Opis
Obecne wydanie podręcznika zostało zmienione i dostosowane do przepisów Farmakopei Polskiej VI, a w konsekwencji definicje, opisane metody badań i wymagania są w znacznym stopniu zgodne z obowiązującymi w Unii Europejskiej. Zachowano dotychczasowy układ podręcznika, zmieniono jednak treść kilku rozdziałów. Dotyczy to przede wszystkim szczegółowego opisu otrzymywania określonych preparatów, aspektów biofarmaceutycznych, a więc postaci leku gwarantującej oczekiwane przez klinicystów jego działanie w określonym czasie i miejscu. Jest to podstawowy podręcznik dla studentów farmacji. Zainteresuje z pewnością wszystkie osoby związane zawodowo z lekiem na różnych etapach jego wytwarzania i oceny. Spis treściAutorzy 2 Przedmowa do wydania IV 5 CZĘŚĆ I. Podstawowe procesy jednostkowe 17 1. Rozdrabnianie (proszkowanie) dal stałych - Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska 18 1.1. Urządzenia służące do rozdrabniania ciał stałych 21 1.2. Rozdział rozdrobnionej substancji według wielkości cząstek 26 1.3. Mikronizacja proszków 28 1.3.1. Urządzenia do mikronizacji proszków 28 1.4. Pomiar wielkości cząstek w proszkach 30 2. Oddzielanie dat stałych od cieczy - Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska 35 2.1. Sączenie 35 2.1.1. Rodzaje przegród sączących 38 2.2. Klarowanie 46 2.3. Dekantacja 46 2.4. Wirowanie 47 2.5. Wyciskanie 47 3. Suszenie - Adolf Fiebig, Piotr Wójcik 50 3.1. Suszarki 51 4. Rozpuszczanie - Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska 59 4.1 Roztwory ciał stałych w cieczy 60 4.1.1. Rozpuszczalniki polarne i niepolarne 60 4.1.2. Rozpuszczalność 63 4.1.3. Wpływ temperatury na rozpuszczalność 64 4.1.4. Szybkość rozpuszczania 65 4.1.5. Właściwości fizyczne roztworów rzeczywistych 66 4.1.6. Wartość pH roztworów wodnych i roztwory buforowe 69 4.2. Rozpuszczalność cieczy w cieczy 71 4.3. Roztwory koloidalne 72 4.3.1. Koloidy hydrofilowe (wielkocząsteczkowe) 73 4.3.2. Koloidy amfifilowe 74 4.3.3. Żele 78 4.4. Sposoby zwiększania rozpuszczalności substancji leczniczych w wodzie 79 4.5. Rozpuszczalniki 84 4.5.1. Woda 84 4.5.2. Etanol 92 4.5.3. Oleje 92 4.5.4. Inne rozpuszczalniki 93 5. Dyspergowanie w cieczy - Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska 95 5.1. Zawiesiny 97 5.1.1. Czynniki wpływające na trwałość zawiesin 98 5.1.2. Struktura osadu 102 5.1.3. Sporządzanie zawiesin 104 5.1.4. Metody badania trwałości układów zawiesinowych 105 5.2. Emulsje 105 5.2.1. Typy emulsji 106 5.2.2. Emulgatory 107 5.2.2.1. Związki powierzchniowo czynne 107 5.2.2.2. Emulgatory koloidalne 113 5.2.2.3. Pyły nierozpuszczalnych ciał stałych 114 5.2.3. Sporządzanie emulsji 114 5.2.4. Oznaczanie typu emulsji 115 5.2.5. Trwałość emulsji 116 6. Wytrawianie surowców roślinnych - Adolf Fiebig, Piotr Wójcik 118 6.1. Maceracja i jej modyfikacje 119 6.2. Perkolacja i jej modyfikacje 123 7. Wyjaławianie - Izabela Barteczko 131 7.1. Wyżarzanie i spalanie 131 7.2. Wyjaławianie suchym gorącym powietrzem 132 7.3. Wyjaławianie nasyconą parą wodną pod ciśnieniem 133 7.4. Wyjaławianie przez sączenie 140 7.4.1. Wyjaławianie płynów 140 7.4.2. Wyjaławianie powietrza 141 7.5. Wyjaławianie za pomocą promieniowania 142 7.5.1. Promieniowanie nadfioletowe 142 7.5.2. Promieniowanie jonizujące 143 7.6. Wyjaławianie za pomocą gazów 144 7.6.1. Tlenek etylenu (C2H40) 144 7.6.2. Formaldehyd 145 7.7. Wyjaławianie za pomocą roztworów środków chemicznych 146 7.7.1. Aldehyd glutarowy 146 7.7.2. Kwas nadoctowy 146 7.8. Kontrola skuteczności procesów wyjaławiania 147 7.9. Dokumentacja procesów wyjaławiania 150 7.10. Warunki przechowywania wyjałowionych materiałów 151 Część II. Postacie leku 153 8. Proszki - Stanisław Janicki 154 9. Granulaty - Stanisław Janicki 157 9.1. Substancje pomocnicze stosowane w procesie granulowania 158 9.2. Metody granulowania 160 9.2.1. Granulowanie na mokro 160 9.2.2. Granulacja fluidyzacyjna 163 9.2.3. Granulacja za pomocą rozpryskiwania 164 9.2.4. Granulacja przez aglomerację w granulatorach szybkoobrotowych 165 9.2.5. Sporządzanie granulatów w postaci mikrokulek - peletyzacja 165 9.2.6. Granulowanie na sucho 168 9.3. Metody kontroli granulatów 168 10. Tabletki - Stanisław Janicki 172 10.1. Podział tabletek 173 10.1.1. Tabletki do podawania doustnego 173 10.1.1.1. Tabletki uwalniające substancję leczniczą w jamie ustnej 173 10.1.1.2. Tabletki do połykania (Takulettae perorales) 173 10.1.1.3. Tabletki do celów diagnostycznych 174 10.1.2. Tabletki do sporządzania płynów 174 10.1.3. Tabletki do wprowadzania do jam ciała 174 10.1.4. Tabletki do stosowania pozajelitowego 174 10.2. Tabletkarki 175 10.2.1. Tabletkarki uderzeniowe 175 10.2.2. Tabletkarki rotacyjne 177 10.2.3. Rodzaje tabletkarek 178 10.2.4. Urządzenia kontrolne tabletkarek 179 10.2.5. Urządzenia ułatwiające prasowanie 179 10.3. Teoretyczne podstawy procesu tabletkowania 180 10.3.1. Skład i sposób przygotowania masy tabletkowej 181 10.3.2. Właściwości fizyczne masy tabletkowej 185 10.4. Powlekanie tabletek 186 10.4.1. Cele powlekania 186 10.4.2. Metody powlekania 187 10.4.3. Otrzymywanie drażetek 190 10.4.4