Opis
Monografia stanowi jedną z nielicznych prac analitycznych o roli i znaczeniu polskiego episkopatu w procesie przeobrażeń politycznych w Polsce od systemu scentralizowanego – autorytarnego, z dominującą rolą PZPR do systemu demokratycznego – wielopartyjnego, z pełnym poszanowaniem praw obywatelskich. Z recenzji prof. zw. dr. hab. Lesława H. Habera Autor podejmuje problematykę bardzo interesującą i rozpoznaje zasadnicze kwestie w zakresie interakcji pomiędzy państwem komunistycznym w Polsce a episkopatem w gorącym okresie kryzysu i nadchodzących epokowych przemian, analizując bogaty zasób źródeł pisanych i przybliżając w ten sposób czytelnikom pasjonujący temat. Z recenzji prof. zw. dr. hab. Bogumiła Grotta Spis treściWprowadzenie 7 ROZDZIAŁ 1 14 Koncepcja badań własnych 14 1. Uzasadnienie i eksplikacja tematu 14 2. Doniosłość poznawcza tematu 21 3. Podstawowe pojęcia używane w opracowaniu 28 4. Charakterystyka źródeł 29 5. Przedmiot, cel i zakres badań 33 6. Problemy badawcze i hipotezy 35 7. Metody i techniki badawcze 39 ROZDZIAŁ 2 42 Pojęcie stosunku społecznego 42 1. Wybrane koncepcje stosunku społecznego 42 2. Konflikt społeczny jako specyficzny typ stosunku społecznego 56 ROZDZIAŁ 3 74 Kościół a władza świecka w doktrynie katolickiej 74 1. Władza polityczna w nauczaniu Kościoła 74 2. Zmiany doktryny Kościoła w odniesieniu do komunizmu i władz komunistycznych 81 ROZDZIAŁ 4 93 Ewolucja w stosunkach państwo–Kościół 93 1. Od konfliktu ku normalizacji 93 2. Dekada przełomu 111 ROZDZIAŁ 5 139 Biskupi polscy wobec reżimu komunistycznego (na podstawie listów pasterskich i komunikatów episkopatu) 139 1. Walka o udział Kościoła w życiu społecznym 143 2. Reakcja episkopatu na urzędową laicyzację społeczeństwa i represyjną politykę wobec Kościoła 160 3. W obronie dobra wspólnego społeczeństwa 177 3.1. Upominanie się o prawa człowieka 178 3.2. Episkopat wobec problemów społeczno-gospodarczych 187 4. Reakcja episkopatu na stan anomii społecznej 198 4.1. W sytuacji strajków i niepokojów społecznych 200 4.2. W stanie wojennym 210 4.3. W okresie demontażu systemu komunistycznego 217 ROZDZIAŁ 6 230 Postawy i zachowania biskupów wobec reżimu komunistycznego oraz charakterystyka ich cech osobowościowych (w opinii funkcjonariuszy IV Departamentu MSW) 230 1. Charakterystyka episkopatu i struktury organizacyjno-terytorialnej Kościoła w Polsce 235 2. Biskupi wobec władz państwowych (w świadomości funkcjonariuszy IV Departamentu MSW) 243 2.1. Biskupi negatywnie ustosunkowani do władzy komunistycznej 253 2.2. Hierarchowie neutralni wobec reżimu komunistycznego 267 2.3. Biskupi pozytywnie nastawieni do władz 282 3. Ocena cech osobowościowych członków episkopatu 289 3.1. Opinie na temat hierarchów negatywnie ustosunkowanych do władz 290 3.2. Zalety i wady biskupów neutralnych wobec władz 293 3.3. Cechy osobowościowe biskupów pozytywnie nastawionych do władz 299 Podsumowanie 302 Bibliografia 305 Wykaz tabel i wykresów 329 Abstract 330 Content 332