Opis
Książka prezentuje wyniki badań nad współczesną florą i roślinnością 29 wczesnośredniowiecznych grodzisk z terenu ziemi chełmińskiej. Dotyczy zagadnień wpływu dawnej i współczesnej antropopresji na szatę roślinną badanych obiektów. Podczas badań szukano odpowiedzi na pytania: Czy flora grodzisk ziemi chełmińskiej ma swoiste cechy różniące ją od flor siedlisk nieprzekształconych przez człowieka oraz od flory obiektów archeologicznych opisanych z innych części kraju? Czy i w jaki sposób antropogeniczne pochodzenie siedliska i długotrwałe użytkowanie rolnicze grodzisk wpłynęły na wykształcenie się istniejących zbiorowisk roślinnych? Czy sukcesja na grodziskach, po zaprzestaniu działalności człowieka, prowadzi do odtworzenia się zbiorowisk, które występowały na ich terenie przed budową grodu? W celu rozwiązania przedstawionych powyżej problemów wykonano analizę flory badanych grodzisk oraz scharakteryzowano występujące na nich zespoły i zbiorowiska roślinne. Porównano także wybrane fitocenozy z terenu grodzisk z analogicznymi, rosnącymi na siedliskach o charakterze naturalnym. Ze względu na poruszane tematy praca może być źródłem informacji zarówno dla przyrodników, jak i archeologów zainteresowanych przyrodniczymi aspektami bytowania populacji ludzkich. Spis treści1. Wstęp – zarys problematyki i stan badań / 11 2. Charakterystyka terenu badań / 13 2.1. Położenie i rzeźba terenu / 13 2.2. Hydrografia / 15 2.3. Klimat / 16 2.4. Gleby ziemi chełmińskiej / 17 2.5. Gleby grodzisk / 17 2.6. Ogólna charakterystyka szaty roślinnej ziemi chełmińskiej / 19 2.7. Ogólna charakterystyka grodzisk wczesnośredniowiecznych ziemi chełmińskiej / 21 3. Obiekty i metody badań / 23 3.1. Badania terenowe / 23 3.2. Prace kameralne / 26 3.2.1. Systemy klasyfikacji flory / 26 3.2.2. Opracowywanie zbiorowisk roślinnych / 29 3.2.3. Syngeneza / 29 3.2.4. Analizy porównawcze fitocenoz / 29 3.2.5. Hemerobia / 30 4. Wyniki / 31 4.1. Charakterystyka flory / 31 4.1.1. Skład gatunkowy / 31 4.1.2. Grupy form życiowych / 32 4.1.3. Skład geograficzno-historyczny flory / 33 4.1.5. Formy ochrony i kategorie zagrożenia / 33 4.1.6. Gatunki o właściwościach leczniczych, użytkowych i spożywczych / 34 4.1.7. Frekwencja gatunków / 35 4.1.8. Zależność liczebności flory od wielkości grodziska / 35 4.1.9. Charakter socjologiczno-ekologiczny flory / 36 4.2. Przekształcenia flory grodzisk / 38 4.2.1. Wskaźniki antropogenicznych zmian we florze / 38 4.2.2. Hemerobia / 39 4.2.3. Różnorodność gatunkowa / 41 4.3. Zbiorowiska roślinne / 44 4.3.1. Systematyczny wykaz i syngeneza wyróżnionych zbiorowisk roślinnych / 44 4.3.2. Charakterystyka zbiorowisk roślinnych / 46 4.3.3. Porównanie wybranych fitocenoz z grodzisk i siedlisk nieprzekształconych antropogenicznie / 67 5. Podsumowanie wyników i wnioski 71 Załączniki 75 Tabele / 76 Opis szaty roślinnej poszczególnych grodzisk / 185 Fotografie / 203 Literatura / 227 Vegetation cover of the early medieval earthworks of the Chełmno Land. Summary / 241