Opis
Stany Zjednoczone mają szczególną możliwość wywierania wpływu na wydarzenia rozgrywające się na Bliskim Wschodzie. Amerykańska polityka, budowana w tradycyjnym modelu stosunków międzynarodowych, w których głównymi aktorami są rządy, a nie społeczeństwa, działała na rzecz stabilizacji. W ostatecznym rozrachunku stabilizacja ta jednak okazała się stagnacją. Przykładów takiego działania dostarcza analiza polityki USA w drugiej kadencji George’a W. Busha (2005–2008). Stagnacja ta osiągnęła apogeum w postaci buntów w świecie arabskim w 2011 roku. Administracja Baracka Obamy (2009–2016) podjęła próbę przełamania stagnacyjnego paradygmatu, lecz opór regionalnych struktur i wolne tempo zmian zatrzymały reformę polityki USA na Bliskim Wschodzie. Książka podejmuje zagadnienie polityki USA wobec Bliskiego Wschodu, a więc dotyka jednego z najciekawszych rozdziałów historii najnowszej. Głównym założeniem publikacji jest wyjaśnienie motywów i sposobów realizacji polityki zagranicznej i bezpieczeństwa globalnego supermocarstwa wobec krajów arabskich. Książka ma sprzyjać rozumieniu procesów zachodzących na Bliskim Wschodzie, takich jak: -wojny, interwencje zbrojne, negocjacje pokojowe -przetrwanie państwa Izrael -bezpieczeństwo zasobów, wydobycia i eksportu głównego surowca energetycznego ropy naftowej -stagnacja i kolejne przebudzenia świata arabskiego -obalanie dyktatorów -nieudane próby budowania demokracji -terroryzm międzynarodowy, zamachy -rywalizacja o wpływy mocarstw zewnętrznych Studium dostarcza przykładów „polityki pseudostabilizacji” w konflikcie arabsko-izraelskim oraz w stosunkach USA z władzami palestyńskimi, Izraelem, Egiptem, Jordanią, Syrią, Libanem, Bahrajnem i Arabią Saudyjską. Autorka, uznany w Polsce ekspert zajmujący się tym obszarem, wyjaśnia niemożność znajdujących się tam społeczeństw i państw wejścia na drogę modernizacji według wzoru wyznaczanego od kilkuset lat przez Zachód. Stara się odpowiedzieć, w jakim stopniu odpowiedzialność za stagnację polityczną na Bliskim Wschodzie ponoszą Stany Zjednoczone i dlaczego pozostają one czynnikiem sprzyjającym utrwaleniu sytuacji politycznej i struktur społecznych w tym regionie. Zasadnicze znaczenie w książce mają problemy stagnacji i stabilizacji, roli władzy i społeczeństwa w procesach zachodzących w świecie arabskim, jak również prymat interesów bezpieczeństwa w polityce USA wobec tego regionu. Autorka analizuje też dualizm polityki amerykańskiej wobec rządów i społeczeństw – dylemat, z którym po 2011 roku administracja Obamy chciała sobie poradzić, odchodząc od interwencjonizmu w kierunku legalizmu i multilateralizmu. Spis treściWykaz skrótów 9 Wykaz tabel i rysunków 11 Przedmowa 13 Wstęp Historia przyspiesza 15 Stabilność vs. stagnacja oraz struktura vs. podmiotowość 19 Wpływ vs. kontakt oraz sekurytyzacja vs. tradycyjne pojęcie bezpieczeństwa 25 Nowe źródła – wywiady i WikiLeaks 29 Rozdział 1 Mechanizmy formowania polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w latach 2005–2016 wobec Bliskiego Wschodu 37 1.1. Współczesne realia tworzenia polityki zagranicznej w Stanach Zjednoczonych 37 1.2. Kongres a kreowanie polityki Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie w latach 2005–2016 38 1.3. Egzekutywa a kreowanie polityki Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie w latach 2005–2016 45 1.3.1. Administracja George’a W. Busha 2005–2009 46 1.3.1.1. Sekretarz stanu (Condoleezza Rice) 49 1.3.1.2. Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (Stephen Hadley) 52 1.3.1.3. Departament Stanu vs. Biały Dom vs. inni aktorzy 53 1.3.2. Administracja Baracka Obamy w latach 2009–2012 i 2013–2016 55 1.3.2.1. Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (Jim Jones, Tom Donilon i Susan Rice) 56 1.3.2.2. Sekretarz stanu (Hillary R. Clinton i John Kerry) 58 1.3.2.3. Specjalni wysłannicy i multiplikacja odpowiedzialności (George Mitchell) 60 1.3.2.4. Znaczenie Departamentu Stanu i wzrost centralizacji decyzji w Białym Domu 61 1.3.3. Dysproporcja rzeczywistej siły stanowisk 65 1.3.4. Kwestie wizerunkowe 67 1.3.5. Kalendarz prezydencki – czas jako determinanta 70 Rozdział 2 Nowe studium regionu Bliskiego Wschodu oraz jego znaczenie w strategii i doktrynie polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w latach 2001–2016 74 2.1. Potrzeba redefinicji terminu „Bliski Wschód” 74 2.1.1. Tradycyjne rozumienie terminu „Bliski Wschód” 75 2.1.2. Redefinicja regionu: przedrewolucyjna (do 2011 r.) specyfika świata arabskiego 79 2.2. Znaczenie Bliskiego Wschodu a doktryna polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych 96 2.2.1. Znaczenie szerokiego Bliskiego Wschodu w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych 96 2.2.2. Szczególne i mylące znaczenie konfliktu arabsko-izraelskiego 99 2.2.3. Doktryna Busha a doktryna Obamy 101 2.3. Wnioski – stagnacja zamiast stabilizacji 107 Rozdział 3 Wybrane obszary aktywności USA na Bliskim Wschodzie 109 3.1. Utrwalanie stagnacji przez konflikt palestyńsko-izraelski i arabsko-izraelski 109 3.1.1. 2005–2006: lata złych wyborów 111 3.1.2. 2007–2008: Annapolis i „Płynny Ołów” 119 3