Opis
Książka zawiera 24 artykuły dotyczące sztuki Łodzi z okresu od początku przemysłowej kariery miasta w latach dwudziestych XIX w. do lat sześćdziesiątych XX w. Dwadzieścia z nich zostało wybranych z dorobku naukowego autora pochodzącego z ostatnich blisko 35 lat, cztery zostały napisane z myślą o publikacji książkowej. Dotyczą one głównie problematyki architektury miasta – architektury mieszkaniowej, rezydencjonalnej, sakralnej i przemysłowej, ale także sztuki witrażowniczej, rzeźby architektonicznej i cmentarnej oraz wystroju wnętrz. Zwracają uwagę na bogactwo i różnorodność sztuki miasta XIX i XX wieku, obecność konwencji stylowych znamiennych dla tego okresu: historyzmu, secesji, neoklasycyzmu oraz modernizmu. Podkreślono widoczne tutaj wpływy płynące z ważnych centrów sztuki europejskiej, takich jak Berlin, Wiedeń i Sankt Petersburg. W książce zaakcentowano rolę licznych twórców, zarówno miejscowych, jak i obcych. Pracowali tutaj architekci wykształcenie głównie w Sankt Petersburgu i Rydze. Charakterystycznym dla Łodzi zjawiskiem było jednocześnie zamawianie przez tutejszych przemysłowców planów wielu wznoszonych przez siebie budowli u artystów i firm z innych ośrodków: Berlina, Warszawy, Wrocławia, Żytawy, Wiednia, Sankt Petersburga, Wenecji, a także z islandzkiego Reykjaviku. Znajdowali się wśród nich znani twórcy, jak Franz Schwechten, Carl Seidl, Valentino Casale, Otto Lessing, Einar Jonsson, Jan Styka, zakład Antonia Salviatiego. Wśród miejscowych twórców wyróżniony został zakład rzeźbiarsko-kamieniarski Antoniego Urbanowskiego oraz tacy architekci jak: Hilary Majewski, Gustaw Landau-Gutenteger, Adolf Zeligson, Piotr Brukalski oraz Wiesław Lisowski. Spis treściSłowo wstępne 7 Początki 13 O autorze projektu łódzkiego ratusza 15 Ludwik Bethier – architekt „chciwy na pieniądze” 25 Niezrealizowane projekty drugiego kościoła katolickiego w Łodzi 41 Budowanie miasta 53 Nestlerowie – dzieje łódzkiej rodziny 55 „Włoska podróż” Hilarego Majewskiego 75 Legenda Hilarego Majewskiego 93 Łódź, Stuttgart i Juliusz Jung 111 Poza architekturę 125 Zapoznane dzieło Jana Styki w kościele ojców jezuitów w Łodzi 127 Zakład Antoniego Urbanowskiego – przyczynek do dziejów sztuki łódzkiej przełomu XIX i XX wieku 143 Anioły i żałobnice z łódzkiego cmentarza 169 Carl Ludwig Türcke i Richard Schlein – twórcy łódzkich witraży 193 Siła indywidualności 215 Willa Leopolda Kindermanna – dzieło Gustawa Landaua-Gutentegera 217 Dawid Landé i jego wille w Turczynku 243 Adolf Zeligson – architekt łódzki i moskiewski 265 Piotr Brukalski – trudna walka o przetrwanie 285 Europejskie parantele 311 Wiedeńscy twórcy w Łodzi 313 Berlińska architektura w Łodzi na początku XX wieku 337 Kaplica grobowa Heinzlów w Łodzi – dzieło berlińczyka Franza Schwechtena 363 Mauzoleum Izraela Poznańskiego na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi 383 Ku współczesności 401 Wiesław Lisowski – architekt Łodzi międzywojennej 403 Architekt Józef Kaban (1886–1969). Między tradycjonalizmem a modernizmem 425 Wkład twórców żydowskich w rozwój modernistycznej architektury mieszkaniowej Łodzi lat trzydziestych XX wieku 441 Dekoracja rzeźbiarska w architekturze Łodzi lat międzywojennych 467 „Dziewczyna” z pasażu Rubinsteina i jej wileńskie korzenie 487 Archiwalia i bibliografia 505 Spis ilustracji z podaniem źródeł 533 Indeks osób i firm 559