Opis
Wykluczenie społeczne jest tematem bardzo szerokim. W ostatnich latach stało się przedmiotem zainteresowania wielu dyscyplin. Nie jest więc przypadkiem, że autorami prezentowanego zbioru są nie tylko ekonomiści-politycy społeczni, lecz również socjologowie, prawnicy, politolodzy. Problem wykluczenia społecznego i związanych z tym zagrożeń stanowi obecnie jedno z najpoważniejszych zagadnień, które nie tylko wpływają na obniżenie jakości życia, ale w skrajnych przypadkach mogą wywołać mniej lub bardziej groźne niepokoje społeczne znajdujące epilog w strajkach, niekiedy w aktach przemocy. Zapobieganie wykluczeniu społecznemu jest procesem wymagającym wieloletnich i wieloaspektowych działań, których efekty nie zawsze są skuteczne, zależą bowiem od zachodzących przemian społeczno-gospodarczych, a także od postawy osób zagrożonych lub już objętych zagrożeniem społecznym. Postęp społeczny, ogólny rozwój społeczeństw, wysokie aspiracje powodują coraz większe dysproporcje między grupami ludzi zamożnych i ubogich, co przekłada się na wzrost liczby osób objętych wykluczeniem społecznym w ujęciu subiektywnym. Jak wynika z treści opracowań, pomiar wykluczenia społecznego jest trudny, wzbudza wiele wątpliwości, trudno jest znaleźć w pełni wiarygodne zobiektywizowane metody pomiaru. Stosowane wskaźniki odnoszą się najczęściej do makroskali (skala kraju), ewentualnie regionu, rzadko są dostępne informacje dla skali lokalnej. Nie ulega jednak wątpliwości, że skuteczne zapobieganie wykluczeniu społecznemu wymaga nie tylko dobrych diagnoz, monitoringu dokonujących się zmian, ale przede wszystkim działań podmiotów odpowiedzialnych za tworzenie warunków sprzyjających spójności społecznej traktowanej jako środek zaradczy przeciw wykluczeniu społecznym. Nie dziwi zatem fakt, że szczególnie dużo uwagi poświęcono problemom bezrobocia i ubóstwa jako głównym „sprawcom” wykluczenia społecznego, problemom rodziny i opieki nad dziećmi oraz kształtowania kapitału, widząc w tym ostatnim szansę zapobiegania szeroko traktowanej marginalizacji. Spis treściWSTĘP 9 Lucyna Frąckiewicz: WYKLUCZENIE SPOŁECZNE W SKALI MAKRO I MIKROREGIONALNEJ 11 Ryszard Szarfenberg: OD TRZECH ELEMENTARNYCH STRATEGII BADAWCZYCH DO PROGRAMU BADAŃ WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO 27 Ludmiła Dziewięcka-Bokun: ZROZUMIEĆ EKSKLUZJĘ SPOŁECZNĄ 35 Jerzy Krzyszkowski: DLA KOGO INKLUZJA, DLA KOGO EKSKLUZJA. INSTYTUCJA POMOCY SPOŁECZNEJ WOBEC PROBLEMU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO 43 Teresa Astramowicz-Leyk: PRAWA CZŁOWIEKA WOBEC WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO 59 Barbara Skrzyńska: WYKLUCZENIE SPOŁECZNE W NAUCZANIU JANA PAWŁA II 77 Małgorzata Baron-Wiaterek: PODSTAWY PRAWNE WSPIERANIA INKLUZJI 85 Lucyna Machol-Zajda: WWW.WYKLUCZENI.COM, CZYLI RZECZ O WYKLUCZENIU INFORMACYJNYM 101 Agnieszka Lorek: ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ A PROBLEM WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO I UBÓSTWA 113 Krzysztof Piątek, Arkadiusz Karwacki: WYKLUCZENIE SPOŁECZNE A KLUBY INTEGRACJI SPOŁECZNEJ 129 Paweł Poławski: KONTROLA I PRZECIWDZIAŁANIE SPOŁECZNEJ MARGINALNOŚCI: FUNKCJE KONTRAKTÓW W POMOCY SPOŁECZNEJ 149 Anna Kiersztyn: MARGINALNOŚĆ POZA MARGINESEM, CZYLI O SKUTKACH ZMIAN NA RYNKU PRACY 165 Iwona Kukulak-Dolata: DŁUGOTRWALE BEZROBOTNI WYKLUCZENI? 181 Marek Leszczyński: KSZTAŁTOWANIE KAPITAŁU LUDZKIEGO A WALKA Z MARGINALIZACJĄ NA RYNKU PRACY 199 Anna Lipka: KOSZTY JAKOŚCI DZIAŁAŃ PERSONALNYCH W ZAPOBIEGANIU WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO 207 Witold Ratajczyk: OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE A WYKLUCZENIE SPOŁECZNE – BARIERY DOSTĘPU DO PRACY 219 Piotr Szukalski: OKRES PRACY, BEZROBOCIA I BIERNOŚCI ZAWODOWEJ A POZIOM WYKSZTAŁCENIA WE WSPÓŁCZESNEJ POLSCE 231 Monika Stanny-Burak: MARGINALIZACJA NA OBSZARACH POPEGEEROWSKICH – SPOŁECZNA KONSEKWENCJA TRANSFORMACJI 245 Iwona Wieczorek: AKTYWNE FORMY PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU W GMINACH WIEJSKICH POWIATU ZGIERSKIEGO 261 Elżbieta Trafiałek: ZAPOBIEGANIE WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU NA WSI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM. REORIENTACJA ZAWODOWA I AKTYWIZACJA BEZROBOTNYCH 277 Mariola Racław-Markowska: SYSTEM POMOCY RODZINOM I DZIECIOM JAKO NARZĘDZIE PRZECIWDZIAŁANIA WYKLUCZENIU W ŚRODOWISKACH LOKALNYCH 293 Joanna Dybowska: WYKLUCZENIE SPOŁECZNE A TWORZENIE I ROZPAD RODZINY 305 Grażyna Magnuszewska-Otulak: MARGINALIZACJA DZIECI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ W SYSTEMIE EDUKACJI 317 Justyna Godlewska: POMIĘDZY ASYMILACJĄ A MARGINALIZACJĄ. IMIGRANCI JAKO GRUPA ZAGROŻONA WYKLUCZENIEM SPOŁECZNYM 329 Kazimierz Szczygielski: POTENCJALNE UWARUNKOWANIA WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO NA OBSZARZE GMIN O WYSOKIM UDZIALE LUDNOŚCI NIEPOLSKIEJ 337 Felicjan Bylok: ZACHOWANIA KONSUMPCYJNE OSÓB BIERNYCH ZAWODOWO W ŚWIETLE BADAŃ 361 Danuta M. Piekut-Brodzka: MARGINALIZACJA ORAZ WYKLUCZENIE OSOBNICZE I SPOŁECZNE BEZDOMNYCH 383 Informacja o autorach 397