Opis
Nowoczesny podręcznik mikrobiologii lekarskiej napisany przez znanych i doświadczonych polskich wykładowców akademickich w tej dziedzinie. W książce omówiono poszczególne grupy drobnoustrojów: bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty oraz ich chorobotwórczość i znaczenie w medycynie. Wiele uwagi poświęcono również nowoczesnym metodom diagnostycznym, epidemiologii, zakażeniom szpitalnym i postępowaniu leczniczemu. Bogaty materiał ilustracyjny – liczne kolorowe ryciny i schematy są doskonałą pomocą w przygotowaniu się do zajęć praktycznych i egzaminów. Publikacja adresowana jest do studentów wydziałów lekarskich oraz innych kierunków medycznych, lekarzy i diagnostów specjalizujących się w dziedzinach obejmujących wiadomości z mikrobiologii, a także do osób, którym w codziennej praktyce zawodowej niezbędna jest wiedza z tej dziedziny. Spis treściWykaz Autorów V Przedmowa IX 1. Historia mikrobiologii – Marian Binek 1 1.1. Mikrobiologia XIX i początku XX w. zdominowana przez mikrobiologię medyczną 2 1.2. Dyscypliny towarzyszące mikrobiologii medycznej 7 1.2.1. Wakcynologia 7 1.2.2. Higiena i antyseptyka 9 1.2.3. Chemioterapia 9 2. Wprowadzenie do epidemiologii chorób zakaźnych – Andrzej Zieliński 12 2.1. Proces zakaźny 12 2.2. Szerzenie się chorób zakaźnych w populacji 16 2.3. Epidemiologia opisowa i analityczna 17 2.4. Badania przyczynowości w epidemiologii 18 2.5. Nadzór epidemiologiczny 20 3. Dezynfekcja, sterylizacja i antyseptyka – Małgorzata Fleischer 23 3.1. Dezynfekcja 24 3.1.1. Zasady dezynfekcji 24 3.1.2. Mechanizm działania środków dezynfekcyjnych 26 3.1.3. Metody dezynfekcji 27 3.2. Sterylizacja 31 3.2.1. Zasady prawidłowej sterylizacji 31 3.2.2. Metody sterylizacji 32 3.2.3. Kontrola procesu sterylizacji 36 3.3. Dekontaminacja przy podejrzeniu skażenia prionami 37 3.4. Antyseptyka 38 4. Immunoprofilaktyka zakażeń czynna i bierna – Janusz Ślusarczyk 42 4.1. Uodpornienie człowieka i jego rodzaje 42 4.2. Mechanizmy odporności nieswoistej 43 4.3. Mechanizmy odporności swoistej 45 4.4. Odporność poszczepienna 46 4.4.1. Definicje szczepionki i szczepienia 47 4.4.2. Cele programów szczepień ochronnych 48 4.4.3. Charakterystyka szczepionek 49 4.4.4. Immunogenność szczepionek 50 4.4.5. Zastosowanie syntetycznych peptydów i DNA jako immunogenów szczepionkowych 51 4.5. Szczepionki przeciwwirusowe 52 4.5.1. Rodzaje i swoistość szczepionek przeciwwirusowych 53 4.5.2. Perspektywy zwalczania zakażeń wirusowych 54 4.6. Immunoprofilaktyka bierna zakażeń 54 4.6.1. Immunoglobuliny ludzkie 55 4.6.2. Humanizowane przeciwciała monoklonalne 55 4.6.3. Antytoksyny zwierzęce 56 4.7. Szczepienia u osób podróżujących 57 4.7.1. Zasady zapobiegania chorobom zakaźnym podczas podróży 57 4.7.2. Sytuacja epidemiologiczna w miejscu docelowym podróży 58 4.7.3. Szczepienia ochronne zalecane podróżnym 59 5. Bakteriologia ogólna z patogenezą zakażeń bakteryjnych 62 5.1. Klasyfikacja bakterii – Artur Drzewiecki 62 5.2. Budowa i fizjologia bakterii – Artur Drzewiecki 63 5.2.1. Budowa komórki bakterii 64 5.2.2. Metabolizm bakterii 67 5.2.3. Wzrost bakterii 69 5.2.4. Biofilm 70 5.3. Genetyka bakterii – mechanizmy warunkujące zmienność genomów i proteomów bakteryjnych – Elżbieta Katarzyna Jagusztyn-Krynicka, Paweł Łaniewski 71 5.3.1. Genomy bakteryjne 71 5.3.2. Plastyczność genomów bakteryjnych 75 5.3.3. Zmienność proteomów bakteryjny 76 5.3.4. Fenotypowa różnorodność populacji bakteryjnych 82 5.4. Patogeneza zakażeń bakteryjnych – Barbara Różalska, Beata Sadowska 85 5.4.1. Podstawowe mechanizmy patogenności bakterii 85 5.4.2. Unikanie działania mechanizmów obronnych gospodarza 91 5.5. Flora fizjologiczna i jej rola w obronie przed zakażeniami – Piotr B. Heczko 94 5.5.1. Nabywanie mikrobiomu 95 5.5.2. Skład mikrobiomu człowieka 96 5.5.3. Wpływ mikrobiomu na odporność 98 5.5.4. Choroby związane z zaburzeniami mikrobiomu 99 6. Bakteriologia szczegółowa 100 6.1. Ziarenkowce Gram-dodatnie – Małgorzata Bulanda 100 6.1.1. Rodzaj Staphylococcus 100 6.1.2. Rodzaj Micrococcus 107 6.1.3. Rodzaj Streptococcus 107 6.1.4. Rodzaj Enterococcus 113 6.2. Ziarenkowce Gram-ujemne – Artur Drzewiecki 114 6.2.1. Rodzaj Neisseria 114 6.2.2. Rodzaj Moraxella 118 6.2.3. Bakterie z grupy HACEK 119 6.3. Laseczki Gram-dodatnie niewytwarzające spor – Gayane Martirosian 120 6.3.1. Rodzaj Corynebacterium 120 6.3.2. Rodzaj Listeria 123 6.3.3. Rodzaj Erysipelothrix 125 6.4. Laseczki Gram-dodatnie wytwarzające spory – Gayane Martirosian 126 6.4.1. Rodzaj Bacillus 126 6.4.2. Rodzaj Clostridium 129 6.5. Pałeczki Gram-ujemne: Enterobacteriaceae, Vibrionaceae, Aeromonadaceae – Hanna Stypułkowska-Misiurewicz 137 6.5.1. Rodzaj Escherichia 140 6.5.2. Rodzaj Salmonella 141 6.5.3. Rodzaj Shigella 147 6.5.4. Rodzaj Yersinia 149 6.5.5. Rodzaj Plesiomonas 150 6.5.6. Inne rodzaje należące do Enterobacteriaceae 151 6.5.7. Rodzaj Vibrio 152 6.5.8. Rodzaj Aeromonas 156 6.6. Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące glukozy – Pseudomonas, Acinetobacter, Stenotrophomonas, Burkholderia – Eugenia Gospodar