Opis
Monografia przygotowana pod redakcją naukową profesora Marka Krawczyka – pierwszego polskiego chirurga legitymującego się honorowym dyplomem europejskiego eksperta w chirurgii wątroby, dróg żółciowych i trzustki. Zespół autorski tworzą doświadczeni i wybitni specjaliści w swoich dziedzinach. W publikacji znajdują się aktualne wiadomości z zakresu: epidemiologii raka wątrobowokomórkowego, czynników rozwoju choroby, patomorfologii, diagnostyki, leczenia chirurgicznego (resekcja, przeszczepienia, leczenie lokoreginalne) i niechirurgicznego (chemioterapia, radioterapia). Ponadto przedstawiono wyniki zastosowanego leczenia. Książka przygotowana z myślą o onkologach, chirurgach onkologicznych, radio- i chemioterapeutach, patomorfologach oraz gastroenterologach. Spis treściWstęp IX 1. Epidemiologia i dane ogólne – Marek Krawczyk 1 2. Molekularne podłoże raka wątrobowokomórkowego – Janusz A. Siedlecki 5 2.1. Uszkodzenia w genach detoksykacyjnych 6 2.2. Zaburzenia w systemach naprawy DNA – geny stabilizujące (mutatorowe) 6 2.3. Zaburzenia w transmisji sygnałów wzrostu – onkogeny 6 2.4. Utrata zdolności do rozpoznawania sygnałów antywzrostowych – geny supresorowe 7 2.5. Zmiany epigenetyczne 7 2.6. Transformacja nowotworowa a apoptoza 8 2.7. Angiogeneza 8 2.8. Nabywanie zdolności do tworzenia nacieków i przerzutów 9 2.9. Podsumowanie 9 3. Czynniki ryzyka rozwoju raka wątrobowokomórkowego – Michał P. Wasilewicz 11 3.1. Marskość wątroby 11 3.2. Zakażenie wirusem hepatitis B (HBV) 11 3.3. Zakażenie wirusem hepatitis C (HCV) 12 3.4. Inne infekcje wirusowe 12 3.5. Alkohol 12 3.6. Aflatoksyna 12 3.7. Nikotyna 12 3.8. Niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby 12 3.9. Wrodzone choroby metaboliczne 13 3.10. Choroby autoimmunologiczne 13 3.11. Gruczolaki wątroby 13 3.12. Czynniki genetyczne 13 4. Patogeneza raka wątrobowokomórkowego – Piotr Milkiewicz 15 5. Zapobieganie rozwojowi raka wątrobowokomórkowego – Piotr Milkiewicz 19 5.1. Potencjalne obszary działań w prewencji HCC 19 5.2. Komplementarne metody prewencji HCC 20 5.3. Podsumowanie 20 6. Patomorfologia raka wątrobowokomórkowego z uwzględnieniem zmian prekursorowych – Barbara Górnicka 23 7. Patomorfologiczna diagnostyka różnicowa raka wątrobowokomórkowego u osób dorosłych – Bogna Ziarkiewicz Wróblewska 29 7.1. Różnicowanie HCC z innymi zmianami pierwotnymi wątroby 29 7.2. Różnicowanie HCC z przerzutami do wątroby 33 8. Rola mikroRNA w raku wątrobowokomórkowym – Anna Kubiak, Krystian Jażdżewski 35 8.1. Profil ekspresji mikroRNA 35 8.2. Testy do diagnostyki guzów wątroby oparte na tkankowych i osoczowych mikroRNA 36 8.3. Mutacja sekwencji mikroRNA 38 8.4. Rola mikroRNA-122 i mikroRNA-21 w patogenezie HCC 38 8.5. MikroRNA w terapii chorych na raka wątrobowokomórkowego 38 9. Obraz kliniczny raka wątrobowokomórkowego w wątrobie uszkodzonej – Waldemar Patkowski 41 10. Obraz kliniczny raka wątrobowokomórkowego w wątrobie zdrowej – Oskar Kornasiewicz 43 11. Staging w raku wątrobowokomórkowym – Joanna Raszeja Wyszomirska 49 12. Badanie ultrasonograficzne (USG) w raku wątrobowokomórkowym – Robert Lechowicz 53 13. Zastosowanie tomografii komputerowej (TK) w ocenie raka wątrobowokomórkowego – Ryszard Pacho 59 13.1. Cechy charakterystyczne HCC 60 13.1.1. Wzmocnienie tętnicze 60 13.1.2. Wypłukiwanie kontrastu 61 13.1.3. Torebka guza 61 13.1.4. Ocena wzrostu wielkości guza 61 13.2. Szerzenie się HCC 61 13.3. HCC w tzw. wątrobie zdrowej 62 13.4. Nowe techniki dające nowe możliwości w diagnostyce 62 13.5. Ocena skuteczności leczenia raka wątrobowokomórkowego 62 14. Rezonans magnetyczny (MRI) w raku wątrobowokomórkowym – Andrzej Cieszanowski 65 14.1. Środki kontrastowe 65 14.2. Obrazy HCC w badaniu przy użyciu rezonansu magnetycznego 65 14.2.1. Ogólna charakterystyka HCC 65 14.2.2. Obrazy T1-zależne 66 14.2.3. Obrazy T2-zależne 66 14.2.4. Obrazowanie dyfuzyjne 66 14.2.5. Badanie dynamiczne 66 14.2.6. Badanie z użyciem kontrastu hepatotropowego – faza wątrobowa 69 14.3. Problemy diagnostyczne/diagnostyka różnicowa 69 14.3.1. Diagnostyka różnicowa 69 15. Badanie PET w diagnostyce chorych na raka wątrobowokomórkowego – Leszek Królicki, Jolanta Kunikowska 71 16. Diagnostyka różnicowa w raku wątrobowokomórkowym– Piotr Remiszewski 75 17. Znieczulenie do resekcji wątroby z powodu raka wątrobowokomórkowego – Dorota Giercuszkiewicz 79 17.1. Przygotowanie przedoperacyjne 79 17.1.1. Znieczulenie 79 17.2. Problemy śródoperacyjne 80 17.3. Okres pooperacyjny 81 18. Resekcja wątroby z powodu raka wątrobowokomórkowego u chorych na marskość – Marek Krawczyk 83 18.1. Podstawy anatomii wątroby 83 18.2. Unaczynienie tętnicze wątroby 84 18.3. Anatomia żyły wrotnej 84 18.4. Anatomia dróg żółciowych 85 18.5. Anatomia żył wątrobowych 85 18.6. Wskazania i przeciwwskazania oraz kwalifikacja do resekcji wątroby z powodu raka wątrobowokomórkowego u chorych na marskość 86 18.7. Kryterium guza jako wskazanie i przeciwwskazanie do resekcji 86 18.8. Kryteria klasyfikacyjne do resekcji wątroby z powodu raka wątrobowo