Opis
Temat niniejszej publikacji wynika z przeświadczenia o konieczności poszerzenia wiedzy o kształceniu kompetencji kulturowej uczniów w edukacji polonistycznej oraz o zasadności zbadania tejże kompetencji na grupie reprezentatywnej uczniów szkół gimnazjalnych, w związku z przeprowadzoną w 1999 roku reformą szkolnictwa polskiego i wprowadzeniem nowego szczebla kształcenia – gimnazjum. Książka składa się z czterech części. Pierwsza z nich prezentuje różnorodne definicje i pojęcia omawiające teoretyczne podstawy rozumienia terminów: kultura, teksty kultury i kompetencja kulturowa. Poprzez analizę różnych stanowisk i poglądów naukowych zdefiniowano kulturę jako całość zachowań ludzkich, zdolność do ich przekształcania i weryfikowania z uwzględnieniem wartości, które są nieodłącznym elementem istnienia i ewolucji jednostki. Ma to pomóc uczniom w przyswojeniu takich pojęć, jak tolerancja, globalizacja, etniczność, wielokulturowość, kultura śródziemnomorska oraz kompetencja kulturowa, rozumiana jako zdolność jednostki do samodzielnego interpretowania świata, niezależność w wygłaszaniu sądów i opinii, umiejętność różnicowania i wartościowania elementów kultury estetycznej, sprawność w interpretowaniu i analizowaniu zjawisk kultury, zdolność do jej recepcji, odkodowywania znaków i odkrywania artystycznych sensów zamkniętych w dziełach sztuki. (Autorka, Ze Wstępu) Spis treściWstęp 5 ROZDZIAŁ I. TEORETYCZNE PODSTAWY ROZUMIENIA POJĘĆ: KULTURA, TEKST KULTURY I KOMPETENCJA KULTUROWA 8 1. Definicje kultury i warunki uczestnictwa w kulturze 8 2. Pojęcie tekstów kultury 22 3. Istota i wyznaczniki kompetencji kulturowej 32 ROZDZIAŁ II. KSZTAŁCENIE KOMPETENCJI KULTUROWEJ W EDUKACJI POLONISTYCZNEJ W ZAŁOŻENIACH REFORMY PO 1999 ROKU 45 ROZDZIAŁ III. WSPÓŁCZESNY UCZEŃ W PRZESTRZENI KULTURY 53 1. Uczeń jako uczestnik komunikacji kulturowej 53 2. Kształcenie kulturowe a osobowość uczniów 73 3. Uczeń wobec uniwersum wartości 83 4. Uczeń wobec kanonu lektur 93 ROZDZIAŁ IV. TESTOWE BADANIA POZIOMU KOMPETENCJI KULTUROWEJ UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH 103 1. Analiza podręczników gimnazjalnych – narzędzia kształcenia 108 2. Charakterystyka wybranych serii podręczników 113 3. Badania ankietowe 132 a. Analiza ankiet dla nauczycieli uczących w gimnazjum 132 b. Analiza ankiet uczniów ostatnich klas gimnazjum 139 c. Analiza ankiet – testów kompetencji kulturowej uczniów kończących gimnazjum 151 ZAKOŃCZENIE – PODSUMOWANIE BADAŃ 170 Bibliografia 174 Aneksy 184