Opis
Tom Renesans kontynuuje fascynującą podróż poprzez dzieje kultury europejskiej! Autor wprowadza Czytelnika w świat znanej, a także zaniedbanej dotąd wiedzy o odrodzeniu. Oprócz literatury, sztuki, muzyki, filozofii i edukacji, tła religijnego, politycznego i ekonomicznego, opisuje ubiory, obyczajowość i kulinaria epoki. Nie zapomina o ciemnych stronach renesansu, takich jak prostytucja, antysemityzm, działalność inkwizycji, demoralizacja kręgów świeckich i kościelnych, a także podnosi role związanego z tym wybuchu reformacji. Książka jest autorską interpretacją epoki, w której nie zaniedbuje się tradycyjnej wiedzy i podstawowych opracowań renesansu, ale także sięga się po źródła mało znane lub ignorowane, w wielu wypadkach nie tłumaczone na język polski, otrzymane dzięki historykom niedocenianych dotąd krajów i kultur. Autor podnosi znaczenie renesansu Rzeczpospolitej doby Jagiellońskiej (w tym Litwy), emigrantów greckich z Bizancjum w inspirowaniu humanistycznych dyskusji filozoficznych, uwzględnia rolę wybitnych pisarek i artystek, opisuje pomijany udział kultury hebrajskiej. Dostrzega dorobek literatury krajów bałkańskich: chorwackich dramaturgów i poetów-petrarkistów, serbskich twórców wyjątkowo pięknej epiki balladowej okresu okupacji tureckiej, która przesłaniem dorównuje polskiej literaturze krzepienia serc okresu zaborów. Spis treściOd autora 15 Rozdział I RENESANS – NOWA EPOKA CZY KONTYNUACJA ŚREDNIOWIECZA? 21 Etymologia pojęcia „renesans” – koncepcje Jules’a Micheleta i Jacoba Burckhardta 21 Chronologia epoki 23 Miejskie początki i charakter renesansu 25 Rola handlu z Dalekim Wschodem i jedwabnego szlaku 26 Nie tylko Florencja 27 Inter arma non silent musae 28 Renesans miast północnej Europy 30 Rozdział II ODKRYCIA GEOGRAFICZNE POSZERZAJĄ EUROPEJSKIE WYOBRAŻENIE ŚWIATA 31 Portugalczycy wyruszają na ocean 31 Kolumb w drodze do Indii odkrywa Amerykę 32 Rzeczywiści i domniemani odkrywcy Ameryki 33 Odkrycia geograficzne po Kolumbie 35 Lądowa ekspansja Księstwa Moskiewskiego 37 Statki epoki odkryć geograficznych 38 Literatura morskiej i kolonialnej ekspansji 40 Rozdział III REWOLUCJA KOPERNIKAŃSKA 43 Astronomia przed Kopernikiem 43 Życie i dzieło twórcy nowożytnej astronomii 44 Krytycy i zwolennicy heliocentryzmu 48 Rozdział IV LITERACKI PRZEDŚWIT RENESANSU 52 Preumanesimo Padovano 52 Hiszpańska poezja mester de clerecía 53 Dante – biografia pod znakiem Beatrycze i Boskiej komedii 54 Petrarka i petrarkizm 60 Nie tylko Laura i Beatrycze 64 Lubieżny Boccaccio 65 Geoffrey Chaucer i Opowieści kanterberyjskie 67 Rozdział V HUMANISTYCZNY PRZEŁOM 69 Odwrót od średniowiecza 69 Średniowieczna łacina a jej humanistyczny odpowiednik 71 Miejsce języka greckiego i tradycji helleńskiej 72 Bractwo humanistów – fratellanza degli umanisti 75 Cudzoziemscy i rodzimi humaniści w Polsce 82 Rozdział VI ZAPOMNIANI HUMANIŚCI 89 Wczesny humanizm Hiszpanii 89 Emigranci z Bizancjum 96 Humanizm dalmatyński, czyli chorwacki przyczółek renesansu 105 Renesansowy dwór Macieja Korwina i okres późniejszy 108 Rozdział VII REWOLUCJA DRUKARSKA 112 Droga druku z Azji do Europy 112 Kopiści manuskryptów się nie poddają 114 Początki „Galaktyki Gutenberga” 115 Ekspansja drukarstwa 116 Drukarstwo Rzeczypospolitej Obojga Narodów 121 Drzeworyty, miedzioryty i księgi emblematów 127 Rozdział VIII UNIWERSYTETY, AKADEMIE I NIEZWYKŁE TEATRUM WIEDZY 132 Uniwersytety – między zachowawczością a postępem 132 Nowe typy szkolnictwa wyższego – uniwersytety protestanckie i jezuickie 134 Fundamenty humanizmu i nauki nowożytnej – włoskie akademie 137 Teatrum wiedzy i pamięci Camillo Delminio 143 Rozdział IX MYŚL EDUKACYJNA I SPOŁECZNA 147 Renesansowe idee wychowawcze we Włoszech 147 Juan Luis Vives – pionier pedagogiki i psychologii 149 Idee wychowawcze w Niderlandach – tradycje szkoły w Deventer i Erazma z Rotterdamu 151 Humanistyczne przemiany szkolnictwa w Niemczech 154 Rabelais, Montaigne i Petrus Ramus podważają średniowieczną edukację we Francji 156 Początki pedagogiki polskiej 157 Myśl wychowawcza w Anglii 162 Rozdział X KONCEPCJE PAŃSTWA I WŁADZY 164 Echa średniowiecza – wpływy Civitas Dei Świętego Augustyna i Doktora Anielskiego 164 Idea monarchii Dantego 165 Defensor Pacis Marsyliusza z Padwy 166 Renesansowe spory o istotę monarchii i republiki 167 Książę Machiavellego 169 De Republica emendanda Andrzeja Frycza Modrzewskiego 171 Quincunx oraz Policyja Stanisława Orzechowskiego 174 Francuscy teoretycy państwa i ich szkocki naśladowca 175 Utopijne idee państwa i miasta 176 Rozdział XI RENESANSOWE IDEE WOLNOŚCI I GODNOŚCI LUDZKIEJ 181 Bartolomeo Facio – pionier myśli o ludzkim indywidualizmie 181 Twórca koncepcji wolności człowieka – Marsilio Ficino 182 Wolnomyśliciel Pico della Mirandola 183 Bezbożnik Pomponazzi 186 Polska myśl renesansowa o wolności i godności ludzkiej 187 Rozdział XII ŻYDZI W EPOCE RENESANSU 191 Tereny „wolne od Żydów” i pierwsze getta 191 Studia hebraistyczne a rozwój europejskiej humanistyki 193 Chrześcijańskie konwersje i stereotyp