Opis
Debata w demokracji Jak debatowano w starożytnych Atenach i Rzymie? Czy dysputy scholastyczne są podobne do współczesnych debat? Jak brytyjski parlamentaryzm wpłynął na rozwój debaty w Polsce? Dlaczego debata potrzebna jest w szkole? Jakie są zasady debat w polskim parlamencie? Książka Debata. Retoryka dla demokracji pod redakcją Agnieszki Budzyńskiej-Dacy i Ewy Modrzejewskiej przynosi odpowiedzi na te i wiele innych pytań. Pokazuje debatę z kilku perspektyw: historycznej, socjologicznej, politologicznej, językoznawczej i edukacyjnej. Dzięki tak szerokiemu spojrzeniu na temat, czytelnicy otrzymują zarówno teoretyczne refleksje, jak i praktyczne wskazówki dotyczące organizacji i prowadzenia debat w Polsce i za granicą. Debata. Retoryka dla demokracji to nie tylko wyczerpujące kompendium wiedzy o debacie przygotowane przez kilkunastu ekspertów, ale również publikacja pokazująca olbrzymi wpływ tej formy komunikacji na rozwój społeczeństwa demokratycznego. Niezależnie od tego, czy jesteś badaczem, praktykiem czy po prostu zainteresowanym obserwatorem – ta książka jest dla Ciebie! Spis treści1 UNIWERSUM DEBATY. SŁOWO WSTĘPNE Agnieszka Budzyńska-Daca 1 1. Wprowadzenie 1 2. Debata dla demokracji 2 2.1. Archeologia debaty 3 2.2. Debata jako narzędzie poznania 4 3. Wymiar debaty 4 3.1. Wymiar edukacyjno-konkursowy 4 3.2. Wymiar instytucjonalny 9 3.3. Wymiar społeczny 11 4. Debata jako gatunek retoryczny 12 4.1. Podmiot sprawczy debaty 13 4.2. Kwestia sporna 14 4.3. Porządek debaty 14 4.4. Audytorium 15 4.5. Rytualny charakter 15 Bibliografia 16 THE UNIVERSE OF DEBATE. FOREWORD Agnieszka Budzyńska-Daca 18 1. Introduction 18 2. Debate for Democracy 19 2.1. The Archaeology of Debate 20 2.2. Debate as a Cognitive Tool 21 3. Dimensions of the Debate 21 3.1. The Educational and Competitive Dimension 21 3.2. The Institutional Dimension 26 3.3. The Social Dimension 27 4. Debate as a Rhetorical Genre 29 4.1. Actor Behind the Debate 30 4.2. Issue at Stake 30 4.3. Order of Debate 31 4.4. Audience 31 4.5. Ritualistic Nature 32 References 33 2 KORZENIE DEBATY W KULTURZE EUROPEJSKIEJ Agnieszka Budzyńska-Daca 35 1. Wprowadzenie 35 2. Starożytna Grecja 35 2.1. Debata w życiu publicznym 36 2.2. Isegoria i parrhesia 39 2.3. Arystoteles o debacie 42 3. Rzymskie praktyki debat 44 4. Debata jako praktyka testowania argumentów 46 Bibliografia 47 3 DYSPUTA W ŚREDNIOWIECZU: DYSPUTA SCHOLASTYCZNA I DYSPUTA ERYSTYCZNA (OBLIGATIONES) Magdalena Ryszka-Kurczab 51 1. Wprowadzenie 51 2. Rozmaitość dysput 51 3. Dysputa scholastyczna 53 3.1. Questio disputata 53 3.2. Dysputa scholastyczna jako szkolne ćwiczenie 56 4. Dysputa erystyczna (Obligationes) 58 5. Podsumowanie 60 Bibliografia 61 4 POLSKIE DYSPUTY WYZNANIOWE W RZECZYPOSPOLITEJ OBOJGA NARODÓW (XVI–XVII W.) Magdalena Ryszka-Kurczab 64 1. Wprowadzenie 64 2. Tło historyczno-religijne dysput wyznaniowych 64 3. Warunki organizowania publicznych dysput wyznaniowych i ich przebieg 67 3.1. Przestrzeń 68 3.2. Język 70 3.3. Metoda dysputowania 71 4. Modelowy przebieg dysputy 73 5. Wnioski 76 Bibliografia 77 Źródła 77 Literatura przedmiotu 77 5 HISTORIA I PERSPEKTYWY ROZWOJU DEBAT OKSFORDZKICH W POLSCE Jan Piosik 80 1. Wprowadzenie 80 2. Źródła debaty oksfordzkiej 80 3. Polska scena debatancka w zarysie 81 4. Format czy formaty debat oksfordzkich? 84 5. Debata oksfordzka jako polski format debatowania – próba diagnozy 85 6. Podsumowanie 88 Bibliografia 89 6 DEBATE AS AN EDUCATIONAL TOOL: EXAMPLES FROM CROATIA Elenmari Pletikos Olof 90 1. Introduction 90 2. Applying Debate for Teaching as an Active Learning and Cooperative Learning Tool 91 3. Learning Outcomes Through Debate 92 4. Debate Clubs and Debate Societies in Croatia 93 5. Examples from Croatian Elementary Schools and High Schools 93 6. Škarić’s Debate as a Format at the School of Rhetoric 95 7. Competitive Debate Formats Adapted for the Classroom 96 8. Presidential Debate Clippings – Motivation for Use in the Classroom 97 9. International Project ‘Innovate Debate’ 97 10. Conclusion 98 References 98 7 DEBATA TURNIEJOWA W MIĘDZYNARODOWEJ PERSPEKTYWIE Konrad Kiljan, Ewa Modrzejewska 101 1. Wprowadzenie 101 2. Przegląd badań i innowacji dydaktycznych z wykorzystaniem debat 102 3. Międzynarodowe turnieje debat 104 4. Organizacje debatanckie w perspektywie porównawczej – ankieta 107 4.1. Organizacje a udział w WSDC 108 4.2. Krajowa scena debatancka wg respondentów 109 4.3. Miejsca debatowania w krajowym systemie edukacyjnym 110 4.4. Charakterystyka organizacji debatanckich w aspekcie instytucjonalno-organizacyjnym 112 5. Podsumowanie 113 Bibliografia 115 8 ARGUMENTACJA W DEBACIE: MIĘDZY TEORIĄ A DZIAŁANIEM Agnieszka Budzyńska-Daca, Ewa Modrzejewska 118 1. Wprowadzenie 118 2. Trzy perspektywy argumentacji 119 2.1. Argumentacja jako produkt 120 2.2. Argumentacja jako procedura 121 2.3. Argumentacja jako proces 125 3. Argumentacja jako proces, produkt, procedura 127 3.1. Cele 127 3.2. Sytuacja 128 3.3. Reguły i normy 128 3.4. Nadawca i odbiorca w debaci