Opis
Praca Beaty Marii Nowak stanowi bez wątpienia znakomity przykład publikacji, która - zachowując wysoki poziom naukowy - jest i oryginalna i uniwersalna oraz zrozumiała nie tylko dla specjalistów. Może ona stanowić naukowy przewodnik w zakresie teorii rozwoju i sposobów funkcjonowania nowoczesnej rodziny. Autorka w sposób błyskotliwy i erudycyjny, interpretując uzyskane wyniki badań i uwzględniając resocjalizacyjny kontekst funkcjonowania rodziny w kryzysie, trafnie wskazuje na potrzebę kreowania systemu rodzinnego ku jego autonomii i pokryzysowej autokreacji tożsamości społecznej. (Z recenzji prof. zw. dr hab. Zdzisława Kosyrza) Chciałbym pochlebnie wyrazić się o strukturze publikacji. Zawiera ona wszystkie elementy opisu, warsztatu poznawczego i aplikacji praktycznej uzyskanej wiedzy. To jest bardzo ważna cecha pracy naukowej - ukazanie użyteczności zdobytej wiedzy, przymierzenie jej do ewentualnej naprawy rzeczywistości. I to uważam za cenny wysiłek Pani Beaty Marii Nowak. Mam wrażenie, że na szczególną aprobatę i uwagę krytyczną zasługuje część piąta poświęcona zagadnieniom rozwiązań modelowych. To bardzo wartościowy fragment, który rzadko wieńczy prace badawcze. Tymczasem jest to ogromnie ważny, a może najważniejszy element działalności naukowej. (Z recenzji prof. zw. dr hab. Tadeusza Pilcha) Spis treściWstęp IX CZĘŚĆ I Oblicza kryzysu współczesnych rodzin 1 ROZDZIAŁ 1. Portrety współczesnych rodzin z kryzysem społecznym w tle 3 1.1. Rodzina w perspektywie nauk społecznych 3 1.2. Geneza współczesnych form życia rodzinnego 8 1.2.1. Współczesne modele i formy życia rodzinnego 11 1.3. Rodzina i jej funkcjonowanie 14 1.4. Wybrane modele funkcjonowania rodziny 20 1.4.1. Model strukturalny S. Minuchina 20 1.4.2. Model kołowy D.H. Olsona 22 1.4.3. Model systemowy W.R. Beaversa 25 1.5. Uwarunkowania kryzysów rodzinnych 26 1.5.1. Uwarunkowania globalne 27 1.5.2. Uwarunkowania lokalne 30 ROZDZIAŁ 2. Rodzina w kryzysie 35 2.1. Teoretyczne konteksty zjawiska kryzysu 35 2.1.1. Klasyczna i poszerzona teoria kryzysu 40 2.1.2. Rodzaje kryzysów i ich źródła 43 2.2. Kryzys a zmiany wewnątrzrodzinne 47 2.2.1. Zaburzenia w strukturze rodziny 49 2.2.2. Dysfunkcje systemu rodzinnego 52 2.2.3. Profile rodzin w kryzysie 55 2.3. Rodzina w świetle wyników badań empirycznych 60 2.4. Strategie radzenia sobie z kryzysem 68 2.4.1. Modele radzenia sobie ze stresem – tradycyjne i przejściowe 72 2.4.2. Wieloosiowy model radzenia sobie S.E. Hobfolla 75 2.5. Znaczenie kompetencji społecznych dla skutecznej adaptacji społecznej 78 2.5.1. Kompetencje społeczne a przystosowanie społeczne 79 2.5.2. Koncepcje uwarunkowań kompetencji społecznych 85 2.6. Rola zasobów rodzinnych w przezwyciężaniu kryzysu – przegląd badań 86 CZĘŚĆ II Polityka państwa wobec rodzin w kryzysie 91 ROZDZIAŁ 3. Współczesne zadania i wyzwania polityki społecznej 93 3.1. Prawne konteksty funkcjonowania rodziny 93 3.2. Strategie polskiej polityki społecznej wobec rodzin w kryzysie 98 3.2.1. Idea aktywnej polityki społecznej 101 3.3. Obszary problemowe i wyzwania polityki regionalnej 104 ROZDZIAŁ 4. Działania profilaktyczne, pomocowe i wspierające 113 4.1. Wybrane zagadnienia profilaktyki społecznej 114 4.2. Wspieranie rodzin w kryzysie wynikające z kompetencji pomocowych 118 4.2.1. Kontekst socjalny 121 4.2.2. Kontekst psychologiczny 124 4.2.3. Kontekst interwencyjny 128 4.3. Organizacje pozarządowe w systemie pomocy i wsparcia społecznego 130 4.4. Wolontariat jako narzędzie zmiany społecznej 136 CZĘŚĆ III Współczesne modele resocjalizacji a oddziaływania wobec rodzin w kryzysie 141 ROZDZIAŁ 5. Inspiracje teoretyczne współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej 143 5.1. Koncepcje społeczno-poznawcze 143 5.1.1. Teoria konstruktów osobistych G. Kelly’ego 144 5.1.2. Teoria społecznego uczenia się A. Bandury 145 5.2. Teorie i koncepcje socjologiczne 147 5.2.1. Integracyjna teoria zachowania przestępczego M. Leblanca 147 5.2.2. Teoria naznaczenia społecznego (stygmatyzacji) 148 5.2.3. Koncepcja teatru życia codziennego E. Goffmana 150 5.2.4. Koncepcja resilience (oporu–elastyczności) 151 5.3. Współczesne polskie koncepcje resocjalizacji 152 5.3.1. Wielopasmowa koncepcja resocjalizacji z udziałem społeczeństwa A. Bałandynowicza 154 5.3.2. Koncepcja uspołecznienia systemu profilaktyki i resocjalizacji W. Ambrozika 155 5.3.3. Koncepcja twórczej resocjalizacji M. Konopczyńskiego 157 ROZDZIAŁ 6. Instytucjonalne oddziaływania resocjalizujące wobec rodzin w kryzysie – analiza krytyczna 159 6.1. Resocjalizacja w warunkach kurateli sądowej 159 6.1.1. Efektywność kuratorskich oddziaływań resocjalizujących w środowisku otwartym 161 6.2. Działania systemowe w zakresie pomocy penitencjarnej i postpenitencjarnej dla osób skazanych i ich rodzin 167 6.2.1. Aktywizacja zawodowa jako element penitencjarnych oddziaływań resocjalizujących – polskie projekty systemowe 171 6.2.2. Działania systemowe w świetle wyników badań 175 6.3. Wybrane przykłady resocjalizacyjno-readaptacyjnych projektów systemowy