Opis
Książka Zdania warunkowe w kształceniu uczniów klas wczesnoszkolnych. Analiza funkcjonalna ma charakter teoretyczno-empiryczny. Główny przedmiot badań, zdania warunkowe, wchodzą w zakres zainteresowania wielu dyscyplin naukowych, stąd książka ma interdyscyplinarny charakter. Zdania warunkowe usytuowane zostały w siatce pojęciowej dydaktyki ogólnej, logiki, semiotyki, modalności. Analizy teoretyczne korespondują bezpośrednio z badaniami empirycznymi zdań warunkowych; badaniami przeprowadzonymi na obszernym materiale badawczym: 300 protokołów z obserwacji zajęć w klasach I–III i 77 podręcznikach do klas edukacji wczesnoszkolnej. Wypowiedzi warunkowe nauczycieli, uczniów, autorów podręczników stały się podstawą do wyznaczenia czterech modeli funkcjonalnych zdań warunkowych: poznawczego (model I); wychowawczo-praksyjnego (model II); zadaniowego (model III) oraz polifunkcyjnego (model IV). Książka adresowana jest do pracowników uczelni wyższych przygotowujących studentów do pracy w zawodzie nauczyciela klas wczesnoszkolnych, studentów o specjalności edukacja wczesnoszkolna i wychowanie przedszkolne, nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, autorów podręczników i przewodników metodycznych, osób zainteresowanych analizą semiotyczną języka naturalnego. Spis treściSpis treści Wstęp / 9 Część I Teoretyczne podstawy badań nad funkcją zdań warunkowych w kształceniu uczniów klas wczesnoszkolnych R o z d z i a ł 1 Zdania warunkowe w edukacji wczesnoszkolnej / 19 1.1. Analiza pojęć / 19 1.1.1. Kształcenie wczesnoszkolne / 21 1.1.2. Zdanie warunkowe / 24 1.1.3. Paradoks implikacji / 27 1.1.4. Zdanie a wypowiedź / 28 1.2. Zdania warunkowe w mowie, myśleniu i działaniu społecznym uczniów w wieku wczesnoszkolnym / 30 1.2.1. Cechy umysłowości dzieci 7—10-letnich / 31 1.2.2. Zdania warunkowe a reguły gier i zasady postępowania społecznego / 33 1.3. Zadaniowy wymiar analizy zdania warunkowego / 35 1.4. Zdanie warunkowe jako narzędzie osiągania celów edukacji wczesnoszkolnej / 38 1.4.1. Funkcje okresu kontrfaktycznego gdyby… to… w myśleniu o przyszłości / 40 R o z d z i a ł 2 Semiotyka zdania warunkowego / 43 2.1. Syntaktyka zdania warunkowego / 43 2.1.1. Spójnik w zdaniu warunkowym / 46 2.2 Semantyka zdania warunkowego / 47 2.3. Pragmatyka zdania warunkowego / 49 R o z d z i a ł 3 Modalność zdania warunkowego / 55 3.1. Eksplikacja pojęcia modalności / 55 3.2. Kwalifikacja modalna zdań warunkowych / 58 3.3. Modalność epistemiczna zdań warunkowych / 63 3.3.1. Wykładniki epistemicznych postaw modalnych w zdaniach warunkowych / 65 3.4. Modalność deontyczna zdań warunkowych / 69 3.4.1. Charakterystyka dyrektyw teleologicznych / 74 3.4.2. Dyrektywy teleologiczne stwierdzenia — ujęcie modelowe / 79 3.5. Związek warunkowy, związek przyczynowy — relacje pomiędzy treścią członów okresu warunkowego p i q / 84 3.5.1. Rodzaje warunków a typy zależności pomiędzy treścią członów warunkowych p i q / 86 3.5.2. Zdania warunkowe a prawa nauki / 89 Część II Badania własne nad funkcją zdań warunkowych w kształceniu uczniów klas wczesnoszkolnych R o z d z i a ł 4 Metodologia badań własnych / 93 4.1. Refleksje metodologiczne / 93 4.2. Przedmiot badań, cel badań, problematyka badań / 96 4.3. Zmienne i wskaźniki / 104 4.4. Metody, techniki, narzędzia badań / 105 4.5. Organizacja badań, wybór terenu badań i badanej zbiorowości / 107 4.6. Charakterystyka badanej próby / 109 R o z d z i a ł 5 Zdania warunkowe ujęte w kategoriach i modelach / 113 5.1. Założenia teoretyczne i metodologiczne kategoryzacji zdań warunkowych / 113 5.2. Modele funkcjonalne zdań warunkowych / 119 5.3. Syntaktyka zdań warunkowych — rodzaje funktorów w wypowiedziach warunkowych autorów podręczników, nauczycieli i uczniów / 121 5.3.1. Rodzaje funktorów warunkowych a język pisany i język mówiony / 125 R o z d z i a ł 6 Funkcje zdań warunkowych w kształceniu uczniów klas wczesnoszkolnych / 128 6.1. Funkcje poznawcze zdań warunkowych (model I) / 129 6.1.1. Funkcja zdań warunkowych w kształtowaniu u uczniów czynności wyjaśniania / 131 6.1.2. Funkcja zdań warunkowych w kształtowaniu u uczniów umiejętności definiowania i innych czynności poznawczych z nią związanych / 136 6.1.3. Analiza porównawcza zdań warunkowych związanych z wyjaśnianiem i definiowaniem / 140 6.1.4. Funkcja zdań warunkowych w kształtowaniu u uczniów czynności przewidywania i myślenia refleksyjnego / 141 6.2. Funkcje wychowawczo-praksyjne zdań warunkowych (model II) / 142 6.2.1. Funkcja wypowiedzi warunkowych w organizowaniu przez nauczyciela porządku na zajęciach / 145 6.2.2. Funkcja zdań warunkowych w ustanawianiu norm współżycia społecznego klasy szkolnej / 146 6.2.3. Funkcja zdań warunkowych w kształtowaniu u uczniów umiejętności sprawnego działania — analiza na przykładzie dyrektyw teleologicznych / 148 6.2.3.1. Typy dyrektyw teleologicznych a nabywanie przez uczniów umiejętności sprawnego działania / 150 6.2.3.2. Rodzaje dyrektyw teleologicznych a nabywanie przez uczniów umiejętności sprawnego działania / 153 6.2.3.3.