Opis
Duszący, o zapachu kotłowni, lub słodkawo-mdły z wydechów diesli. Wszyscy go znamy: zapach smogu. Zanieczyszczenie powietrza to aktualnie jeden z poważniejszych problemów cywilizacyjnych w naszym kraju. Wiedza o tym zjawisku jest jednak wciąż niewielka. W niniejszej publikacji Autor prezentuje wszystkie ważne informacje na temat smogu. Przedstawia źródła i rodzaje zanieczyszczeń, ich rozprzestrzenianie się, oraz stan powietrza w Polsce. Wskazuje, w jaki sposób poszczególne substancje zagrażają organizmowi człowieka, ale przede wszystkim rekomenduje sposoby ograniczania smogu – zarówno te prawno-administracyjne, jak i techniczne – ze szczególnym uwzględnieniem kosztów wdrażania poszczególnych metod i analizą ich efektywności. Warte podkreślenia jest to, że źródła smogu w Polsce, a w konsekwencji sposoby jego zwalczania, są specyficzne dla naszego kraju. Autor postanowił zatem zebrać unikatowe informacje, których nie można odnaleźć w dość obfitej literaturze światowej z tego zakresu. Książka jest adresowana zarówno do pracowników administracji rządowej i samorządowej, sektora ochrony środowiska, studentów, działaczy organizacji ekologicznych, jak i szerokiego grona Czytelników niezwiązanych zawodowo z problemem smogu, ale nim zainteresowanych. Pełna znajomość zagrożeń, jakie niesie za sobą smog powinna zaowocować energicznym postępowaniem, mającym na celu eliminację lub przynajmniej znaczne ograniczenie tego zjawiska. Autor umiejętnie i sugestywnie prezentuje sposoby osiągnięcia tego celu. Prof. dr hab. n. med. Wojciech Mędrala, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niniejsza publikacja stanowi cenne źródło rzetelnej i dobrze udokumentowanej wiedzy z zakresu szeroko rozumianej jakości powietrza. Prof. dr hab. Janusz Gołaś, AGH, Kraków Czyste powietrze, zieleń, przestrzeń do życia - to sprawy, którymi od lat zajmuję się jako aktywista społeczny. Ta książka pomogła mi jeszcze więcej zrozumieć i jeszcze bardziej upewnić się, że nie można być obojętnym. Łukasz Maślona, Radny Miasta Krakowa Pełna znajomość zagrożeń, jakie niesie za sobą smog powinna zaowocować energicznym postępowaniem, mającym na celu eliminację lub przynajmniej znaczne ograniczenie tego zjawiska. Autor umiejętnie i sugestywnie prezentuje sposoby osiągnięcia tego celu. Prof. dr hab. n. med. Wojciech Mędrala, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Spis treściWstęp 11 1. Krótka historia smogu 13 1.1. Smog na świecie 13 1.2. Smog w Polsce 20 2. Powietrze i jego przepływy 25 2.1. Miary ilości substancji w powietrzu 25 2.2. Naturalne powietrze, czyli czym powinniśmy oddychać . 27 2.3. Pionowa struktura atmosfery 30 2.4. Bilans energii Ziemi 32 2.5. Planetarna warstwa graniczna i warstwa mieszania 35 2.6. Ruchy powietrza w skali globalnej 37 2.7. Pionowe ruchy powietrza 39 2.7.1. Adiabatyczny gradient termiczny 39 2.7.2. Atmosfera stabilna i niestabilna 41 2.7.3. Stany atmosfery i rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń 44 2.7.4. Charakterystyka inwersji 47 2.8. Poziome ruchy powietrza 50 2.9. Cyrkulacja powietrza w skali lokalnej 51 2.9.1. Wpływ topografii terenu na cyrkulację powietrza 51 2.9.2. Przepływ powietrza w przestrzeniach zabudowanych 51 2.10. Modelowanie propagacji zanieczyszczeń 59 2.11. Identyfikacja źródeł zanieczyszczeń 62 3. Jak powstaje smog? 64 3.1. Źródła naturalne 66 3.1.1. Podział i charakterystyka źródeł naturalnych 66 3.1.2. Wywiewanie z gleb 70 3.1.3. Bioaerozole 72 3.1.4. Stan równowagi 73 3.2. Spalanie paliw 74 3.2.1. Węgiel i węglowodory 74 3.2.2. Gaz ziemny 76 3.2.3. Paliwa płynne 77 3.2.4. Stałe paliwa kopalne 78 3.2.5. Biomasa 82 3.2.6. Podstawy procesu spalania 84 3.2.7. Spalanie paliw gazowych i ciekłych 88 3.2.8. Spalanie węgla 91 3.2.9. Spalanie biomasy 97 3.2.10. Spalanie odpadów 99 3.2.11. Ocena cyklu życia źródeł energii 100 3.2.12. Energia energii nierówna 102 3.2.13. Transport drogowy 105 3.2.13.1. Technologie i normy 105 3.2.13.2. Charakterystyka parku samochodowego 109 3.2.14. Transport morski 113 3.3. Inne antropogeniczne źródła zanieczyszczeń 114 3.3.1. Źródła przemysłowe 114 3.3.2. Źródła poza przemysłem 119 3.4. Zanieczyszczenia wtórne 123 3.4.1. Kwaśne opady 123 3.4.2. Powstawanie ozonu troposferycznego 124 3.4.3. Powstawanie pyłów wtórnych 126 3.5. Wzór Ehrlicha 130 4. Polska specjalność – kocioł węglowy 132 4.1. Rozproszona zabudowa 132 4.2. Kotły i piece 134 4.3. Organizacja procesu spalania paliwa stałego 136 4.3.1. Kocioł zasypowy 136 4.3.2. Spalanie od góry 137 4.3.3. Kocioł retortowy 140 4.3.4. Klasy kotłów 141 4.4. Jak bardzo truje kopciuch? 143 4.5. Jakość węgla 152 4.5.1. Ocena jakości 152 4.5.2. Wzbogacanie węgla 154 4.5.3. Odpady z produkcji węgla 157 4.5.4. Rozporządzenie w sprawie jakości paliw stałych 160 4.6. Koks i błękitny węgiel 163 4.6.1. Koks 163 4.6.2. Błękitny węgiel 163 4.6.3. Roszków – studium przypadku 166 4.7. Odpady w palenisku 168 4.8. Alarm – dodatki poprawiające spalanie 171 5. Charakterystyka zanieczyszczeń powietrza 174 5.1. Rodzaje i grupy zanieczyszczeń 174 5.2. Czas trwania substan