Opis
Unikatowe kompendium wiedzy z konstytucyjnej historii Polski XIX-XX wieku. Podręcznik ten to połączenie systematycznej i wszechstronnej analizy i oceny tekstu poszczególnych aktów konstytucyjnych z problematyką stosowania w praktyce. Autorzy przedstawiają rozbieżności między ustrojem konstytucyjnym a ustrojem rzeczywistym. Publikacja jest niezbędnym źródłem wiedzy dla studentów historii, politologii, prawa i administracji. Spis treściPrzedmowa Dariusz Makiłła 11 Część pierwsza. Konstytucjonalizm w okresie porozbiorowym (1795–1918) 13 Rozdział 1. Księstwo Warszawskie (1807–1815) Michał Gałędek 15 Charakterystyka ogólna 15 Ustrój społeczny 20 Monarcha i Sejm 24 Rząd 31 Administracja 39 Sądownictwo 46 Rozdział 2. Królestwo Polskie (1815–1832) Michał Gałędek 47 Przygotowanie konstytucji 47 Wzorce dla Konstytucji Królestwa Polskiego 55 Związek z Rosją 65 Ustrój społeczny oraz prawa obywatelskie i polityczne 65 Zasada monarchiczna 69 Omnipotencja monarchy w sferze egzekutywy 76 Rząd i administracja 78 Reprezentacja narodowa 86 Kompetencje prawodawcze Sejmu 89 Kompetencje kontrolne Sejmu 94 Odpowiedzialność konstytucyjna 99 Rozdział 3. Wolne Miasto Kraków (1815–1846) Paweł Cichoń 109 Losy Krakowa w obradach kongresu wiedeńskiego 109 Terytorium Wolnego Miasta Krakowa 111 Status prawnomiędzynarodowy 111 Zależność Wolnego Miasta Krakowa de facto i de iure wobec mocarstw opiekuńczych 113 Konstytucje Rzeczypospolitej Krakowskiej, ich geneza, treść i systematyka 117 Prawa obywatelskie i polityczne 120 Prawa wyznaniowe 120 Równość obywateli wobec prawa 120 Prawa „rolników” 120 Prawa cudzoziemców 121 Nietykalność majątkowa i wolność druku 121 Prawa polityczne 122 Organy konstytucyjne: ich ewolucja i praktyka działania 124 Podział administracyjny i organy terytorialne 129 Konstytucyjny ustrój sądownictwa 131 Konstytucjonalizm Wolnego Miasta Krakowa – próba podsumowania 135 Rozdział 4. Konstytucjonalizm w Galicji (1772–1918) Marian Małecki 138 Uwagi ogólne 138 W drodze do powstania Królestwa Galicji i Lodomerii 141 Polska myśl ustrojowa schyłku XVIII wieku. Niezrealizowany projekt konstytucji dla Galicji – Charta Leopoldina (1790) 145 W cieniu napoleońskich orłów, czyli Pokorne Przełożenie 151 Pomiędzy czystym absolutyzmem a pełnią demokracji – system kurialny w Galicji. Sejm Stanowy (Postulatowy) i Wydział Stanowy 152 Okres rabacji i Wiosny Ludów 158 Ku autonomii – Galicja we Wiedniu czy Wiedeń w Galicji? 166 Sejm Krajowy jako reprezentacja kraju – skład, kadencyjność i działalność w komisjach sejmowych 171 I kadencja 173 II kadencja 173 III kadencja 174 IV kadencja 174 V kadencja 175 VI kadencja 175 VII kadencja 176 VIII kadencja 177 IX kadencja 177 X kadencja 177 Początki sejmów krajowych Przedlitawii a Koło Polskie w Wiedniu 180 Ministerstwo dla Galicji (1871–1918) 183 Rada Szkolna Krajowa 184 Uprawnienia Sejmu Krajowego Galicyjskiego 185 Marszałek Sejmu Krajowego 188 Namiestnik w sejmie 189 Działalność poselska w sejmie 191 Wydział Krajowy 194 Podsumowanie 198 Rozdział 5. Królestwo Polskie (1916–1918) Dariusz Makiłła i Angelika Wojtan 201 Część druga. Konstytucjonalizm w Polsce (1918–1997) 211 Rozdział 1. Reformy prawa od odrodzenia do oświecenia (1918–1935) Angelika Wojtan 213 1918–1921 – Kształtowanie porządku ustrojowo-prawnego w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości Rzeczypospolitej 213 11 listopada 1918 roku – porządek ustrojowo-prawny niepodległej Rzeczypospolitej 213 Prace nad przyszłą ustawą zasadniczą 228 Ustawa z dnia 17 marca 1921 roku – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej 232 Kształtowanie porządku ustrojowo-prawnego po uchwaleniu Konstytucji Marcowej 253 Nowela Sierpniowa 1926 roku 260 Rozdział 2. Nowy porządek konstytucyjny II Rzeczypospolitej po uchwaleniu Konstytucji z 23 kwietnia 1935 roku (1935–1945) Agnieszka Łukaszczuk-Walter 274 Krytyka postanowień Konstytucji Marcowej 274 Rewizja Konstytucji Marcowej według projektu BBWR w Sejmie II kadencji 277 Sejm III kadencji i uchwalenie Konstytucji Kwietniowej 279 Prace Komisji Konstytucyjnej Sejmu III kadencji i Ankieta BBWR 283 Uwagi o projekcie ustawy konstytucyjnej z dnia 26 stycznia 1934 roku autorstwa Wicemarszałka Stanisława Cara 285 Uwagi Senatu o projekcie konstytucji 286 Uchwalenie Konstytucji Kwietniowej 288 Podstawowe założenia ideologiczne nowej konstytucji 291 Prezydent jako czynnik nadrzędny w państwie 294 Kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 296 Akty urzędowe Prezydenta RP (prerogatywy i czynności urzędowe) 298 Akty urzędowe Prezydenta w zakresie kontroli nad Sejmem, Senatem i Rządem 301 Akty urzędowe Prezydenta w zakresie normodawczym 302 Uprawnienia Prezydenta w zakresie sądownictwa 305 Rząd 306 Pozycja ustrojowa Prezesa Rady Ministrów 307 Zakres kompetencji Rady Ministrów 308 Status ministrów i funkcjonowanie ministerstw 309 Zależność Prezesa Rady Ministrów i Ministrów od Prezydenta RP 310 Odpowiedzialność ministrów 311 Izby ustawodawcze w Konstytucji Kwietniowej 313 Wybory parlamentarne 313 Kadencja izb parlamentu 3