Opis
Pierwsza na polskim rynku wydawniczym publikacja dotycząca działania nowoczesnego laboratorium diagnostycznego, przygotowana przez zespół ekspertów medycyny laboratoryjnej. Książka zawiera opis metod analitycznych, w tym najnowszych technik (spektrometria mas, techniki biologii i genetyki molekularnej i in.) i aparatury, stosowanych obecnie rutynowo oraz w nowych obszarach diagnostyki laboratoryjnej, jak np. proteomika, lipidomika. Uwzględniono w niej również zagadnienia automatyzacji oraz informatyzacji laboratorium diagnostycznego. Ta nowoczesna publikacja będzie doskonałym źródłem wiedzy dla studentów analityki medycznej/medycyny laboratoryjnej oraz diagnostów laboratoryjnych w codziennej praktyce. Spis treści Przedmowa 8 1. Charakterystyka analityczna metody laboratoryjnej – Bogdan Solnica 1 1.1. Wstęp 1 1.2. Granica próbki ślepej 2 1.3. Granica wykrywalności 2 1.4. Granica oznaczalności 3 1.5. Czułość funkcjonalna 4 1.6. Liniowość 4 1.7. Odporność 5 1.8. Dokładność 5 1.9. Precyzja 6 2. Metody spektroskopowe – Krystyna Sztefko 9 2.1. Wstęp 9 2.2. Promieniowanie elektromagnetyczne 9 2.3. Oddziaływanie promieniowania elektromagnetycznego z materią 10 2.4. Kryteria podziału metod spektroskopowych 12 2.4.1. Spektroskopia absorpcyjna UV-VIS 13 2.4.2. Absorpcja atomowa 13 2.4.3. Absorpcja cząsteczkowa 13 2.4.4. Chromofory 15 2.4.5. Emisja atomowa 16 2.4.6. Emisja cząsteczkowa 16 2.4.7. Spektroskopia UV-VIS w diagnostyce laboratoryjnej 16 2.5. Jądrowy rezonans magnetyczny 18 2.6. Metody spektroskopii absorpcyjnej 18 2.6.1. Metody spektrofotometryczne 19 2.6.2. Metody pomiaru światła w roztworach mętnych (turbidymetria i nefelometria) 30 2.6.3. Spektrometria atomowo-absorpcyjna 32 2.7. Metody spektroskopii emisyjnej 34 2.7.1. Fotometria płomieniowa 34 2.8. Spektroskopia luminescencji 35 2.9. Fluorescencja 35 2.9.1. Aparatura do pomiaru fluorescencji (spektrofluorymetry) 38 2.9.2. Problemy z pomiarem fluorescencji 39 2.9.3. Zastosowanie fluorymetrii w diagnostyce laboratoryjnej 39 2.10. Chemiluminescencja 40 2.10.1. Powstawanie chemiluminescencji 40 2.10.2. Aparatura do pomiaru chemiluminescencji 42 2.10.3. Zastosowanie chemiluminescencji w diagnostyce laboratoryjnej 42 2.11. Reflektometria 42 2.12. Podsumowanie 43 3. Metody elektrochemiczne – Krystyna Sztefko 45 3.1. Wstęp 45 3.2. Zasady metod elektrochemicznych 46 3.2.1. Potencjometria 46 3.2.2. Amperometria 48 3.2.3. Konduktometria 48 3.2.4. Kulometria 48 3.3. Elektrody stosowane w elektrochemii 49 3.3.1. Elektrody referencyjne (odniesienia, porównawcze) 49 3.3.2. Elektrody selektywne (wskaźnikowe, indykatorowe) 50 3.4. Elektrody selektywne dla cząsteczek 65 3.4.1. Elektroda do pomiaru ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla 65 3.4.2. Elektroda do pomiaru ciśnienia parcjalnego tlenu 66 3.4.3. Elektrody wykorzystujące proces biologicznego rozpoznawania 67 3.4.4. Biosensory DNA 69 3.4.5. Biosensory immunochemiczne 71 3.5. Podsumowanie 71 4. Metody elektroforetyczne – Maria Kapusta 73 4.1. Wstęp 73 4.2. Rodzaje nośników elektroforetycznych 76 4.2.1. Żele agarozowe 77 4.2.2. Żele poliakrylamidowe 77 4.3. Techniki stosowane do rozdziału, identyfikacji i oznaczania ilości białek 78 4.3.1. Elektroforeza w żelu poliakrylamidowym78 4.3.2. Elektroforeza natywna 80 4.3.3. Ogniskowanie izoelektryczne 80 4.3.4. Elektroforeza dwukierunkowa 80 4.3.5. Elektrochromatografia 82 4.3.6. Elektroforeza kapilarna 83 4.4. Metody immunoelektroforetyczne 86 4.4.1. Immunoelektroforeza 86 4.4.2. Immunofiksacja 87 4.4.3. Immunoelektroforeza rakietowa według Laurella87 4.4.4. Wykrywanie białek przy użyciu metody Western blot 88 4.5. Techniki barwienia 88 4.6. Ilościowa ocena rozdziałów elektroforetycznych 89 4.7. Zastosowanie metod elektroforetycznych w diagnostyce laboratoryjnej 89 4.7.1. Rozdział elektroforetyczny białek surowicy 89 4.7.2. Rozdział elektroforetyczny białek moczu 91 4.7.3. Rozdział elektroforetyczny białek płynu mózgowo-rdzeniowego 91 4.7.4. Rozdział elektroforetyczny kwasów nukleinowych 92 5. Metody chromatograficzne – Agnieszka Kondracka, Zbigniew Bartoszewicz 95 5.1. Zasada metod chromatograficznych 95 5.1.1. Przygotowanie próbek do rozdziału chromatograficznego 96 5.1.2. Ocena jakości rozdziału chromatograficznego 98 5.1.3. Aspekty ilościowe rozdziału chromatograficznego 99 5.2. Techniki pomiarowe i aparatura 101 5.2.1. Chromatografia gazowa 101 5.2.2. Kolumnowa chromatografia cieczowa 104 5.2.3. Chromatografia cienkowarstwowa 108 5.3. Przykłady zastosowania metod chromatograficznych w diagnostyce laboratoryjnej 109 5.3.1. Profil steroidów w moczu dobowym metodą chromatografii gazowej 109 5.3.2. Analiza składników powietrza wydychanego za pomocą chromatografii gazowej 109 5.3.3. Analiza składu kwasów mykolowych metodą HPLC 110 5.3.4. Badanie wariantów hemoglobiny i oznaczanie HbA1c za pomocą analizatorów chromatograficznych 110 5.3.5. Oznaczanie amin biogennych z użyciem HPLC 111 6. Technika spektrometrii mas – Zbigniew Bartoszewicz, Agnieszka Kondracka 113 6.1. Zasada