Opis
Ojzer Warszawski jest pisarzem niemal zupełnie w Polsce nieznanym. W 2012 r. z inicjatywy Stowarzyszenia „Nad Bzurą” ukazał się wybór tekstów z księgi pamięci Sochaczewa, rodzinnego miasta Warszawskiego. Znalazł się tam fragment powieści Szmuglerzy oraz szkic o pisarzu. Zachęciło to Stowarzyszenie do poczynienia kolejnego kroku – wydania całego utworu. Akcja Szmuglerów toczy się w czasie ostatniego roku I wojny światowej w małym prowincjonalnym miasteczku, w Warszawie oraz na trasie między nimi, którą stale pokonują szmuglerzy. Powieść uznawana jest nie tylko za najlepsze dzieło Warszawskiego, ale i za najważniejszą pozycję żydowskiego naturalizmu. Styl młodego pisarza jest – jak na czas powstania – nowatorski, celowo kolokwialny i chropawy, a konstrukcja narracji ujawnia różne punkty widzenia. W znakomity, przemawiający do wyobraźni sposób, a jednocześnie z dystansem i ironią oddaje chaos wojny, jej wpływ na mentalność i morale przeciętnych ludzi w miasteczku leżącym z dala od linii frontu. Szanowani obywatele w pogoni za zarobkiem zaczynają przyjmować wzorce zachowań przedstawicieli półświatka, a przemoc i prostytucja są na porządku dziennym. Aby uczynić przekład maksymalnie wiernym oryginałowi, starałyśmy się podążać za jego chropowatym, potocznym językiem. Czasami jednak, aby uniknąć chaosu, musiałyśmy „poprawiać” autora, ujednolicając te fragmenty, w których nadmiernie żonglował czasami przeszłym i teraźniejszym. Z kolei, aby oddać wewnętrzną wielojęzyczność utworu, przywołałyśmy w dosłownym brzmieniu wszystkie cytaty z rosyjskiego i niemieckiego, zaznaczając kursywą ich „obcość” wobec języka narracji. Starałyśmy się również oddać kaleką polszczyznę Niemców próbujących mówić po polsku – tak jak zostało to zapisane przez Warszawskiego. Długo zastanawiałyśmy się nad tym, jak zaznaczyć cytaty z języka polskiego zapisane przez autora fonetycznie alfabetem hebrajskim. Wydało się to ważne dlatego, że Warszawski cytował żywy polski język w jego gwarowej odmianie, co jest z jednej strony świadectwem czasów, a z drugiej świadczy o jego znakomitym słuchu językowym. Ostatecznie postanowiłyśmy zapisać „polskie frazy” Warszawskiego kursywą, aby – podobnie jak w przypadku cytatów z niemieckiego i rosyjskiego – zasygnalizować ich obcość wobec jidysz, który jest podstawowym językiem narracji. Monika Adamczyk-Garbowska, Magdalena Ruta Spis treściMonika Adamczyk-Garbowska, Magdalena Ruta: Ojzer Warszawski – powrót do Sochaczewa 5 Część I 15 Rozdział pierwszy 17 Rozdział drugi 21 Rozdział trzeci 25 Rozdział czwarty 27 Rozdział piąty 33 Rozdział szósty 37 Rozdział siódmy 43 Rozdział ósmy 49 Rozdział dziewiąty 53 Rozdział dziesiąty 57 Rozdział jedenasty 61 Rozdział dwunasty 65 Rozdział trzynasty 69 Rozdział czternasty 73 Rozdział piętnasty 77 Rozdział szesnasty 83 Rozdział siedemnasty 87 Rozdział osiemnasty 93 Rozdział dziewiętnasty 97 Rozdział dwudziesty 101 Rozdział dwudziesty pierwszy 105 Część II 109 Rozdział pierwszy 111 Rozdział drugi 115 Rozdział trzeci 119 Rozdział czwarty 123 Rozdział piąty 129 Rozdział szósty 135 Rozdział siódmy 139 Rozdział ósmy 143 Rozdział dziewiąty 149 Rozdział dziesiąty 155 Rozdział jedenasty 159 Rozdział dwunasty 163 Rozdział trzynasty 167 Rozdział czternasty 173 Rozdział piętnasty 177 Rozdział szesnasty 181 Rozdział siedemnasty 187 Część III 191 Rozdział pierwszy 193 Rozdział drugi 197 Rozdział trzeci 203 Rozdział czwarty 209 Rozdział piąty 213 Rozdział szósty 219 Rozdział siódmy 223 Rozdział ósmy 227 Rozdział dziewiąty 231 Rozdział dziesiąty 235 Rozdział jedenasty 239 Rozdział dwunasty 245 Rozdział trzynasty 251 Rozdział czternasty 257 Rozdział piętnasty 263 Rozdział szesnasty 269 Rozdział siedemnasty 273 Rozdział osiemnasty 279 Rozdział dziewiętnasty 287 Słowniczek terminów judaistycznych 297