Opis
W książce przedstawiono zagadnienia związane z metodami doskonalenia genetycznego zwierząt, rozszerzone o przykłady ich zastosowania w programach hodowlanych dla bydła mlecznego, bydła mięsnego, trzody chlewnej i drobiu. Minimalna wiedza z zakresu dziedziczenia i statystyki jest wprowadzona jako tło umożliwiające zrozumienie mechanizmów i narzędzi wykorzystywanych w pracy hodowlanej. Dobór licznych schematów, wykresów i tabel ułatwia przyswojenie wiedzy oraz na licznych przykładach praktycznych demonstruje skutki jej stosowania. Wiedza prezentowana jest w kontekście ciągłych zmian w produkcji zwierzęcej i wskazuje na potrzebę dostosowania celów hodowlanych do oczekiwań społecznych, aby dalszy rozwój hodowli czynił ją jeszcze bardziej zrównoważoną. Zagadnienia omawiane w podręczniku wprowadzane są stopniowo, rozpoczynając od podstaw dziedziczenia, zmienności cech i podobieństwa genetycznego, aby przedstawić kluczowe pojęcie selekcji. Następnie są rozwijane o wiedzę z zakresu wartości hodowlanej, w tym genomowej wartości hodowlanej, która stanowi podstawę selekcji genomowej i jest standardem w doskonaleniu wielu ras i gatunków zwierząt gospodarskich. Podręcznik zawiera również informacje na temat zasad prowadzenia doboru do kojarzeń i krzyżowania, korzyści z coraz powszechniej stosowanych biotechnik rozrodu oraz obszarów poszerzającej się współpracy międzynarodowej. Poszczególne elementy programów hodowlanych są rozwinięciem wcześniej wprowadzonych zagadnień. Przystępnie przedstawiono wiele podejść wykorzystywanych w zaawansowanych programach hodowlanych do maksymalizacji postępu hodowlanego i minimalizacji negatywnych skutków selekcji. Nie brakuje także informacji na temat zasad optymalizacji programów hodowlanych, organizacji hodowli oraz edukacji i doradztwa hodowlanego. Spis treściPrzedmowa XIII Podziękowania XV Wykaz wybranych akronimów XVII 1. Uwarunkowania hodowli zwierząt 1 1.1. Przesłanki społeczno-ekonomiczne rozwoju hodowli 1 1.2. Początki, rozwój wiedzy i efekty doskonalenia 6 1.2.1. Pierwsze metody i pierwsi hodowcy 6 1.2.2. Osiągnięcia doskonalenia zwierząt 9 1.2.3. Inne skutki hodowli zwierząt 10 1.3. Współczesne wyzwania hodowli zrównoważonej 11 1.3.1. Zrównoważony rozwój 11 1.3.2. Ekonomika 14 1.3.3. Środowisko 14 1.3.4. Społeczeństwo 16 1.3.5. Hodowla zrównoważona 17 2. Podstawy genetycznego doskonalenia zwierząt 23 2.1. Podstawy dziedziczenia 23 2.1.1. Nośniki informacji genetycznej 23 2.1.2. Przekazywanie kodu genetycznego 24 2.1.3. Powstawanie nowych organizmów 29 2.1.4. Współdziałanie alleli i dziedziczenie 30 2.1.5. Rodzice a potomstwo 31 2.1.6. Inne zjawiska tłumaczące mechanizm dziedziczenia 34 2.1.7. Zmiana frekwencji alleli 35 2.1.7.1. Dryf genetyczny 35 2.1.7.2. Mutacje 36 2.1.7.3. Migracje 36 2.1.8. Selekcja naturalna 36 2.1.9. Genom i markery genetyczne 37 2.2. Cechy i ich podziały 40 2.2.1. Cechy zwierząt gospodarskich 40 2.2.2. Zmienność cech 41 2.2.3. Podstawowe składowe zmienności 47 2.2.4. Zależności między genotypem, środowiskiem a fenotypem 49 2.2.5. Odziedziczalność 51 2.2.6. Inne składowe zmienności 56 2.2.7. Szacowanie wskaźnika odziedziczalności 58 2.2.8. Błąd oszacowania wskaźnika odziedziczalności 64 2.2.9. Zależności między cechami 65 2.2.10. Szacowanie współczynnika korelacji genetycznej 69 2.2.11. Błąd szacowania współczynnika korelacji genetycznej 71 2.2.12. Powtarzalność 71 2.2.13. Szacowanie współczynnika powtarzalności 73 2.2.14. Cechy i ich parametry w populacji 75 2.3. Genetyczne podobieństwo zwierząt i kojarzenie w czystości rasy 80 2.3.1. Rodowody i pokrewieństwo 80 2.3.2. Inbred 84 2.3.3. Obliczanie współczynnika inbredu 87 2.3.4. Skutki inbredu 88 2.3.5. Spokrewnienie 91 2.3.6. Obliczanie wielkości spokrewnienia addytywnego 93 2.3.7. Macierz spokrewnień addytywnych 95 2.3.8. Outbred 97 2.3.9. Inbred i spokrewnienie molekularne 98 2.3.10. Inbred stary i nowy 101 2.3.11. Inbred w populacjach niepodlegających selekcji 102 2.4. Podstawy selekcji i jej konsekwencje 103 2.4.1. Podstawy selekcji 103 2.4.2. Różnica selekcyjna i reakcja na selekcję 105 2.4.3. Ostrość selekcji i odstęp międzypokoleniowy 108 2.4.4. Dokładność selekcji 112 2.4.5. Rodzaje selekcji na cechy ilościowe 115 2.4.6. Addytywne genetyczne odchylenie standardowe 118 2.4.7. Skutki selekcji 118 2.4.8. Skorelowana reakcja na selekcję 122 2.5. Wartość hodowlana i jej dokładność 124 2.5.1. Pojęcie wartości hodowlanej 124 2.5.2. Szacowanie wpływów alleli 124 2.5.3. Podstawowe własności ocen wartości hodowlanej 130 2.5.4. Podstawy oceny wartości hodowlanej 132 2.5.5. Indeks rodowodowy a indeks rodzicielski 134 2.5.6. Oczekiwana wartość użytkowa potomstwa 136 2.5.7. Dokładność selekcji opartej na fenotypie własnym 139 2.5.8. Znaczenie informacji od krewnych 140 2.5.9. Indeks selekcyjny 142 2.5.10. Obliczanie wag indeksu selekcyjnego 145 2.5.11. Rodzaje indeksów selekcyjnych 148 2.5.11.1. Klasyczny indeks selekcyjny 149 2.5.11.2. Indeks ekonomiczny 149 2.5.11.3. Indeks syntetyczny 149 2.5.11.4. Indeks