Opis
Książka stanowi pierwsze krytyczne opracowanie pism izraelsko-polskiej pisarki Irit Amiel (1931–2021). Na tom składają się opowiadania z dwóch zbiorów wydanych za życia autorki Osmaleni (1998) i Podwójny krajobraz (2008) oraz teksty archiwalne znalezione po jej śmierci, rozproszone w czasopismach i nigdy nie publikowane. Są wśród nich utwory, które wedle autorki miały zaginąć, napisane, kiedy jako kilkunastolatka uciekała nielegalnie z Polski do Izraela, czyli na wiele lat przed jej właściwym późnym debiutem w 1994 roku. W książce znalazły się również opowiadania powstałe w okresie największej literackiej aktywności Amiel, w tym teksty nieukończone, a także wypowiedzi publicystyczne, wiersze oraz brulionowe notatki – warsztatowe wprawki, pierwsze przymiarki do nigdy niepowstałych utworów. Książka została opatrzona wstępem, w którym pokrótce przedstawiono biografię autorki, omówiono kształt jej prywatnego archiwum, zawierającego nie tylko teksty, ale też rozmaitego rodzaju materialne nośniki pamięci, istotne dla zrozumienia autobiograficznego wymiaru jej twórczości, oraz wyłożono zasady wydania, metody pracy z umieszczonymi w tomie tekstami. Na ostatnią część publikacji składają się wybrane głosy – zarówno nowe szkice, jak i przedruki – badaczy, krytyków oraz przyjaciół Amiel, którzy na przestrzeni kilku dekad towarzyszyli jej drodze literackiej, wnikliwie komentowali twórczość, przyczyniając się do jej popularyzacji. Spis treściWSTĘP 11 Obecność Irit Amiel 13 Nota edytorska 28 OSMALENI 33 Kartka z pamiętnika 35 Linka 37 Długi 39 Klara 42 Palestyńczyk 45 Batia 47 Daniel 49 Ziwa 51 Monogram 56 Wybrana 59 Naznaczeni 64 Współczesny splot 70 Lucynka 75 Pożegnanie mojej martwej klasy 77 Z izraelskiego tygla 79 PODWÓJNY KRAJOBRAZ 91 Koniec wojny 94 Ucieczka spod Jasnej Góry 98 Pierwsze kroki w Kraju 100 List do Ojca 105 Do trzech razy sztuka 106 Chana 111 Przodkowie 113 Rodzinne esy-floresy 115 Pokawałkowany byt 117 Adam 121 Opcje 124 Vipasana 127 Tikwa i Salim – Nadzieja i Pokój 130 Holenderska opowieść 134 Migawkowe zdjęcie 137 Sklep babci Udl 138 Zemsta niedokonana 140 Kol Nidrei 142 Ostatnie rozmowy 145 Jedenaste Przykazanie 149 Z ARCHIWUM 153 Zegarmistrz 155 Do mego Ojca 159 [inc.] „Palestyna, 14.4.48” 169 Do Marylki 172 Izraelskie wesele 175 Świętoszka 177 Lekcja pamięci 179 [inc.] „Peterowi Hermannowi” 182 [inc.] „Wczoraj 23 czerwca 2010 dokonała swojego żywota królowa naszej żywej klasy” 184 Oczekiwanie starości albo spowiedź 185 [inc.] „Po raz pierwszy spotkałam, natknęłam się na nią w Pieszczanach” 187 [inc.] „Zawsze myślała, że ona jest za dużo” 189 Zagładowa historia z happy endem 190 [inc.] „Michał Nekanda Trepka” 193 [inc.] „Z gazety »Nowiny Kurier« 30.6.95” 196 Nienasyceni 197 Budujemy mosty – nie dla starosty 198 Ona 200 Przedmioty 201 [inc.] „Zakochałam się kiedyś w twoich barwnych słowach” 203 [inc.] „Moje miasto rodzinne Często-się-Chowa” 204 Sierp księżyca 205 Lapid 206 Marek Sewek 207 Zbyteczni – Niepotrzebni 208 [inc.] „Myślałam o sobie jak o kimś innym” 209 [inc.] „Gdzieś tam między krwawymi drogami Europy” 210 Z Charlesa Reznikowa 211 [inc.] „Wuj Rafał” 212 [inc.] „Z piórem albo pędzlem” 213 [inc.] „Nazywał się Kelner” 214 Dziunek 215 Julka i Romek 216 [inc.] „I już jak ślepiec dotyka twoich trzepoczących się powiek” 217 [inc.] „Jak zwykle zaatakowała nas znienacka wiosna” 218 [inc.] „Przeszłość nigdy nie przechodzi” 219 [inc.] „Ważne, głęboko dotykające, poruszające istotę spraw” 220 [inc.] „Może trzeba powiedzieć, że jeśli człowiek boi się dość czasu” 221 [inc.] „Język fraza wszystkie te elementy artystyczne” 222 [inc.] „Kobiety mogłyby uratować świat” 223 [inc.] „Radość pisania” 224 [inc.] „Jutro mnie już tu nie będzie” 226 [inc.] „Jeszcze się trochę pokręcę” 227 [inc.] „Izraelskie słońce” 228 GŁOSY 231 Przemysław Czapliński, Holokaust jako dobra nowina (w braku lepszej) 233 Henryk Grynberg, [inc.] „Precyzyjne, krótkie opowiadania Irit Amiel…” 237 Izolda Kiec, Po to 239 Piotr Kilanowski, Budując most ze słów ponad przepaścią 243 Jacek Leociak, Krajobraz po zagładzie 248 Piotr Mitzner, Eskuza 251 Tadeusz Nyczek, Medaliony końca wieku 252 Tadeusz Nyczek, Panna z Częstochowy 253 Agnieszka Piśkiewicz-Bornstein, Tam i tu 255 SPIS ILUSTRACJI 261