Opis
Najlepszy w Polsce podręcznik w zakresie organizacji międzynarodowych. Charakterystyka, funkcjonowanie oraz zakres działalności organizacji międzynarodowych zostały przez autorów ujęte w imponujące ramy czasowe – od prekursorów współpracy w starożytności i średniowieczu, przez jej nowoczesne, dziewiętnastowieczne formy takie jak kongres wiedeński, aż do 2016 roku, kiedy Unią Europejską wstrząsnął Brexit. Autorzy opisują formowanie się organizacji międzynarodowych przed XX wiekiem oraz ich znaczenie w kształtowaniu powojennego ładu. Precyzyjnie wyjaśniają zakres działalności organizacji międzynarodowych, zamykający się między regionalizmem i suwerennością państw narodowych a dążeniem do uniwersalizmu w przestrzeni międzypaństwowej. Funkcjonowanie organizacji międzynarodowych omówione jest na podstawie konkretnych przypadków – najważniejsze z nich, takie jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Światowa Organizacja Handlu czy Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża służą autorom za studium przypadków. Podręcznik zawiera wyniki najnowszych badań w zakresie organizacji międzynarodowych. Materiał obejmuje również najważniejsze zmiany w funkcjonowaniu organizacji międzynarodowych ostatnich lat, wydarzenia, które w znaczący sposób wpłynęły na ich działalność oraz zmiany w prawie międzynarodowym (m.in. Projekt artykułów o odpowiedzialności organizacji międzynarodowych przyjęty przez Komisję Prawa Międzynarodowego w 2011 r.). Spis treściWykaz skrótów 11 Od autorów 13 Kryteria prezentacji i wyboru materiału 19 Podstawowe materiały do studiowania 21 1. Zagadnienia wprowadzające 25 1.1. Instytucjonalizacja współpracy międzynarodowej 26 1.2. Organizacje międzynarodowe w nowym ładzie światowym 33 1.2.1. Organizacje międzynarodowe – wartość dodana 35 1.2.1.1. Sukcesy 37 1.2.1.2. Porażki 39 1.2.2. Porządek westfalski 40 1.3. Aktorzy stosunków międzynarodowych 53 1.3.1. Hipermocarstwo 55 1.3.2. Demokracje zachodnie 64 1.3.3. Państwa-społeczności niezachodnie 64 1.3.4. Kryteria stratyfikacji 67 1.3.5. Stratyfikacja organizacji 78 1.4. Zakaz stosowania siły jako fundament instytucjonalizacji współpracy międzynarodowej 80 2. Korzenie i geneza organizacji międzynarodowych 87 2.1. Tendencje organizacyjne w życiu międzynarodowym 88 2.1.1. Dążenie do odrębności – dążenie do współpracy 88 2.1.2. Metody organizowania współpracy 89 2.2. Prekursorzy współpracy – świat starożytny 91 2.3. Próby organizacyjne w średniowieczu 94 2.4. Projektowanie organizacji międzynarodowych 95 2.5. Powstanie nowożytnej społeczności międzynarodowej 97 2.6. Kongres wiedeński (wrzesień 1814 r. – czerwiec 1815 r.) i system kongresowy 99 2.6.1. Tworzenie instytucji 99 2.6.2. Mocarstwa 101 2.6.3. Kongresowość 102 2.7. Powstanie związków powszechnych 105 2.8. Konferencje haskie 110 3. Przewrót organizacyjny XX w 113 3.1. Inicjatywy organizacyjne konferencji pokojowej w Paryżu 114 3.2. Karta Narodów Zjednoczonych 118 Zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne państw 127 3.3. System organizacyjny Narodów Zjednoczonych 129 3.4. Rozwój organizacji regionalnych 131 3.5. Organizacje regionalne w Europie 132 3.6. Inne rodzaje organizacji 135 3.7. Rozwój organizacji międzynarodowych w liczbach 136 4. Pojęcie organizacji międzynarodowej 141 4.1. Uwagi ogólne 142 4.2. Pojęcie organizacji międzynarodowej w stanowionym prawie międzynarodowym i krajowym 142 4.3. Typologia 145 4.4. Wyróżniki organizacji międzynarodowych 146 4.5. Próby sformułowania definicji 148 4.5.1. Definicje prawne (rzekome definicje prawne) 151 4.5.2. Definicje prawnicze 154 4.6. Istota organizacji międzynarodowych 156 4.7. Międzynarodowość organizacji 164 5. Klasyfikacja organizacji międzynarodowych 165 5.1. Kategorie pojęciowe 166 5.1.1. Klasyfikacje niewoluntarystyczne 166 5.1.2. Klasyfikacje woluntarystyczne 166 5.2. Klasyfikatory organizacji 167 5.2.1. Klasyfikatory prawne 167 5.2.1.1. Członkostwo (organizacje międzyrządowe – organizacje pozarządowe). 167 5.2.1.2. Kompetencje organizacji 171 5.2.1.3. Trwałość instytucji 187 5.2.1.4. Zasięg członkostwa 189 5.2.1.5. Możliwość przystąpienia 200 5.2.1.6. Sfera działania 201 5.2.1.7. Główna działalność 207 6. Organizacje międzynarodowe – ustrój 213 6.1. Powstawanie organizacji 214 6.1.1. Utworzenie organizacji 214 6.1.1.1. Zawarcie umowy międzynarodowej w przedmiocie jej powołania 214 6.1.1.2. Powołanie umową autonomicznego zespołu instytucji implementacyjnych 218 6.1.1.3. Stopniowe przekształcanie umowy w organizację 222 6.1.1.4. Tryby powstawania organizacji 229 6.1.2. Kształtowanie organizacji 230 6.1.2.1. Ewolucja 230 6.1.2.2. Konstytucjonalizacja 231 6.2. Statuty 234 6.2.1. Uwagi wstępne 234 Zmiana statutu 234 6.2.2. Ogólna charakterystyka statutów 237 6.2.3. Treść statutu 238 6.2.3.1. Pakt LN 240 6.2.3.2. Karta ONZ 241 6.2.4. Statut jako umowa międzynarodowa 242 6.2.5. Statut jako konstytucja organizacji międzynarodowych 247 6.3. Prawo wewnętrzne organizacji międzynarodowych 249 6.4. Członkostwo 253 6.4.1. Treść członkostwa – prawa i obowiązki członka