Opis
Nowoczesny podręcznik prezentujący aktualne poglądy dotyczące nie tylko zagadnień ze sfery fizjologii żywienia, lecz także pozwalający dokładnie zapoznać się z fizjologią układu pokarmowego, jego funkcją oraz czynnością mechaniczną i hormonalną. Bardzo szczegółowo omawia podstawowe zagadnienia dotyczące wchłaniania i czynności trawiennej organizmu człowieka, a także fizjologię i czynności tkanki tłuszczowej. Porusza również problem, który jest obecnie wyzwaniem cywilizacyjnym, czyli regulację masy ciała. Autorzy omówili również zagadnienia związane z fizjologią i rolą mikrobioty. Duża część publikacji została poświęcona jakości żywienia w różnych okresach życia człowieka, a także zasadom żywienia u osób aktywnych fizycznie, sportowców i u dzieci w wieku rozwojowym. Ciekawym fragmentem książki jest przedstawienie roli nowych elementów diety, coraz powszechniej włączanych do codziennego menu, np. nasion chia, jagód goji, zielonej kawy, morwy białej, które podniesiono do rangi prozdrowotnych składowych pożywienia. Książka, omawiająca dokładnie rolę poszczególnych składowych osi pokarmowej, z pewnością będzie służyć nie tylko studentom wydziałów lekarskich, dietetyki i fizjoterapii, lecz także lekarzom i dietetykom. Spis treści1. Fizjologia układu pokarmowego – Magdalena Gibas-Dorna, Hanna Krauss 1 1.1. Wprowadzenie 1 1.2. Budowa, motoryka i funkcja przewodu pokarmowego 2 1.3. Jama ustna 4 1.3.1. Wydzielanie, skład i rola śliny 5 1.3.2. Język 7 1.3.3. Uzębienie 7 1.4. Gardło 8 1.5. Przełyk 8 1.6. Żołądek 9 1.6.1. Budowa i funkcje 9 1.6.2. Sok żołądkowy – wydzielanie, skład, rola 11 1.7. Jelito cienkie 13 1.7.1. Sok jelitowy – wydzielanie, skład, rola 14 1.7.2. Wchłanianie składników pokarmowych 14 1.8. Trzustka 16 1.8.1. Budowa i funkcje 16 1.8.2. Sok trzustkowy – wydzielanie, skład, rola 17 1.9. Wątroba, żółć 17 1.10. Jelito grube 19 1.11. Podsumowanie 24 Piśmiennictwo 24 2. Fizjologia tkanki tłuszczowej – Oskar Wojciech Wiśniewski 25 2.1. Charakterystyka ogólna poszczególnych rodzajów tkanki tłuszczowej 25 2.2. Biała tkanka tłuszczowa 27 2.2.1. Metabolizm lipidów 27 2.2.2. Funkcja wydzielnicza – adipokiny 31 2.3. Brązowa tkanka tłuszczowa 43 2.3.1. Termogeneza 43 2.3.2. Funkcja wydzielnicza – batokiny 45 2.4. Brązowienie adipocytów 48 2.4.1. Aktywatory 49 2.4.2. Inhibitory 49 2.4.3. Implikacje kliniczne 49 2.5. Podsumowanie 55 Piśmiennictwo 56 3. Regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu – Leszek Niepolski 59 3.1. Zawartość wody w organizmie 59 3.2. Rozmieszczenie wody w poszczególnych przestrzeniach – przedziały wodne 60 3.3. Skład elektrolitowy płynów ustrojowych 61 3.4. Podstawowe prawa rządzące gospodarką wodno-elektrolitową 61 3.4.1. Prawo elektroobojętności płynów ustrojowych (prawo Gamble’a) 61 3.4.2. Prawo izomolalności (izoosmolalności) płynów ustrojowych 63 3.4.3. Prawo izojonii 63 3.5. Regulacja izotonii płynów ustrojowych 64 3.5.1. Mechanizm wytwarzania wolnej wody na poziomie nerek 64 3.5.2. Regulacja pragnienia 65 3.6. Regulacja fizjologicznych wielkości przestrzeni wodnych – kontrola izowolemii 65 3.7. Bilans wodny 67 3.7.1. Przyjmowanie wody 68 3.7.2. Utrata wody 69 3.8. Kliniczne postacie zaburzeń gospodarki wodnej i sodowej 69 3.8.1. Odwodnienie izotoniczne 70 3.8.2. Odwodnienie hipotoniczne (zespół niedoboru sodu) 70 3.8.3. Odwodnienie hipertoniczne (niedobór wolnej wody) 70 3.8.4. Przewodnienie izotoniczne 71 3.8.5. Przewodnienie hipotoniczne (zatrucie wodne) 71 3.8.6. Przewodnienie hipertoniczne 71 3.9. Podaż płynów w wybranych sytuacjach klinicznych 71 3.9.1. Nawodnienie podczas wysiłku fizycznego 72 3.9.2. Nawodnienie osób starszych 72 3.9.3. Nawodnienie chorych na cukrzycę 73 Piśmiennictwo 73 4. Zapotrzebowanie energetyczne organizmu – Emilia Korek 75 4.1. Definicja przemiany materii 75 4.2. Wartość energetyczna składników odżywczych 76 4.2.1. Równoważniki energetyczne fizyczne 76 4.2.2. Równoważniki energetyczne fizjologiczne 76 4.3. Zapotrzebowanie na energię 77 4.4. Podstawowa przemiana materii 77 4.4.1. Definicja 77 4.4.2. Czynniki wpływające na wielkość podstawowej przemiany materii 77 4.5. Ponadpodstawowa przemiana materii 79 4.5.1. Definicja 79 4.5.2. Czynniki wpływające na wielkość ponadpodstawowej przemiany materii 79 4.6. Całkowita przemiana materii 81 4.6.1. Definicja 81 4.6.2. Metody określania wartości całkowitej przemiany materii 81 4.6.3. Inne metody określania wydatku energetycznego organizmu 83 4.7. Bilans energetyczny 84 4.7.1. Bilans energetyczny dodatni 84 4.7.2. Bilans energetyczny ujemny 84 Piśmiennictwo 85 5. Rola tłuszczów, białek i węglowodanów w organizmie człowieka – Paweł Antoni Kołodziejski, Ewa Pruszyńska-Oszmałek, Maciej Sassek 87 5.1. Charakterystyka i znaczenie lipidów 87 5.1.1. Tłuszcze 87 5.1.2. Kwasy tłuszczowe 88 5.1.3. Triglicerydy (triacyloglicerole, TG) 94 5.1.4. Fosfolipidy 94 5.1.5. Cholesterol 98 5.1.6. Transport lipidów w surowicy 99 5.1.7. Zaburzenia metabolizmu lipoprotein 102 5.2. Charakterystyka i znaczenie białek 103 5.2.1. Ami