Opis
Książka dostarcza rzetelnej wiedzy na temat kompetencji społecznych i ich znaczenia dla funkcjonowania dziecka w otoczeniu społecznym. Omówiono w niej narzędzia ułatwiające nauczycielom diagnozę kompetencji społecznych dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym. Przedstawiono także propozycję sposobów poznawania umiejętności współpracy dzieci w młodszym wieku szkolnym z perspektywy dziecka, rówieśników i nauczyciela. Diagnoza kompetencji społecznych dzieci może być punktem wyjścia w planowaniu pracy wychowawczej lub sposobem sprawdzenia efektów działań już podjętych. Spis treściWstęp 7 Rozdział 1. Kompetencje społeczne dziecka, ich znaczenie dla jego rozwoju i funkcjonowania w grupie przedszkolnej i klasie szkolnej 11 1.1. Pojęcie kompetencji społecznych 12 1.2. Znaczenie kompetencji społecznych dla rozwoju i funkcjonowania dziecka w relacjach z rówieśnikami 19 1.3. Znaczenie posiadania kompetencji społecznych dla realizacji zadania rozwojowego przypadającego na młodszy wiek szkolny 32 Rozdział 2. Umiejętność współpracy 40 2.1. Komunikowanie się 46 2.2. Orientacja na działanie 52 2.3. Udzielanie i przyjmowanie pomocy 57 2.4. Empatyczne reagowanie na emocje innego dziecka 64 2.5. Zachowanie się w sytuacjach konfliktowych 68 Rozdział 3. Poznawanie kompetencji społecznych dziecka w przedszkolu i klasie szkolnej 72 3.1. Socjometria 72 3.1.1. Technika Jacoba L. Moreno – klasyczny test socjometryczny 73 3.1.2. Skala socjometryczna (Plebiscyt życzliwości i niechęci) 80 3.1.3. Technika „Zgadnij kto?” 86 3.2. Obserwacja atrakcyjności dziecka dla rówieśników i jego kompetencji społecznych 92 3.2.1. Obserwacja bezpośrednia 92 3.2.2. Obserwacja pośrednia 118 3.3. Wywiad 122 3.3.1. Poznawanie wiedzy dzieci o programach działania w sytuacjach społecznych 123 3.3.2. Poznawanie rozumienia sytuacji społecznych przez dziecko 130 3.4. Poznawanie kompetencji społecznych dziecka z jego perspektywy 136 3.5. Łączenie pochodzących z różnych źródeł informacji o kompetencjach społecznych dzieci w celu wyodrębnienia dzieci potrzebujących pomocy 140 Rozdział 4. Model diagnozy umiejętności współpracy dzieci w młodszym wieku szkolnym oparty na socjometrii, obserwacji i wywiadzie 150 4.1. Dane o spójności obrazu umiejętności współpracy uzyskanego za pomocą socjometrii i obserwacji 158 4.2. Poznawanie umiejętności współpracy z perspektywy dziecka 163 Rozdział 5. Zalecenia etyczne 169 5.1. Podstawowe standardy etyczne w badaniach z udziałem dzieci 169 5.2. Zasady prowadzenia badań socjometrycznych 177 Zakończenie 185 Spis tabel i rycin 190 Bibliografia 192 Aneks 206 Indeks nazwisk 215 Indeks rzeczowy 218 O Autorkach 225