Trójwarstwowa organizacja badań własnych 167 ROZDZIAŁ 6 171 Zarządzanie strategiczne firm rodzinnych i nierodzinnych – przegląd badań literaturowych 171 6.1. Analiza strategiczna 183 6.1.1. Analiza otoczenia zewnętrznego 183 6.1.2. Analiza otoczenia wewnętrznego 186 6.2. Definiowanie strategii rozwoju 190 6.2.1. Stawianie celów 191 6.2.2. Strategie innowacji 194 6.2.3. Strategie dywersyfikacji 198 6.2.4. Strategie internacjonalizacji 201 6.2.5. Strategie konkurowania 203 6.2.6. Strategie zrównoważonego rozwoju 204 6.3. Implementacja i strategie funkcjonalne 209 6.3.1. Strategiapersonalna (Human Resources) 209 6.3.2. Strategie marketingowe 212 6.3.3. Strategie finansowe 213 6.4. Monitorowanie i kontrola 218 6.5. Wnioski z analizy porównawczej firm rodzinnych i nierodzinnych 220 ROZDZIAŁ 7 235 Dominująca logika firm rodzinnych – jakościowe badania własne 235 7.1. Teoria dominującej logiki firm 236 7.2. Organizacja i przeprowadzenie badań 243 7.3. Mapy poznawcze badanych firm rodzinnych 249 7.4. Dominująca logika w skutecznie działaj