Opis
Dieta to bardzo ważna część składowa szeroko pojętej medycyny stylu życia, mogąca stanowić cenny element skutecznej terapii, w tym terapii chorób psychicznych. Światowa Organizacja Zdrowia wymienia ponad 50 jednostek chorobowych związanych ze złym odżywianiem, m.in. zaburzenia nastroju, depresję czy zaburzenia afektywne i lękowe, a jak się okazuje, działania dietetyczne są niezwykle ważne i pomagają w osiągnięciu harmonii psychicznej. Depresja plasuje się w ścisłej czołówce najczęściej występujących chorób: cierpi na nią około 350 mln osób na świecie, w tym około 1,5 mln w Polsce. Statystki przekładają się również na liczbę pacjentów z problemami psychicznymi przyjmowanych w gabinetach dietetycznych. Zaburzenia afektywne i lękowe w istotny sposób obniżają jakość życia, a nieodpowiednio leczone mogą doprowadzić do śmierci (samobójstwa), dlatego należy zintegrować wszystkie możliwe instrumenty terapeutyczne, w tym dietoterapię, aby zwiększyć efektywność leczenia chorych. Zainteresowanie znaczeniem diety w regulacji dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego przyczyniło się do pojawienia się pojęcia „nutripsychiatria”, definiowanego jako psychiatria „żywieniowa”, która uznaje rolę diety w powstawaniu i przebiegu zaburzeń psychicznych oraz jej wpływ na skuteczność ich leczenia i profilaktyki. Niniejsza publikacja to pionierskie zmierzenie się z rzetelnymi informacjami opartymi na najnowszych badaniach naukowych, stanowiące próbę kompleksowego przedstawienia możliwości terapii dietą w zaburzeniach psychicznych. Książkę dedykujemy głównie dietetykom klinicznym i lekarzom psychiatrii, którzy wiele wiadomości z publikacji będą mogli zastosować w swojej praktyce klinicznej. Mogą z niej skorzystać również studenci medycyny, psycholodzy i terapeuci oraz wszyscy interesujący się zagadnieniem wpływu odżywiania na psychikę. Spis treściRozdział 1. Elementy anatomii i fizjologii układu nerwowego 1 1.1. Wprowadzenie do nutripsychiatrii 1 1.2. Anatomia i fizjologia układu nerwowego – wybrane zagadnienia 3 1.2.1. Podział układu nerwowego ze względu na budowę i funkcję 4 1.2.2. Budowa i funkcje komórki nerwowej 12 1.2.3. Neurobiologiczne podstawy emocji 26 Piśmiennictwo 30 Rozdział 2. Zaburzenia afektywne i lękowe 33 2.1. Klasyfikacja i charakterystyka zaburzeń afektywnych 33 2.1.1. Zaburzenia nastroju 37 2.1.2. Zaburzenia lękowe lub związane z lękiem 43 2.2. Etiopatogeneza zaburzeń afektywnych 47 2.2.1. Czynniki genetyczne 48 2.2.2. Koncepcje dotyczące dysfunkcji neuroprzekaźnictwa 50 2.2.3. Koncepcja dotycząca układu glutaminergicznego 50 2.2.4. Zaburzenia w regulacji osi układ limbiczny–podwzgórze–przysadka–nadnercza oraz innych układów hormonalnych 52 2.2.5. Zapalna (neuroimmunologiczna) koncepcja zaburzeń afektywnych 53 2.2.6. Dysfunkcja mitochondriów i teoria metaboliczna 54 2.2.7. Zaburzenia metabolizmu glukozy (teorie nutripsychiatryczne) 56 2.2.8. Czynniki neurotroficzne 58 2.2.9. Zaburzenia rytmów okołodobowych (chronobiologia) 59 2.2.10. Zmiany strukturalne w ośrodkowym układzie nerwowym 60 2.2.11. Szlak metabolizmu kinureniny 60 2.2.12. Teoria neurorozwojowa 62 2.2.13. Mikrobiom 62 2.2.14. Czynniki psychologiczne 64 2.3. Etiopatogeneza zaburzeń lękowych 66 2.4. Farmakoterapia zaburzeń afektywnych 67 2.4.1. Farmakoterapia depresji 68 2.4.2. Inne metody leczenia depresji 75 2.4.3. Farmakoterapia dwubiegunowych zaburzeń nastroju 76 2.4.4. Farmakoterapia zaburzeń lękowych 80 2.5. Zaburzenia nastroju i zaburzenia lękowe a choroby somatyczne 81 Piśmiennictwo 82 Rozdział 3. Mikrobiota 89 3.1. Mikrobiota a zdrowie człowieka 89 3.2. Eubioza i dysbioza układu pokarmowego 92 3.3. Oś mikrobiota–jelito–mózg 93 3.3.1. Oś mikrobiota–jelito–mózg a depresja 95 3.3.2. Oś mikrobiota–jelito–mózg a choroba dwubiegunowa 101 3.3.3. Oś mikrobiota–jelito–mózg a stres i zaburzenia lękowe 105 3.4. Interwencje probiotyczne i ich wpływ na zaburzenia nastroju i lęk 108 3.5. Choroby przewodu pokarmowego a nastrój 110 3.5.1. Nieswoiste zapalne choroby jelit 110 3.5.2. Celiakia 120 3.5.3. Zespół jelita drażliwego (IBS) 123 3.5.4. Bakteryjny przerost jelita cienkiego (SIBO), grzybiczy przerost jelita cienkiego (SIFO) oraz przerost metanogenów (archeonów) w jelicie cienkim (IMO) 125 3.5.5. Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej 128 3.5.6. Diagnostyka i leczenie 131 Piśmiennictwo 139 Rozdział 4. Rola składników pokarmowych w funkcjonowaniu mózgu oraz ich wpływ na zaburzenia psychiczne 149 4.1. Wprowadzenie 149 4.2. Energia 150 4.3. Białka 152 4.4. Tłuszcze 153 4.4.1. Kwasy tłuszczowe 154 4.4.2. Cholesterol 158 4.5. Węglowodany 162 4.5.1. Błonnik 163 4.6. Witaminy i składniki mineralne 165 4.6.1. Witaminy rozpuszczalne w wodzie 165 4.6.2. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 183 4.6.3. Składniki mineralne 191 4.7. Inne związki 220 4.7.1. N-acetylocysteina (NAC) 220 4.7.2. S-adenozylometionina (SAMe) 223 4.7.3. Polifenole 225 4.7.4. Acetyl-L-karnityna (ALCAR) 231 4.7.5. Kwas alfa-liponowy (ALA) 233 4.7.6. Koenzym Q10 235 4.7.7. Kreatyna 238 4