Opis
Nowe wydanie cieszącego się od lat niesłabnącym zainteresowaniem podręcznika wyjaśniającego zależności w globalnej gospodarce. Książka obejmuje całość dziejów gospodarki światowej – od starożytności do czasu wybuchu globalnej pandemii w 2020 r. Autorzy skupili się na zbadaniu podstawowych trendów, które wystąpiły w gospodarce światowej. Pierwsze rozdziały poświęcono gospodarce w okresie starożytności, średniowiecza, odrodzenia i oświecenia, ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki pierwszych ośrodków gospodarczych o znaczeniu międzynarodowym. Głębsza analiza dotyczy kształtowania się rynku światowego w XIX w. Najwięcej miejsca poświęcono ewolucji międzynarodowych stosunków ekonomicznych w XX w. i w pierwszych dwóch dekadach XXI stulecia. Autorzy skupili się na pokazaniu zmian w dochodzie narodowym, produkcji przemysłowej i rolnej, obrotach handlowych oraz procesach integracyjnych i dezintegracyjnych w dobie globalizacji. Uwzględnione zostały także przesłanki polityczne mające decydujący wpływ na rozwój światowej gospodarki. Niezbędne źródło wiedzy dla studentów kierunków ekonomicznych, zarządzania, stosunków międzynarodowych, nauk politycznych i historii. Spis treściWstęp 9 Rozdział 1. Gospodarka w starożytności. Znaczenie handlu dalekosiężnego 17 1.1. Uwagi wstępne 17 1.2. Cywilizacja sumeryjska (mezopotamska) 18 1.3. Egipt i Fenicja 19 1.4. Chiny i Indie 22 1.5. Grecja 24 1.6. Rzym 27 Pytania i problemy do dyskusji 33 Literatura zalecana 33 Rozdział 2. Wytwórczość i handel międzynarodowy w średniowieczu (500-1500) 35 2.1. Przesłanki rozwoju gospodarczego w średniowieczu 35 2.2. Rolnictwo podstawą rozwoju gospodarczego w średniowieczu 38 2.2.1. Stosunki agrarne 38 2.2.2. Postęp techniczny w rolnictwie 41 2.3. Restytucja gospodarki towarowo-pieniężnej 43 2.3.1. Rzemiosło i rozwój sił wytwórczych 43 2.3.2. Rozwój miast średniowiecznych 44 2.3.3. Pieniądz; powstanie nowych instytucji finansowych 46 2.4. Nowe przestrzenie w handlu międzynarodowym 49 2.4.1. Cechy charakterystyczne handlu w wiekach średnich 49 2.4.2. Handel bizantyjski 50 2.4.3. Osiągnięcia gospodarcze Arabów 52 2.4.4. Handel śródziemnomorski 54 2.4.5. Handel w Europie Zachodniej 56 2.4.6. Związek hanzeatycki 57 2.4.7. Pozaeuropejskie centra gospodarcze średniowiecznego świata 59 Pytania i problemy do dyskusji 60 Literatura zalecana 61 Rozdział 3. Budowanie rynku światowego (1500–1800) 62 3.1. Determinanty wzrostu gospodarczego 62 3.2. Kształtowanie się systemu kapitalistycznego w rolnictwie i przemyśle 66 3.2.1. Zmiany w ustroju rolnym 66 3.2.2. Zaawansowanie techniki rolnej 70 3.2.3. Wzrost znaczenia przemysłu 73 3.2.4. Wczesna industrializacja 76 3.3. Cechy kapitalizmu handlowego 79 3.4. W kręgu gospodarki atlantyckiej 87 3.4.1. Okres dominacji handlu iberyjskiego 87 3.4.2. Przewaga Holandii w handlu międzynarodowym 90 3.4.3. Ekspansja gospodarki angielskiej 93 3.4.4. Francuski model nacjonalizmu gospodarczego 97 3.4.5. Handel w pozostałych regionach Europy 98 3.4.6. Rozwój gospodarek pozaeuropejskich 99 Pytania i problemy do dyskusji 101 Literatura zalecana 101 Rozdział 4. Rozwój gospodarczy świata w dobie triumfu liberalizmu ekonomicznego (1800–1870) 103 4.1. Przesłanki rozwoju 103 4.2. Wzrost produkcyjności rolnictwa 107 4.3. Postęp industrializacji w skali światowej 112 4.4. Międzynarodowe stosunki handlowe 120 4.5. Światowy ruch kapitału 125 4.6. Postęp w transporcie i komunikacji 128 4.7. Dynamika dochodu narodowego 131 Pytania i problemy do dyskusji 132 Literatura zalecana 133 Rozdział 5. Ukształtowanie się gospodarki światowej (1870–1914) 134 5.1. Czynniki postępu 134 5.2. Cechy kapitalizmu monopolistycznego 137 5.3. Zmiana trendów w gospodarce światowej. Pojawienie się nowych mocarstw gospodarczych 143 5.4. Powstanie gospodarki światowej (początek XX w.) 149 5.5. Zmiany w strukturze dochodu narodowego 155 Pytania i problemy do dyskusji 157 Literatura zalecana 157 Rozdział 6. Dezintegracja tradycyjnego międzynarodowego podziału pracy (1914–1939) 159 6.1. Charakterystyka okresu 159 6.2. Pierwsza wojna światowa i jej gospodarcze konsekwencje 163 6.3. Stabilizacja systemu kapitalistycznego – „złote lata 20.” 172 6.4. Wielki kryzys gospodarczy, jego skutki i próby przezwyciężenia – lata 30 177 6.5. Wzrost dochodu narodowego w okresie międzywojennymi 188 Pytania i problemy do dyskusji 190 Literatura zalecana 191 Rozdział 7. Ewolucja gospodarki w okresie drugiej wojny światowej i w pierwszych latach odbudowy (1939–1947) 192 7.1. Przemysł wojenny 192 7.2. Wydatki i straty wojenne. Koszty odbudowy 197 7.3. Determinanty rozwoju. Narastanie dysproporcji gospodarczych 202 7.4. Poziom wyżywienia i produkcja rolna 205 7.5. Trudności w handlu międzynarodowym 207 7.6. Nowy ład walutowy 212 7.7. Dysproporcje w światowym dochodzie narodowym 214 Pytania i problemy do dyskusji 216 Literatura zalecana 217 Rozdział 8. Gospodarka światowa w szczytowym okresie „zimnej wojny” (1947–1956) 218 8.1. Tło polityczne i gospodarcze 218 8.2. Przemiany w przemyś