Opis
Celem niniejszej pracy jest identyfikacja głównych wyzwań zewnętrznych dla Unii Europejskiej oraz analiza zmian pozycji ugrupowania w gospodarce światowej w XXI w. Do najistotniejszych zewnętrznych wyzwań rozwojowych dla Unii jako całości zaliczono: konsekwencje ewentualnych zmian składu członkowskiego ugrupowania (tj. opuszczenie UE przez Wielką Brytanię i rozważane poszerzenie o nowe państwa), konsekwencje kryzysu migracyjnego, rosnącą międzynarodową konkurencję w handlu i przepływach kapitału, konieczność wzmocnienia potencjału Unii Europejskiej w sferze naukowo-technologicznej, konieczność poprawy wykorzystania potencjału Internetu i potencjału ICT oraz kwestię zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. Pracę podzielono na dwie główne części. Pierwsza z nich, tj. siedem pierwszych rozdziałów, odnosi się do najistotniejszych wyzwań rozwojowych, a druga, czyli trzy kolejne rozdziały, prezentuje zmiany pozycji Unii w światowym handlu i przepływach kapitałowych. Spis treściWstęp 9 Część I WYZWANIA ROZWOJOWE UNII EUROPEJSKIEJ 1. Brexit i jego implikacje dla Unii Europejskiej (Iwona Pawlas) 15 1.1. Wprowadzenie 15 1.2. Członkostwo Zjednoczonego Królestwa w Unii Europejskiej 15 1.3. Referendum w sprawie członkostwa Zjednoczonego Królestwa w Unii Europejskiej 18 1.4. Alternatywy dla członkostwa w Unii Europejskiej – przegląd rozwiązań w kontekście Brexitu 22 1.5. Brexit jako wyzwanie i zagrożenie dla Unii Europejskiej 26 1.6. Podsumowanie 30 2. Perspektywy i kierunki rozszerzenia Unii Europejskiej (Iwona Pawlas) 31 2.1. Wprowadzenie 31 2.2. Formalno-prawne aspekty relacji zewnętrznych Unii Europejskiej oraz procedury procesu akcesyjnego 31 2.3. Kraje Bałkanów Zachodnich w procesie integracji z Unią Europejską 36 2.3.1. Proces zacieśniania relacji między Unią Europejską a Albanią, Czarnogórą, Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii oraz Serbią 36 2.3.2. Społeczno-ekonomiczny obraz krajów Bałkanów Zachodnich kandydujących do UE 42 2.4. Współpraca Unii Europejskiej z Turcją 44 2.4.1. Relacje Unii Europejskiej z Turcją 44 2.4.2. Społeczno-ekonomiczny obraz Turcji 49 2.5. Pomoc finansowa Unii Europejskiej dla Turcji oraz krajów Bałkanów Zachodnich 50 2.6. Podsumowanie 53 3. Polityka imigracyjna Unii Europejskiej wobec napływu cudzoziemców (Tadeusz Sporek) 55 3.1. Wprowadzenie 55 3.2. Teoretyczne podstawy migracji 56 3.2.1. Pojęcie migracji 56 3.2.2. Formy i rodzaje migracji 57 3.2.3. Teorie migracyjne w różnych dziedzinach naukowych 62 3.2.3.1. Teorie ekonomiczne 62 3.2.3.2. Teorie interdyscyplinarne 69 3.2.4. Podsumowanie teorii migracyjnych 73 3.3. Polityka imigracyjna w świetle traktatów unijnych 74 3.4. Ekonomiczne perspektywy migracji do Niemiec i Wielkiej Brytanii 76 3.4.1. Poziom PKB oraz tempo rozwoju gospodarek Niemiec i Wielkiej Brytanii w porównaniu do reszty państw UE 77 3.4.2. PKB per capita według parytetu siły nabywczej 79 3.4.3. Sytuacja na rynku pracy w Niemczech oraz Wielkiej Brytanii 80 3.4.3.1. Całkowita siła robocza (osoby aktywne ekonomicznie) 81 3.4.3.2. Stopa bezrobocia 82 3.4.3.3. Wynagrodzenia na rynku Niemiec oraz Wielkiej Brytanii 84 3.4.4. Wpływ globalnego kryzysu finansowego z XXI w. na gospodarkę Niemiec oraz Wielkiej Brytanii 86 3.4.5. Potencjalny wpływ Brexitu na gospodarkę Wielkiej Brytanii oraz na rozwój międzynarodowych migracji 88 3.5. Podsumowanie 91 4. Polityka Unii Europejskiej na rzecz wspierania innowacyjności (Małgorzata Dziembała) 92 4.1. Wprowadzenie 92 4.2. Polityka innowacyjna w UE i jej instrumenty 93 4.2.1. Koncepcja polityki innowacyjnej i jej ewolucja 93 4.2.2. Polityka innowacyjna w świetle strategii Europa 2020 97 4.2.3. Program Horyzont 2020 jako instrument wspierający innowacyjne MŚP 99 4.3. Innowacyjność UE na tle wybranych krajów 103 4.3.1. Potencjał innowacyjny UE i jej krajów członkowskich w świetle wybranych wskaźników 103 4.3.2. Pozycja innowacyjna UE w świetle Europejskiej tablicy wyników innowacyjności 112 4.4. Podsumowanie 114 5. Międzynarodowa konkurencyjność Unii Europejskiej a wykorzystanie potencjału ICT (Sylwia Talar) 116 5.1. Wprowadzenie 116 5.2. Implikacje wykorzystania ICT dla konkurencyjności gospodarek 117 5.3. Metodologiczne aspekty badań wykorzystania potencjału ICT dla konkurencyjności 119 5.4. Ocena pozycji konkurencyjnej UE z perspektywy wykorzystania potencjału ICT 121 5.4.1. Pozycja UE w globalnych rankingach opartych na wskaźnikach syntetycznych wykorzystania potencjału ICT 121 5.4.2. Międzynarodowa pozycja konkurencyjna europejskiego sektora ICT i stopień jego rozwoju 123 5.4.3. Konkurencyjność UE w świetle założeń strategii Europa 2020 127 5.5. Podsumowanie 129 6. Polityka Unii Europejskiej w zakresie wykorzystania potencjału ICT na tle głównych konkurentów (Joanna Kos-Łabędowicz) 131 6.1. Wprowadzenie 131 6.2. Polityki związane z wykorzystaniem i upowszechnieniem ICT 132 6.2.1. Unia Europejska 134 6.2.2. Japonia 139 6.2.3. Stany Zjednoczone 144 6.3. Podsumowanie 148 7. Zewnętrzne uwarunkowania bezpieczeństwa energetycznego Unii Eur