Opis
„Złote cywilizacje Ameryki” to ekscytująca podróż w czasie oraz sposobność poznania kulturowego i materialnego bogactwa prekolumbijskiej Ameryki. Choć złoto fascynowało ludzkość od zawsze, różne kultury traktowały je w różny sposób. Wśród ludów tubylczych prekolumbijskiej Ameryki spotykamy się z niezwykłym stosunkiem do złota i szlachetnych kruszców, których znaczenie materialne było stosunkowo niewielkie w porównaniu do ich wartości sakralnej, symbolicznej i duchowej. Pierwsza część książki przybliża czytelnikowi te niesamowite cywilizacje, ich kulturę i materialne artefakty, gdzie za oś narracji służą dzieje złota, jego rodzime użytkowanie i kulturowe znaczenie oraz technologie jego wydobycia i obróbki. Jednak dopiero gdy pierwsze ładunki kruszcu przybyły do Europy przełomie XV i XVI wieku, złoto nie tylko w kluczowy sposób rozstrzygnęło o losie rdzennych mieszkańców Ameryki, ale też nieodwracalnie zmieniło ekonomię i kulturę całego świata. O tym traktuje druga część książki, gdzie jako najważniejsze konsekwencje pogoni za złotem w Ameryce autorka wskazuje między innymi szybki podbój kontynentu i daleko idące wyniszczenie miejscowej ludności, zachwianie ekonomii europejskiej nadmiarem szlachetnych metali na rynku, rozwój dalekosiężnego handlu (rozpoczynający na dobre proces globalizacji), a także powstanie i długoletnie utrzymanie się niewolnictwa na wielką skalę. Kolejne „gorączki złota” wstrząsające Ameryką od początku XIX wieku były następnie przyczyną licznych masowych migracji ludności z całego świata, w wieloraki sposób kształtując demograficzne i ekonomiczne realia współczesności. A choć dzisiejsze „gorączki złota” mają nieco inny wymiar od tych historycznych, ich przyczyny są podobne, a konsekwencje równie tragiczne. Spis treściWstęp 7 Wprowadzenie 13 Rozdział I Złoto Ameryki prekolumbijskiej 27 Wprowadzenie 27 Złoto w kulturze Ameryki 33 Pozyskiwanie metali i ważniejsze metody obróbki 34 Kulturowe znaczenie złota 42 Ameryka Południowa 46 Panorama cywilizacji południowoamerykańskich i Obszaru Przejściowego 48 Złote cywilizacje przedinkaskiego Peru 166 Kolumbijsko-ekwadorskie cywilizacje złota 179 Złoto Kostaryki i Panamy 197 Złoto Inków 202 Mezoameryka 216 Obszary kulturowe Mezoameryki 219 Panorama cywilizacji mezoamerykańskich 226 Zielone „złoto” Olmeków 231 Złoto Misteków 235 Wielki Teotihuacán 241 Złoto Tarasków 244 Skarby Majów 249 Złoto Azteków 256 Ameryka Północna 261 Panorama cywilizacji północnoamerykańskich 262 Problematyka niskiego użytkowania i obróbki metali 283 Rozdział II Kolumb i europejska rządza złota 285 Złoto Nowego Świata – ekonomia wypraw odkrywczych 285 Złoto a kierunki podbojów Ameryki 296 W poszukiwaniu El Dorado 305 Legenda o El Dorado 306 Legenda o Paititi i Incarri 313 Legendy o „Srebrnych Górach” i „Mieście Cesarzy” 316 „Siedem złotych miast Cíbola i Quivira” 319 Rozdział III Przekleństwo złota 323 Piekło na ziemi – kopalnie złota i srebra w okresie kolonialnym 323 Hiszpańska Flota Skarbów, piractwo na Karaibach i niewolnictwo 333 Złoto Ameryki versus inflacja europejska XVI–XVIII wieku 337 Amerykańskie „gorączki złota” XVI–XIX wieku 340 Współczesny głód złota i jego konsekwencje 344 Zakończenie 348 Bibliografia 356 Spis map 373 Mapy 375 Spis ilustracji barwnych 384